1 ▲, ★, ● işaretleri ile başlayan metinler bir yazının giriş,
gelişme ve sonuç bölümleridir.
▲ ABD’deki bir üniversitede araştırmacı olan John Valley ve arkadaşları, bu kristalin yaşını belirlemek için
bir araştırma yaptı. Geçtiğimiz ay açıklanan araştırma sonuçları, zirkon kristalinin yaklaşık 4,4 milyar yıl
öncesinden kaldığını gösterdi. Bu da Dünya’nın oluşumundan 160 milyon yıl sonrasına denk geliyor.
★ Avustralya’nın batısındaki bir koyun çiftliğinde çok eski zamanlardan kaldığı düşünülen bir taş bulundu.
Bu taş, zirkon kristaliydi.
● Zirkon kristalinin oluşumuyla dünyanın oluşumu arasında 160 milyon yıl olması, gezegenimizin tahmin
edilenden çok daha hızlı bir şekilde soğuduğunu gösteriyor. Buna bağlı olarak yaşamın ortaya çıkmasını
sağlayan koşulların da sanılandan çok daha önce oluşmuş olabileceği düşünülüyor.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde, kutulardaki metinleri ifade eden semboller
“giriş, gelişme, sonuç” şeklinde sıralanmıştır?
- ●, ★, ▲
- ★, ▲, ●
- ●, ▲, ★
- ★, ●, ▲
1. Sorunun Çözümü
Açıklama: Bu soruda, verilen semboller aracılığıyla bir yazının bölümleri ifade edilmektedir. Metinde belirtilen “▲, ★, ●” sembollerinin her biri, yazının giriş, gelişme ve sonuç bölümlerine karşılık gelmektedir. Ancak, sembollerin ilk veriliş sırası yazının anlatım akışına uygun olmayabilir. Yazılarda genellikle önce konunun tanıtıldığı yani giriş kısmı yer alır, ardından detaylandırma yapılan gelişme kısmı ve son olarak özet veya sonuç ifadelerinin bulunduğu sonuç bölümü izlenir.
Aşağıdaki noktalara dikkat edilmelidir:
- Giriş: Yazının başlangıcında konunun tanıtılması, dikkat çekici bilgilerle sunulması gerekir.
- Gelişme: Konunun ayrıntılandırıldığı, örnekler verildiği ve olayların aktığı kısımdır.
- Sonuç: Yazının tamamlandığı, özet ve kapanış ifadelerinin bulunduğu kısımdır.
Sonuç olarak, sembollerin doğru yorumlanması yazının bölümlerini doğru tanımlamak açısından önemlidir. Bu mantık çerçevesinde, yazının doğal akışını göz önüne aldığımızda, doğru cevabın B şıkkı olduğu anlaşılmaktadır.
2 Odanın penceresinden bakarken babamın getirdiği motosiklet gözüme çarptı.
Motosikletin yanına gittim. Bu, bir haftadan beri avluda duruyordu. Babam bozuk olduğunu söylemişti. İçimde bir
merak uyandı. Başladım düğmeleriyle oynamaya. Birdenbire çalışıverdi. Başıma başlığı taktım ve motosiklete bindim.
Gaza bastım, hareket etti; hiçbir yerinde bozukluk yoktu. Yokuştan aşağı ilerlemeye başlayınca bozukluğun ne olduğunu
anlayıverdim. – – – –
Bu parçanın sonuna anlam akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- Daha akşama epeyce vardı, motorla biraz daha gezip fuar alanına gidebilirdim.
- Motosiklete binmek benim için önüne geçilmeyecek bir istekti; evde, iş yerinde motosiklet görünce dayanamazdım.
- Annem motosiklete binmeme hiçbir zaman izin vermemişti.
- Ama iş işten geçmişti, motosikletin freni tutmuyordu.
2. Sorunun Çözümü
Açıklama: Bu soruda anlatılan paragraf, bir motosikletin fark edilmesi, incelenmesi ve sonrasında ortaya çıkan beklenmedik sorunun anlatımını içermektedir. Parçada, ilk olarak odanın penceresinden babanın getirdiği motosikletin dikkat çekici oluşu vurgulanmakta, ardından motosikletle ilgili merak ve deneme süreci anlatılmaktadır. Anlatımın doruk noktasında, yokuştan inerken motosikletin bozukluğunun fark edilmesi, olayın dramatik dönüşümünü sağlamaktadır.
Dikkat edilmesi gereken önemli noktalar:
- Olayların Akışı: İlk bölümde motosiklete duyulan ilgi ve deneme süreci, ikinci bölümde ise beklenmedik aksaklık ortaya konulmuştur.
- Dönüm Noktası: Motosikletin bozuk olduğunun fark edilmesi, anlatımda önemli bir kırılma noktasıdır.
- Doğru Tamamlanma: Hikayenin mantıksal devamı, bozukluğun ortaya çıkmasıyla birlikte olayların dramatik bir şekilde sonlanması gerekmektedir.
Bu sebeple, parçada anlatılan olayların sırası ve mantıksal bağlantı dikkate alındığında, doğru cevap D şıkkı olarak belirlenmiştir. Anlatımın akışını bozmayıp, yaşanan aksaklığı net bir şekilde ifade eden bu seçenek, hikayenin dramatik yapısını en iyi şekilde tamamlamaktadır.
3 Yeterli ve dengeli beslenen kişiler sağlıklıdır. – – – –
hareketli ve esnek bir bedene, düzgün bir cilde, saçlara ve gözlere sahiptir. Çalışmaya istekli
kişilikleri ve normal zihinsel gelişimleri vardır. Nadiren hasta olurlar. – – – –
yetersiz ve dengesiz beslenen kişiler yavaş hareket ederler, isteksiz ve yorgunlardır.
Bu parçada boş bırakılan yerlere anlam akışına göre sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde verilenler getirilmelidir?
- Hatta – Bu nedenle
- Bu nedenle – Oysa
- Fakat – Hatta
- Oysaki – Çünkü
3. Sorunun Çözümü
Açıklama: Bu soruda, yeterli ve dengeli beslenmenin sağlık üzerindeki olumlu etkileri ile yetersiz ve dengesiz beslenmenin olumsuz etkileri arasında kurulan karşıtlık, boşlukların anlam bütünlüğü açısından doğru bağlaçların seçilmesine bağlıdır. İlk cümlede; “Yeterli ve dengeli beslenen kişiler sağlıklıdır.” ifadesinin devamında gelen boşluk, bu sağlıklı oluşumun, kişilerin hareketlilik, cilt, saç ve göz gibi fiziksel özelliklerine yansımasını destekleyen mantıksal bir sonuç cümlesidir. Bu nedenle, ilk boşluğu “Bu nedenle” ifadesiyle doldurmak, sağlıklı beslenmenin getirdiği olumlu sonuçları açıkça ortaya koymaktadır.
Devam eden cümlede ise, “Nadiren hasta olurlar.” ifadesinden sonra gelen boşluk, zıt özelliklere sahip kişilerin durumunu anlatırken, önceki olumlu durumu tezatlayarak sunmaktadır. Burada, “Oysa” ifadesi, yeterli beslenme ile yetersiz beslenme arasındaki keskin farkı vurgular; çünkü “Oysa” bağlacı, iki durum arasındaki çelişkiyi ortaya koyar.
Diğer şıklar incelendiğinde, Hatta ifadesi ek bilgi verirken neden-sonuç ilişkisini sağlamaz; “Fakat” ve “Oysaki” ise beklenen nedensellik ve tezat ilişkisini tam olarak kuramamaktadır. Bu nedenle, metindeki mantıksal akışa ve anlam bütünlüğüne en uygun iki bağlaç sırasıyla “Bu nedenle” ve “Oysa” olarak kullanılmalıdır. Böylece, cümleler arasındaki neden-sonuç ve karşıtlık ilişkisi net bir şekilde ortaya konur. Sonuç olarak, doğru cevap B) Bu nedenle – Oysa şıkkıdır.
4 Aşağıda, kâğıdın oluşumunu anlatan cümleler karışık olarak verilmiştir.
I. Bu makinelerde, çeşitli kimyasal maddeler kullanılarak çok küçük ipliksi parçalara ayrıştırılır.
II. Hamur, düz bir zemine boşaltılarak ince bir tabaka oluşturacak şekilde düzgünce yayılır ve kurutulur.
III. Kâğıdın temel ham maddesi olan odun, özel tasarlanmış makinelere yerleştirilir.
IV. İyice kuruyan hamur, kâğıt hâline gelmiştir.
V. Lif adı verilen bu ipliksi parçalar, suyla karıştırılır ve kıvamlı bir hamur elde edilir.
Bu cümleler olayların oluş sırasına göre aşağıdakilerin hangisinde doğru sıralanmıştır?
- II – III – V – IV – I
- II – V – III – I – IV
- III – I – II – V – IV
- III – I – V – II – IV
4. Sorunun Çözümü
Açıklama: Kâğıdın oluşum süreci, temel ham maddeden son ürüne ulaşan aşamaları adım adım takip etmektedir. İlk olarak, odun kâğıdın ana hammaddesidir. Bu nedenle, sürecin başlangıcında yer alan III. “Kâğıdın temel ham maddesi olan odun, özel tasarlanmış makinelere yerleştirilir.” cümlesi, işlemin başlangıcını işaret eder. Ardından, makineler aracılığıyla odunun işlenmesi süreci başlar; burada, I. “Bu makinelerde, çeşitli kimyasal maddeler kullanılarak çok küçük ipliksi parçalara ayrıştırılır.” ifadesi, odunun parçalara ayrılmasını anlatır.
İşlemin üçüncü aşamasında, ayrıştırılan ipliksi liflerin, suyla karıştırılarak hamur haline getirilmesi sağlanır. Bu aşamayı en iyi ifade eden V. “Lif adı verilen bu ipliksi parçalar, suyla karıştırılır ve kıvamlı bir hamur elde edilir.” cümlesidir. Hamurun hazırlanmasının ardından, II. “Hamur, düz bir zemine boşaltılarak ince bir tabaka oluşturacak şekilde düzgünce yayılır ve kurutulur.” cümlesi ile hamurun yayılması ve kurutulma işlemi gerçekleştirilir. Son olarak, kuruyan hamur IV. “İyice kuruyan hamur, kâğıt hâline gelmiştir.” ifadesiyle son halini alır ve kâğıdın oluşumu tamamlanır.
Alternatif sıralamalarda ya mantıksal bir kopukluk ya da işlemin doğal akışını bozan ifadeler yer almaktadır. Bu nedenle, doğru sıralamanın III – I – V – II – IV şeklinde olması gerekmektedir. Bu sıralama, odunun hazırlanmasından başlayıp kâğıt hâline gelene kadar tüm işlemi adım adım ve tutarlı bir şekilde açıklamaktadır. Sonuç olarak, doğru cevap D) III – I – V – II – IV şıkkıdır.
5
(I) Güney Koreli bir grup girişimci, görme engelliler için bir akıllı saat tasarladı.
(II) Saatin ekranında yukarı ve aşağı doğru hareket edebilen çıkıntılar var.
(III) Girişimcilerin “Dot” adını verdikleri bu saat, kablosuz bağlantı kurarak diğer cihazlardan gelen mesajları alıyor.
(IV) Bu çıkıntılar, mesajların, görme engellilerin kullandığı Braille alfabesiyle gösterilmesini sağlıyor.
Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangilerinin yerleri değiştirilirse parçanın anlam bütünlüğü sağlanmış olur?
- I ve III
- I ve IV
- II ve III
- II ve IV
5. Sorunun Çözümü
Açıklama: Bu soruda, verilen dört cümlenin parça bütünlüğünü sağlamak açısından ideal sıralamasını bulmak gerekmektedir. Metin, bir akıllı saat tasarımının tanıtımı ve özelliklerinin anlatılması üzerine kurgulanmıştır. İlk cümle (I) ürünün temel tanıtımını yaparak okuyucuya konunun ne olduğuna dair bilgi verirken, sonraki cümleler ürünün işlevselliğini ve özelliklerini detaylandırmaktadır.
Mevcut sıralamada cümleler I, II, III, IV şeklinde verilmiştir. Ancak anlatımın mantıklı bir akış yakalaması için, ürünün tanıtımından sonra önce ürünün işlevi açıklanmalı, ardından fiziksel özellikleri anlatılmalıdır. Bu bağlamda III. “Girişimcilerin ‘Dot’ adını verdikleri bu saat, kablosuz bağlantı kurarak diğer cihazlardan gelen mesajları alıyor.” cümlesi, ürünün temel işlevini ortaya koyması bakımından daha öncelikli olmalıdır. Sonrasında ise, ürünün fiziksel özelliklerinden olan II. “Saatin ekranında yukarı ve aşağı doğru hareket edebilen çıkıntılar var.” cümlesi gelmelidir. Böylece okuyucu önce ürünün ne işe yaradığını, ardından bu işlevi destekleyen teknik detayı öğrenmiş olur.
- I. Ürünün tanıtımı yapılarak, ne amaçla tasarlandığı açıklanır.
- III. Ürünün kablosuz bağlantı özelliği vurgulanarak işlevsel yönü ortaya konur.
- II. Saatin ekranındaki çıkıntılar gibi teknik özellikler detaylandırılır.
- IV. Bu çıkıntıların, mesajların Braille alfabesiyle gösterilmesini sağladığı belirtilerek sonuca bağlanır.
6
Aşağıdaki parçada numaralanmış cümleler farklı masallardan alınmıştır.
(I) Zengin ülkenin insanları tembellik edip ekip biçmeyi terk ettiklerine çok üzülmüşler.
(II) Açlıktan kurtulmak için son çare olarak, sandıklarındaki incileri öğütüp un hâline getirmişler.
(III) Halıcı, herkesin güvenini kazandığı için de işleri hep yolunda gidermiş.
(IV) Bu çocuklar öyle zayıfmış ki neredeyse vücutlarındaki kemikler< sayılıyormuş.
(V) Bu undan ekmek yapmışlar ama açlıkları geçmemiş.
(VI) Sihirbazın birbirinden ilginç gösteriler yaptığını gören kral, gösteri bitince onu tebrik etmiş.
(VII) Çünkü inciden yapılan un, buğday unu gibi lezzetli ve doyurucu değilmiş.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde aynı masala ait cümleler bir arada verilmiştir?
- I, II, V, VII
- I, III, IV, VI
- II, III, IV, VII
- III, IV, V, VI
6. Sorunun Çözümü
Açıklama: Bu soruda, farklı masallardan alınmış numaralanmış cümleler arasında, aynı masala ait olanların bir araya getirilmesi istenmektedir. Her bir cümle, farklı anlatı unsurlarını ve karakteristik ögeleri barındırmaktadır. İlgili cümleleri incelerken, tematik uyum ve olaylar arasındaki mantıksal bağlantı dikkate alınmalıdır.
I. “Zengin ülkenin insanları tembellik edip ekip biçmeyi terk ettiklerine çok üzülmüşler.” cümlesi, toplumun genel davranışlarına yönelik bir eleştiri niteliğindedir. II. “Açlıktan kurtulmak için son çare olarak, sandıklarındaki incileri öğütüp un hâline getirmişler.” cümlesi ise, bu toplumun yaşadığı ekonomik veya sosyal sıkıntıları yansıtarak alınan acil bir önlemi anlatır. V. “Bu undan ekmek yapmışlar ama açlıkları geçmemiş.” cümlesi, alınan bu önlemin beklenen etkiyi yaratmadığını göstermektedir. VII. “Çünkü inciden yapılan un, buğday unu gibi lezzetli ve doyurucu değilmiş.” cümlesi de, kullanılan yöntemin yetersizliğini açıklayarak sonuca varmaktadır.
Bu cümleler, açlık, çaresizlik ve alınan tedbirlerin yetersiz kalması gibi ortak temalar etrafında toplanmaktadır. Diğer seçeneklerde yer alan cümleler; halıcının güven kazanması, çocukların zayıflığı, sihirbazın gösterisi gibi farklı unsurları içerdiğinden, aynı masalın bütünlüğünü sağlamamaktadır.
- I. Toplumun temel durumu ve yaşadığı sorun vurgulanır.
- II. Soruna karşı alınan olağanüstü bir önlem açıklanır.
- V. Alınan önlemin yetersizliği ortaya konur.
- VII. Uygulanan yöntemin eksiklikleri detaylandırılarak sonuca bağlanır.
7
– – – – 1992’de de içinde on binlerce plastik banyo ördeği olan bir konteyner, Hong Kong’dan ABD’ye giden bir gemiden denize düşüp kaybolmuştu.
Tabii o zaman bu ördeklerin yıllarca dünya denizlerinde dolaşacağı, kimsenin aklına gelmemişti.
Ördeklerin bazıları Hawai’ye, Alaska’ya ve Avustralya’ya kadar gitti.
Bazıları da Kuzey Buz Denizi’nde görüldü, İskoçya ve Kanada kıyılarına vurdu.
Binlerce ördekten oluşan bu mini donanmalar sayesinde okyanus akıntılarına ilişkin çok şey öğrenildi.
Bu parçanın başına düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- Gemilerden bırakılan atıklar yüzünden denizlerdeki kirlilik oranı iyice artmaktadır.
- Denizlerdeki akıntıların nedeni hakkında henüz yeterli bilgiye ulaşılamamıştır.
- Denizler ve okyanuslar, dünya iklimini belirleyen en önemli ögelerdendir.
- Gemilerden düşen yüzlerce konteyner her yıl denizlerde kayboluyor.
7. Sorunun Çözümü
Bu soruda, parça içeriği ve anlatım akışı göz önünde bulundurulduğunda, doğru cevabın “C) Denizler ve okyanuslar, dünya iklimini belirleyen en önemli ögelerdendir.” olduğu anlaşılmaktadır. Öncelikle, parçada bahsedilen olay – 1992’de denize düşen konteyner ve içindeki plastik banyo ördeklerinin okyanus akıntılarının izlenmesine olanak sağlaması – denizlerin dinamik yapısını ve bu yapıdan elde edilen bilimsel verileri ortaya koymaktadır. Bu durum, okyanusların iklim üzerinde oynadığı kritik rolü vurgulamaktadır. Dolayısıyla, parça başında okyanusların ve denizlerin önemine değinen genel bir cümlenin yer alması, metnin mantıksal akışını destekleyecektir.
Aşağıdaki maddeler, diğer seçeneklerin neden uygun olmadığını açıklamaktadır:
- A Seçeneği: “Gemilerden bırakılan atıklar yüzünden denizlerdeki kirlilik oranı iyice artmaktadır.” ifadesi, kirlilik konusuna odaklanmakta olup, parçada anlatılan deniz akıntılarının bilimsel incelenmesiyle doğrudan bağlantılı değildir.
- B Seçeneği: “Denizlerdeki akıntıların nedeni hakkında henüz yeterli bilgiye ulaşılamamıştır.” cümlesi, akıntıların kaynağına dair belirsizlik vurgusu yaparken, parçada akıntılar sayesinde elde edilen bilgilerin altını çizmektedir.
- D Seçeneği: “Gemilerden düşen yüzlerce konteyner her yıl denizlerde kayboluyor.” ifadesi, konteyner kayıplarına odaklanarak olayın istisnai ve spesifik bir yönüne değinir; oysa parçada deniz akıntılarının etkisi ve önemi ana temadır.
Sonuç olarak, parçada ele alınan bilimsel gelişme ve okyanusların küresel iklim üzerindeki rolü düşünülerek, seçenekler arasında en mantıklı giriş cümlesi “C” şıkkında sunulmuştur. Bu değerlendirme, metnin bütünsel akışını destekleyici nitelikte olup, okuyucunun parça içeriğini daha iyi kavramasına yardımcı olmaktadır.
8
I. Bu amaca ulaşmak için her yıl bazı etkinlikler gerçekleştirilir.
II. Robot bilim, giderek büyüyen ve şaşırtıcı ürünlerin ortaya konduğu bir bilim dalı hâline gelmiştir.
III. RoboCup olarak bilinen bu etkinliklerde bilimsel konferansların yanı sıra robot futbol takımlarının karşılaştığı turnuvalara da yer verilir.
IV. Bu bilim dalının amaçlarından biri, insana benzeyen robotlar geliştirmektir.
Numaralanmış cümleler anlam akışına göre sıralandığında baştan üçüncü cümle aşağıdakilerden hangisi olur?
- I
- II
- III
- IV
- A Şıkkı: Sadece “I” cümlesi, sıralamada üçüncü konumda yer almaktadır. Diğer cümlelerin mantıksal akışı göz önüne alındığında, bu yerleşim doğru sonucu ortaya koymaktadır.
- B, C, D Seçenekleri: Bu seçenekler, metnin bütünlüğünü bozacak şekilde cümlelerin yer değiştirmesine yol açar; örneğin, başlangıçta konunun genel tanıtımından saparak detaylara erken girilmesi veya etkinliklerin tanıtımının metnin sonuna sarkması gibi aksaklıklar oluşur.
8. Sorunun Çözümü
Bu soruda verilen numaralı cümleler, robot biliminin gelişimini ve etkinliklerini anlatan bir metinde yer almaktadır. Metnin akışını sağlıklı bir şekilde oluşturmak için cümlelerin mantıklı bir sıralamaya oturtulması gerekmektedir. Doğru sıralama; II, IV, I, III şeklinde düzenlenmiştir. Bu sıralamada, metne öncelikle genel bir çerçeve çizmek amacıyla “Robot bilim, giderek büyüyen ve şaşırtıcı ürünlerin ortaya konduğu bir bilim dalı hâline gelmiştir.” (II) cümlesiyle başlanmaktadır. Ardından, bu bilimin amaçlarından biri olan “insana benzeyen robotlar geliştirmek” (IV) ifadesi gelmektedir. Üçüncü sırada ise, bu amaca ulaşmak için uygulanan stratejiyi belirten “Bu amaca ulaşmak için her yıl bazı etkinlikler gerçekleştirilir.” (I) cümlesi yer almaktadır. Son olarak, örnek etkinlik olarak “RoboCup olarak bilinen bu etkinliklerde bilimsel konferansların yanı sıra robot futbol takımlarının karşılaştığı turnuvalara da yer verilir.” (III) cümlesi metni tamamlamaktadır.
Seçenek değerlendirmesi:
Özetle, robot biliminin gelişim süreci anlatılırken, önce alanın tanıtımı, ardından amaçların belirtilmesi, sonra uygulama yöntemlerinin anlatılması ve son olarak örnek etkinliklerin verilmesi gerekir. Bu mantıksal sıra içerisinde, üçüncü sırada yer alan cümlenin “I” olması, tüm bilgilerin akıcı bir biçimde aktarılmasını sağlamaktadır.
9
(I) Kayak, kış mevsiminin en gözde sporlarındandır.
(II) Bu spor için eskiden farklı türde ağaçlardan yapılan kayaklar kullanılırmış.
(III) Kayakların karla temas eden yüzeyleri, kayganlığı artırmak için katran ya da deriyle kaplanırmış; günümüzdeyse dayanıklı ve hafif malzemelerin karışımından yapılıyor.
(IV) Ülkemizde amatör kayak yapabileceğiniz ve kayak eğitimi alabileceğiniz çok sayıda merkez var.
(V) Bu merkezlerin en ünlüleri Bursa’da Uludağ, Erzurum’da Palandöken, Kayseri’de Erciyes, Antalya’da Saklıkent’tir.
Bu parça iki paragrafa ayrılmak istenirse ikinci paragraf kaç numaralı cümle ile başlar?
- II
- III
- IV
- V
9. Sorunun Çözümü
Bu soruda, verilen parçada iki farklı temanın yer aldığı gözlemlenmektedir. İlk bölümde, kayak sporunun genel tanıtımı ve bu sporun tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Cümleler arasında; kayak sporunun kış mevsiminin en gözde sporlarından biri olduğu, eskiden farklı türde ağaçlardan yapılan kayakların kullanıldığı ve günümüzde ise modern malzemelerden üretilen kayakların tercih edildiği bilgileri yer almaktadır. Özellikle birinci ve ikinci cümleler, kayak sporunun tarihsel sürecine ve kullanılan ekipmanların evrimine değinirken, üçüncü cümlede ekipmanların teknik özelliklerine vurgu yapılmaktadır.
Parçanın devamında, kayak sporuyla ilgili yeni bir konuya geçiş gözlemlenmektedir. Dördüncü cümlede, ülkemizde kayak yapma imkanı sunan, kayak eğitimi alınabilecek merkezlerin varlığı belirtilmekte; beşinci cümlede ise bu merkezlerden en ünlü olanların örnekleri verilmektedir. Bu noktada, ilk üç cümle ile sonraki iki cümle arasında belirgin bir konu kayması söz konusudur. Bu nedenle, metni iki paragrafa ayırmak istediğimizde, konunun geçiş yaptığı nokta olan dördüncü cümlenin yeni paragrafın başlangıcı olması mantıklıdır.
- İlk Paragraf: Kayak sporunun tanıtımı ve ekipmanlarının özelliklerinin anlatılması (I, II, III).
- İkinci Paragraf: Kayak merkezleri ve bu merkezlerin örnekleri ile ilgili bilgiler (IV, V).
Böylece, parçanın anlam akışı ve konu bütünlüğü korunmuş olur. Bu değerlendirme doğrultusunda, doğru cevap “C) IV” şıkkıdır.
10
Trabzon’daki iklim, özellikle bazı ürünlerin yetiştirilmesine elverişlidir.
Ancak kentin dağlık ve engebeli olması nedeniyle tarım alanları sınırlıdır.
– – – – Hem ülkemizin hem de dünyanın fındık ve çay ihtiyacının önemli bir bölümü buradan karşılanır.
Bu parçada boş bırakılan yere anlam akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- Trabzon’da, kadınların kullandığı “keşan” adı verilen yöresel bir örtü üretilir.
- Trabzon’da yetiştirilen başlıca tarım ürünleri fındık, çay ve mısırdır.
- Trabzon denince akla gelen pek çok yemek vardır.
- Her mevsim yağış alan Trabzon, yemyeşil bir bitki örtüsüne sahiptir.
10. Sorunun Çözümü
Bu soruda, Trabzon’un iklim özellikleri ve tarımsal üretim kapasitesi üzerine verilen bilgiler değerlendirilmektedir. İlk cümlede Trabzon’daki iklimin bazı ürünlerin yetiştirilmesine elverişli olduğu belirtilirken, ikinci cümlede kentin dağlık ve engebeli yapısının tarım alanlarını kısıtladığı ifade edilmektedir. Bu iki cümlenin ardından gelen boşluk, metnin devamında işlenecek olan konuya doğal bir geçiş yapılmasını sağlamalıdır.
Burada, metnin son cümlesinde “Hem ülkemizin hem de dünyanın fındık ve çay ihtiyacının önemli bir bölümü buradan karşılanır.” ifadesi yer almaktadır. Bu bilgi, Trabzon’un tarımsal üretiminde özellikle fındık ve çayın öne çıktığını göstermektedir. Dolayısıyla boş bırakılan yere, Trabzon’da yetiştirilen tarım ürünleri arasında fındık ve çayın önemli bir yer tuttuğunu belirtmek, metnin mantıksal akışını destekler.
Seçeneklerin değerlendirilmesi şu şekildedir:
- A Şıkkı: Trabzon’da üretilen yöresel örtüden bahsedilmesi, tarımsal üretim ve iklim ilişkisine uymamaktadır.
- B Şıkkı: Trabzon’da yetiştirilen başlıca tarım ürünlerinin fındık, çay ve mısır olduğu belirtilmiş; metnin devamında özellikle fındık ve çayın altı çizildiğinden, bu ifade konuyla doğrudan örtüşmektedir.
- C Şıkkı: Yemeklere değinilmesi, iklim ve tarım alanları arasındaki ilişkiyi açıklığa kavuşturmamaktadır.
- D Şıkkı: Bitki örtüsünden bahsedilmesi, Trabzon’un tarımsal üretim potansiyeline dair net bir bilgi vermemektedir.
Sonuç olarak, metnin bütünsel anlamı ve akışı göz önüne alındığında, doğru cevap “B) Trabzon’da yetiştirilen başlıca tarım ürünleri fındık, çay ve mısırdır.” şeklindedir. Bu seçenek, hem metindeki ipuçlarına hem de tarımsal üretim vurgusuna en uygun yanıtı sunmaktadır.
11
Tatil günlerinde komşu veya akraba ziyareti yapıp sabaha karşı evine dönen kişilerin,
sokakta birbirlerine “İyi akşamlar!” dileklerini duyunca kahroluyorum. Camı açıp
“Ne akşamı beyefendi? Gece bitti, sabah oluyor, sabah!” diye sesleneceğim ama
durduruyorum kendimi. Tam şu anda, bunu yazarken dışarıdan bir ses, benimle alay eder gibi
“Baba, iyi akşamlar!” diyerek vedalaşıyor babasıyla. Saate bakıyorum, gece yarısına
yalnızca on dakika var. Şimdi nasıl öğreteceğim bu kişilere ben; “akşam” ne zamandır,
hangi zamana “gece” denir, sabaha karşı beşte de “İyi akşamlar!” denir mi?
Bu parçada yazarın asıl yakındığı durum aşağıdakilerden hangisidir?
- Hangi zaman dilimi için, hangi sözün kullanılacağının bilinmemesi
- İnsanlar arası ilişkilerde görgü kurallarına dikkat edilmemesi
- Yüksek sesle konuşularak etraftaki insanların rahatsız edilmesi
- Misafirlik için uygun olmayan vakitlerin tercih edilmesi
11. Sorunun Çözümü
Bu soruda yazar, tatil günlerinde komşu ya da akraba ziyareti sırasında duyduğu “İyi akşamlar!” ifadesi üzerine kafa karışıklığı yaşamaktadır. Yazarın anlatımında, selamlaşma ifadesinin hangi zaman dilimine ait olduğu konusundaki belirsizlik ön plana çıkmaktadır. Aşağıdaki maddelerde seçenekleri detaylıca ele alalım:
- A şıkkı: “Hangi zaman dilimi için, hangi sözün kullanılacağının bilinmemesi” – Yazarın ana kaygısı tam da budur. Selamlaşma ifadesinin zamanlaması konusundaki belirsizlik, metnin asıl temasını oluşturmaktadır.
- B şıkkı: “İnsanlar arası ilişkilerde görgü kurallarına dikkat edilmemesi” – Metinde bu konuya dair herhangi bir vurgu bulunmamaktadır. Yazar, görgü ihlalinden ziyade, zaman dilimleri arasındaki farkı sorgulamaktadır.
- C şıkkı: “Yüksek sesle konuşularak etraftaki insanların rahatsız edilmesi” – Metinde yüksek sesle konuşma ya da rahatsızlık yaratma konusu hiç ele alınmamıştır.
- D şıkkı: “Misafirlik için uygun olmayan vakitlerin tercih edilmesi” – Bu seçenek de yazarın bahsettiği temel soruna uygun düşmemektedir.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, yazarın selamlaşma sırasında hangi zaman diliminin hangi ifadeyi gerektirdiğini bilmemesinden duyduğu tereddüt, A şıkkında net bir şekilde ifade edilmektedir. Bu yüzden, doğru cevap “A şıkkı” olarak belirlenmelidir. Açıklamalarımız, metinde yazarın selamlaşma ifadesi kullanımındaki kararsızlığını ve zaman dilimlerinin net olmamasına dair gözlemlerine dayanmaktadır. Böylece, yazarın asıl vurguladığı problem, selamlaşmanın zamanlamasıyla ilgili bilgi eksikliğidir. Bu kapsamlı değerlendirme, diğer seçeneklerin metinde yer almayan veya alakasız konulara değindiğini de ortaya koymaktadır.
12
ABD’nin Teksas eyaletindeki Houston’da yer alan William Marsh Rice Üniversitesindeki bir
grup bilim insanı, ölü bir örümceği ufak ve narin nesneleri kavramak için kullanılabilecek bir
robota dönüştürdü. Nekrobotik adı verilen ve robotik bilim dalında bir ilk niteliğinde olan projeyle
örümceklerin hassas ve kavrama gücü yüksek olan bacaklarının, mikroelektronik cihazları tamir
etmek için kullanılması hedefleniyor. Öte yandan bilim insanları örümceklerin, doğada
parçalanabildiği için çevre kirliliğine yol açmadığına dikkat çekiyor.
Bu metinde sözü edilen araştırmayla ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
- Nerede yapıldığına
- Kimlerin gerçekleştirdiğine
- Ne zaman sonuçlandığına
- Alanında yapılan ilk çalışma olduğuna
12. Sorunun Çözümü
Bu soruda, ABD’nin Teksas eyaletindeki Houston’da bulunan William Marsh Rice Üniversitesi’nde gerçekleştirilen bilimsel bir proje anlatılmaktadır. Metinde, örümceklerin hassas kavrama özelliklerinin, robotik sistemlerde kullanılması amacıyla değerlendirilmesi ve projenin alanında bir ilk olduğu vurgulanmaktadır. Aşağıdaki maddelerde seçenekleri tek tek ele alalım:
- A şıkkı: “Nerede yapıldığına” – Metinde, projenin Houston, Teksas’ta gerçekleştiği açıkça belirtilmiştir.
- B şıkkı: “Kimlerin gerçekleştirdiğine” – Projeyi yürüten bilim insanlarından bahsedilmesi, bu seçeneğin metinle uyumlu olduğunu göstermektedir.
- C şıkkı: “Ne zaman sonuçlandığına” – Metinde, projenin tamamlanma veya sonuçlanma zamanı hakkında hiçbir bilgi verilmemektedir. Bu, metinde değinilmeyen husustur.
- D şıkkı: “Alanında yapılan ilk çalışma olduğuna” – Projenin robotik bilim dalında bir ilk olması, bu seçeneği desteklemektedir.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, projenin nerede yapıldığı, kimler tarafından gerçekleştirildiği ve yenilikçi niteliği hakkında detaylı bilgiler verilirken, C şıkkında yer alan “ne zaman sonuçlandığı” konusu tamamen eksik kalmaktadır. Bu nedenle, metinde değinilmeyen konu olarak “C şıkkı” doğru cevap olarak belirlenmelidir. Açıklamalarımız, metindeki bilgilerin titizlikle incelenmesi sonucunda elde edilmiştir ve her seçeneğin metindeki yerini net bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu analiz, projenin zamanlamasına dair bilgi verilmediğini açıkça göstermektedir.
13
Brezilya’da yaşayan 71 yaşındaki bir inşaat ustası, Joao Pereira De Souza (Hoa Pereyra De Soza),
Dindim adını verdiği bir Güney Amerika Macellan penguenini 2011 yılında, üzeri zift kaplanmış bir
şekilde bulmuş. Sahile vuran ve ölmek üzere olan bu pengueni özverili çabalarıyla hayata döndüren
altın kalpli De Souza, Dindim ile çok iyi arkadaş olmuş. Birlikte tam 11 ay geçiren ikili, bir gün
Dindim’in ortadan kaybolmasıyla ayrılmış. Ancak De Souza, Dindim’in kendisini sonsuza dek terk
ettiğine hiç inanmamış ve çocuğu gibi sevdiğini söylediği pengueni beklemeye başlamış. Tam bir yıl
sonra, hayatını kurtaran De Souza’ya geri dönen Dindim bu ziyaretlerini her yıl tekrarlamış.
Aşağıdakilerden hangisi bu parçanın başlığı olamaz?
- Vefa
- Penguen ve Yaşlı Adam
- İnsan-Hayvan Dostluğu
- Penguenlerin Yaşamı
13. Sorunun Çözümü
Bu soruda, Brezilya’da yaşayan 71 yaşındaki bir inşaat ustasının öyküsü anlatılmaktadır. Hikayede, ustanın karşılaştığı Dindim isimli penguenle arasındaki özel bağ ve yıllar süren bekleyiş vurgulanmaktadır. Parçada yer alan detaylar, ustanın duygusal bağlılığını, sadakatini ve vefa duygusunu öne çıkarmaktadır. Aşağıda, her bir seçeneğin neden doğru ya da yanlış olduğunu detaylı bir şekilde ele alalım:
- A şıkkı: “Vefa” – Ustanın, Dindim’e duyduğu derin bağlılık ve yıllarca bekleme hali, vefa kavramıyla örtüşmektedir. Bu başlık, hikayenin duygusal yönünü özetler niteliktedir.
- B şıkkı: “Penguen ve Yaşlı Adam” – Bu başlık, hikayenin karakterlerini açıkça yansıtmaktadır. Usta ile penguen arasındaki dostluğu anlatan öykü için oldukça uygun bir ifadedir.
- C şıkkı: “İnsan-Hayvan Dostluğu” – Hikayede, insan ile hayvan arasında kurulan özel bağa vurgu yapılmaktadır. Bu başlık, ustanın penguene olan şefkati ve karşılıklı ilişkiyi anlatmakta yeterli bir özet sunar.
- D şıkkı: “Penguenlerin Yaşamı” – Bu başlık, öykünün ana temasını yansıtmamaktadır. Parça, penguenlerin genel yaşam biçimini veya doğa özelliklerini anlatmak yerine, spesifik olarak bir insanın penguene duyduğu sevgi ve bağlılığı konu almaktadır. Dolayısıyla, bu seçenek parçada anlatılan duygu ve olaylara uygun düşmemektedir.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, parçada ustanın duygu durumunu ve penguene olan derin bağlılığını ön plana çıkaran seçenekler arasında “Penguenlerin Yaşamı” başlığı, hikayenin içeriğiyle örtüşmemektedir. Çünkü metin, penguenlerin biyolojik özelliklerinden ziyade, insan ile hayvan arasındaki özel ilişkiyi vurgulamaktadır. Bu kapsamlı değerlendirme sonucunda, D şıkkı doğru cevap olarak belirlenmelidir. Seçeneklerin her biri, hikayenin farklı yönlerine işaret etse de, yalnızca D şıkkı öykünün anlatım amacını yansıtmamaktadır.
14
Bazı hayvanlar vücut sıcaklıklarını belirli bir aralıkta tutmak için enerjiye gereksinim duyar. Bu
enerjiyi de besinlerden elde eder. Havalar soğudukça hayvanlar için besin bulmak yani yeterli
enerji kaynağına erişmek zorlaşır. Bu da vücut sıcaklıklarını sabit tutmakta zorlanabilecekleri
anlamına gelir. Bazı hayvanlarda bu durumla baş edebilmelerini sağlamak için devreye giren
biyolojik bir süreç vardır, buna hibernasyon yani kış uykusu denir. Hibernasyon sürecinde
hayvanlar, yaşamsal faaliyetlerini neredeyse durdurur. Bazı hayvanların vücut sıcaklıkları
sıfır derecenin altına bile düşebilir. Kalp atışları ve metabolizma hızları yavaşlayan hayvanlar,
hareketsiz biçimde günlerce hatta haftalarca yatabilir. Böylece kışın zorlu şartlarında enerji
gereksinimleri azalır. Bahar gelince tekrar uyanır ve hareket eder.
Bu parçada hayvanlardaki hibernasyon süreciyle ilgili aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı yoktur?
- Hayvanlarda ne tür değişikliklere neden olur?
- Ne zaman sona erer?
- Hayvanlara faydası nedir?
- Hangi hayvanlarda görülür?
14. Sorunun Çözümü
Bu soruda, hayvanların vücut sıcaklıklarını düzenleyebilmek için besinlerden elde ettikleri enerji ve bunun sonucunda ortaya çıkan hibernasyon süreci anlatılmaktadır. Metinde, hibernasyon sırasında hayvanların metabolizma hızlarının yavaşladığı, kalp atışlarının azaldığı ve enerji tasarrufu sağladığı belirtilirken, bu sürecin ne zaman sona erdiği, hayvanlara sağladığı faydalar ve hibernasyonun doğası hakkında bilgi verilmektedir. Seçenekler üzerinde detaylı değerlendirme yapmak gerekirse:
- A şıkkı: “Hayvanlarda ne tür değişikliklere neden olur?” – Metinde, hibernasyon sürecinde vücut sıcaklığındaki düşüş, kalp atışının yavaşlaması ve metabolizma hızındaki değişiklikler açıkça anlatılmaktadır. Bu nedenle, bu sorunun cevabı metinde yer almaktadır.
- B şıkkı: “Ne zaman sona erer?” – Metinde, kış uykusunun bahar gelişiyle sona erdiğine dair ipuçları verilmektedir. Hayvanların baharda uyanması süreci bu şıkla ilişkilidir.
- C şıkkı: “Hayvanlara faydası nedir?” – Hibernasyonun hayvanların enerji tasarrufu sağlamasına ve zorlu kış şartlarında hayatta kalmalarına yardımcı olduğu metinde belirtilmiştir. Bu seçenek de metinde değinilen önemli bir noktadır.
- D şıkkı: “Hangi hayvanlarda görülür?” – Metin, genel hibernasyon sürecini ve mekanizmasını anlatmakta olup, spesifik olarak hangi tür hayvanların bu süreci yaşadığına dair herhangi bir bilgi sunmamaktadır. Bu nedenle, diğer seçeneklerin aksine D şıkkı metinde yer almayan bilgi olarak öne çıkmaktadır.
Yapılan bu detaylı değerlendirme sonucunda, hibernasyon sürecinin tanımlandığı, nedenleri ve sonuçları hakkında net bilgiler verilmiş olsa da, hangi hayvanlarda görüldüğü sorusuna dair bir açıklama bulunmamaktadır. Bu durum, D şıkkının metinde değinilmeyen konu olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Dolayısıyla, doğru cevap olarak D şıkkı belirlenmelidir. Her bir şıkkın metindeki yerinin dikkatlice incelenmesi, hangi bilginin eksik olduğunu net bir şekilde göstermiştir.
15
İnsanlar hiçbir dönemde, birbirine benzemek için bu kadar çaba sarf etmemiştir. Bir örnek giyimler,
bir örnek şarkılar, bir örnek konuşmalar… Filmler, radyolar, sinemalar durmadan bizi birbirimize
benzetmeye çalışıyor. Böyle bir çağın şiiri de maalesef bir örnek oluyor.
Bu metinde yazar, şiirde aşağıdaki özelliklerden hangisinin olmamasından yakınmaktadır?
- Sadelik
- Özgünlük
- Gerçeklik
- Doğallık
15. Sorunun Çözümü
Bu soruda, şiirin çağın ruhunu yansıtan ancak kendine has bir yapıdan yoksun olduğu anlatılmaktadır. Yazar, toplumun ve medya araçlarının sürekli olarak bireyleri benzeştirmeye çalıştığını, dolayısıyla ortaya çıkan şiirin de özgünlükten uzaklaştığını vurgulamaktadır. Aşağıdaki maddeler üzerinden seçenekleri değerlendirelim:
- A şıkkı: “Sadelik” – Metinde şiirin sade veya basit olması konusu üzerinde durulmamıştır. Yazar, benzeşme ve kopyacılıktan şikayet ederken, sadelik kavramı ön plana çıkmamaktadır.
- B şıkkı: “Özgünlük” – Yazarın eleştirisinin temelinde, şiirin kendine has bir üslup ve yenilikten yoksun olması yatmaktadır. Özgünlük eksikliği, şiirin çağdaş kültür ve medya etkisiyle standartlaşmasından kaynaklanmaktadır. Bu yüzden, yazar şiirdeki en belirgin sorunu özgünlük eksikliği olarak göstermektedir.
- C şıkkı: “Gerçeklik” – Metinde şiirin gerçekliği ile ilgili herhangi bir tartışma ya da eleştiri yer almamaktadır. Dolayısıyla bu seçenek, yazarın asıl eleştirisini yansıtmaz.
- D şıkkı: “Doğallık” – Yine, şiirin doğallığı üzerinde durulmamış; asıl vurgulanan konu, benzeşme ve kalıplaşmış üslubun yarattığı özgünlük eksikliğidir.
Tüm bu açıklamalardan, şiirin kalıplaşmış yapısından kaynaklanan özgünlük kaybının yazar tarafından en çok eleştirilen nokta olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle, seçenekler arasında B şıkkı “Özgünlük” en doğru cevaptır. Diğer seçeneklerin metinde yeterince desteklenmediği, özellikle şiirin temel eleştirisinin özgünlüğün olmaması olduğu vurgulanmaktadır. Böylece, metnin ele aldığı soruna dair en net değerlendirme, şiirde özgünlük eksikliği olarak ortaya konulmaktadır.
16
Yalnızca ABD’de her yıl 300.000 ton sakız çiğnendiğini biliyor muydunuz?
Bazı ülkelerde çiğnenmiş sakızlar geri dönüşüm yoluyla değerlendirilmeye çalışılıyor.
Yine de dünyanın birçok kentinde çiğnendikten sonra sokağa atılan sakızlar önemli bir çevre kirliliği sorunu oluşturuyor.
İngiltere’den araştırmacılar, bu sorunu çözmek amacıyla suyla yıkandığında yapıştığı yerden çıkan bir sakız geliştirdi.
Üstelik bu sakız doğada altı ay gibi kısa bir sürede çözünerek toz hâline geliyor.
Bu parçaya getirilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
- En Çok Sakız Çiğnenen Ülkeler
- Sakız Nasıl Geri Dönüştürülür?
- Sakızın Sağlığa Zararları
- Çevre Kirletmeyen Sakız
16. Sorunun Çözümü
Bu soruda, sakız tüketiminin çevresel etkileri ve bu soruna yönelik geliştirilen yenilikçi çözüm anlatılmaktadır. Parçada, sakızın geri dönüşümünün zor olduğu ve sokaklarda çevre kirliliği oluşturduğu belirtilirken, İngiltere’de geliştirilen, su ile yıkandığında yapıştığı yerden ayrılan ve altı ay gibi kısa sürede doğada çözünebilen sakız örneği ele alınmaktadır. Seçenekleri detaylıca inceleyelim:
- A şıkkı: “En Çok Sakız Çiğnenen Ülkeler” – Parça, ülke bazlı sakız tüketimini veya hangi ülkede en çok sakız çiğnendiğini ele almamaktadır. Dolayısıyla bu başlık, metnin içeriğiyle örtüşmemektedir.
- B şıkkı: “Sakız Nasıl Geri Dönüştürülür?” – Geri dönüşümden söz edilse de, metin esas olarak sakızın çevreye zarar vermemesi için geliştirilen özel formülasyona odaklanmaktadır. Bu başlık, konunun ana temasını tam olarak yansıtmaz.
- C şıkkı: “Sakızın Sağlığa Zararları” – Sağlıkla ilgili herhangi bir bilgi verilmediği için, bu başlık da metnin içeriğiyle uyuşmaz.
- D şıkkı: “Çevre Kirletmeyen Sakız” – Parçada, geliştirilen sakızın çevre kirliliğine neden olmadan, doğada kısa sürede çözünebilen bir özellik taşıdığı vurgulanmaktadır. Bu başlık, metnin ana temasını ve ele aldığı çevre sorununu en doğru şekilde özetlemektedir.
Yapılan bu ayrıntılı değerlendirme sonucunda, parçanın çevre kirliliğini azaltmaya yönelik geliştirdiği yenilikçi yaklaşımın öne çıktığı görülmektedir. Sakızın geri dönüşüm veya sağlık zararlarından ziyade, çevreye zarar vermemesi esas alınarak D şıkkı “Çevre Kirletmeyen Sakız” en uygun başlık olarak belirlenmiştir. Diğer seçenekler, metnin ana mesajını yeterince yansıtmamaktadır. Bu kapsamlı analiz, her bir seçeneğin metindeki karşılığını titizlikle inceleyerek, çevresel açıdan en doğru ve yerinde değerlendirmeyi ortaya koymaktadır.
17
Benim gençliğimde yazarlığın birinci koşulu, dili doğru kullanmaktı.
Bugün ise dil yanlışlarıyla dolu kitaplarla büyük romancı veya büyük düşünür oluvermiş pek çok yazar var.
Üstelik bu dil yanlışları, bunları fark eden dikkatli okuyuculara “özgünlük” olarak sunuluyor.
Bu parçada yakınılan durum aşağıdakilerden hangisidir?
- Genç yazarların, eserlerinde özgün bir dil kullanmaması
- Günümüz sanatçılarının birkaç eser yazdıktan sonra özgüvenlerinin artması
- Son dönem yazarlarının dilin doğru kullanımı konusunda hassas olmaması
- Okuyucuların, dil ve anlatım bakımından nitelikli eserlere ilgi göstermemesi
17. Sorunun Çözümü
Bu soruda yazar, gençliğinde yazarlığın temel şartı olan “dili doğru kullanma” ilkesine vurgu yaparken, günümüzde dil yanlışlarının yoğun olduğu kitaplar ve bu durumun okuyucular tarafından “özgünlük” olarak algılanması üzerinden bir eleştiri getirmektedir. Yazının ana eleştirisi, günümüz yazarlarının dilin doğru kullanımı konusundaki duyarlılık eksikliğidir. Aşağıdaki açıklamalarda her bir seçeneğin neden doğru ya da yanlış olduğunu detaylıca inceleyelim:
- A şıkkı: “Genç yazarların, eserlerinde özgün bir dil kullanmaması” ifadesi, yazarın geçmişte yazarlığın temel şartı olan dilin doğru kullanılması gerektiğini belirtmesiyle çelişmektedir. Burada genç yazarların özgün dil kullanmaması konusu ele alınmamış, aksine doğru dil kullanımının önemi vurgulanmıştır.
- B şıkkı: “Günümüz sanatçılarının birkaç eser yazdıktan sonra özgüvenlerinin artması” ifadesi ise, yazarın eleştirdiği konu ile ilgisiz kalmaktadır. Yazıda özgüven artışından ziyade, dildeki yanlışlıkların ve bunun getirdiği olumsuz algının altı çizilmektedir.
- C şıkkı: “Son dönem yazarlarının dilin doğru kullanımı konusunda hassas olmaması” ifadesi, metnin ele aldığı temel problemi özetlemektedir. Günümüz yazarlarının dil kurallarına yeterince özen göstermemeleri, eserlerinde dil yanlışlarının yer alması ve bunun okuyucular tarafından yanlış bir özgünlük olarak algılanması, bu seçeneği en doğru ifade eden unsurdur.
- D şıkkı: “Okuyucuların, dil ve anlatım bakımından nitelikli eserlere ilgi göstermemesi” ifadesi ise, yazarın eleştirisinin odak noktası değildir. Metinde esas olarak yazar, yazarların dil kullanımıyla ilgili sorunları dile getirmekte ve bu durumun estetik bir değer olarak sunulmasını sorgulamaktadır.
Bu ayrıntılı değerlendirme sonucunda, metnin temel eleştirisinin günümüz yazarlarının dil kullanımında duyarsızlık göstermesi olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, doğru cevap C şıkkı “Son dönem yazarlarının dilin doğru kullanımı konusunda hassas olmaması” olarak belirlenmelidir. Açıklamalarımız, yazarın metinde dile getirdiği eleştirileri titizlikle analiz ederek her bir seçeneğin metne uygunluğunu karşılaştırmaktadır.
18
Hemen her edebî eser, insanoğlunun gördüklerini, bildiklerini başkalarına anlatma tutkusunun sonucunda ortaya çıkmıştır.
İnsanın gördüklerini, duyduklarını, öğrendiklerini başka insanlarla paylaşma isteği ilk yazılı metinlere, masallara, destanlara, efsanelere kadar uzanır.
Bu istek olmasa Gılgamış Destanı’ndaki ölümsüzlüğe ulaşma arzusuna, Ergenekon Destanı’ndaki maceralara şahit olabilir miydik?
Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
- İnsanın paylaşma arzusunu anlatan edebî eserler her dönemde dikkat çeker.
- Edebî metinler, insanların izlenimlerini paylaşma isteğinden doğar.
- İnsanların en büyük tutkusu gezip gördüğü yerleri anlatmaktır.
- Destanlar sayesinde geçmiş daha iyi öğrenilebilir.
18. Sorunun Çözümü
Bu soruda, edebî eserlerin ortaya çıkış nedenleri ve bu eserlerin temelinde yatan paylaşma arzusuna değinilmektedir. Parçada, insanın duyularıyla edindiği bilgileri, gözlemlerini ve tecrübelerini başkalarıyla paylaşma isteğinin edebî metinlerin temel kaynağı olduğu vurgulanmaktadır. Yazıda, yazılı metinlerden destanlara kadar uzanan bir paylaşım tutkusundan bahsedilmekte ve bu durumun edebiyatın ortaya çıkışında belirleyici rol oynadığı ifade edilmektedir.
- A şıkkı: “İnsanın paylaşma arzusunu anlatan edebî eserler her dönemde dikkat çeker” ifadesi, paylaşım arzusunun evrenselliğini belirtmekle birlikte, parçada asıl vurgulanan nokta bu arzunun edebî eserlerin doğuşuna neden olduğudur. Dolayısıyla, bu seçenek ana düşünceyi tam olarak yansıtmamaktadır.
- B şıkkı: “Edebî metinler, insanların izlenimlerini paylaşma isteğinden doğar” ifadesi, parçada anlatılan temel gerçeği özetlemektedir. İnsanların yaşadıkları deneyimleri, duydukları ve gördüklerini aktararak edebî eserler ortaya koymaları, metnin ana düşüncesini net bir biçimde ifade etmektedir.
- C şıkkı: “İnsanların en büyük tutkusu gezip gördüğü yerleri anlatmaktır” ifadesi ise, parçada ele alınan paylaşım arzusunun kapsamını daraltarak yalnızca gezi ve gözlemlerle sınırlamaktadır. Bu durum, metnin bütüncül yaklaşımını yansıtmamaktadır.
- D şıkkı: “Destanlar sayesinde geçmiş daha iyi öğrenilebilir” ifadesi, edebî eserlerin işlevselliğine yönelik bir yorumdur ancak parçada ana fikir olarak paylaşma arzusunun edebiyatın temelinde yattığı vurgulanmaktadır.
Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, metnin ana düşüncesi, edebî eserlerin insanın paylaşıma duyduğu ihtiyaçtan doğduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, B şıkkı “Edebî metinler, insanların izlenimlerini paylaşma isteğinden doğar” en uygun cevaptır. Seçenekler arasındaki ince ayrım, edebî üretimin motivasyonunun sadece paylaşım değil, aynı zamanda insan deneyimlerinin evrensel ifadesi olduğunun altını çizmektedir. Bu çözüm, her bir seçeneğin metindeki yerini titizlikle analiz ederek doğru cevabı ortaya koymaktadır.
19
Aşağıda, okuduğumuz metinleri daha iyi anlayabilmemizi sağlayan dört altın kural verilmiştir.
- Okuduklarınızı başka birine anlatabilecek hâle gelmek için okumalısınız.
- Eserle ilgili soru sorabilecek düzeye gelme düşüncesiyle okumalısınız.
- Eseri hakkında yazarla konuşabilecek duruma gelmek için okumalısınız.
- Okuduğunuz yazı hakkında değerlendirme yapabilir hâle gelmek amacıyla okumalısınız.
Aşağıdaki durumlardan hangisi bu kurallardan herhangi biriyle ilişkilendirilemez?
- Kitabı baştan sona okudum ancak birçok bölümü anlayamadım ve kafamda birçok soru oluştu.
- Yazarın yeni çıkan eserini keyifle okudum ve eserle ilgili uzun bir eleştiri yazısı hazırladım.
- Ünlü iş adamıyla güzel bir röportaj yapabilmek için onun son kitabını okudum.
- Benim anlatacaklarımı dinlemeye öyle hevesliydi ki her hafta ona anlatabilmek için yeni bir kitap okuyordum.
19. Sorunun Çözümü
Bu soruda, okuduğumuz metinlere dair belirlenen dört altın kural çerçevesinde, okuyucunun hangi yaklaşımda bulunması gerektiği anlatılmıştır. Bu kurallar; okuduklarınızı başka birine anlatabilecek hâle gelmek, eserle ilgili sorular sorabilecek düzeye ulaşmak, yazarla eser hakkında konuşabilecek duruma gelmek ve okuduğunuz yazı hakkında değerlendirme yapabilecek hâle gelmeyi kapsamaktadır. Şimdi, her bir durumu detaylıca değerlendirelim:
- A şıkkı: “Kitabı baştan sona okudum ancak birçok bölümü anlayamadım ve kafamda birçok soru oluştu.” – Bu durum, görünürde eserle ilgili soru sorabilme becerisini yansıtıyor gibi görünse de, asıl amaç soruları yapıcı ve bilinçli olarak ortaya koymaktır. Eğer okuma sonucunda anlam kargaşası yaşanıyor ve kafanızda belirsiz sorular oluşuyorsa, bu durum dört kuralın herhangi birinin doğru şekilde uygulanmadığını gösterir. Yani, beklenti; anlamlı tartışma, eleştiri, açıklama ya da yazarla etkili iletişim kurmaktır.
- B şıkkı: “Yazarın yeni çıkan eserini keyifle okudum ve eserle ilgili uzun bir eleştiri yazısı hazırladım.” – Bu durum, okuduğunuz yazı hakkında değerlendirme yapabilme kuralıyla örtüşmektedir.
- C şıkkı: “Ünlü iş adamıyla güzel bir röportaj yapabilmek için onun son kitabını okudum.” – Bu ifade, eser hakkında yazarla konuşabilecek duruma gelme kuralını yansıtmaktadır.
- D şıkkı: “Benim anlatacaklarımı dinlemeye öyle hevesliydi ki her hafta ona anlatabilmek için yeni bir kitap okuyordum.” – Bu durum da, okuduklarınızı başka birine anlatabilecek hâle gelme kuralıyla uyumludur.
Yapılan bu incelemede, A şıkkı diğer seçeneklerin aksine, dört altın kuralın sağlanmasında beklenen olumlu sonuca ulaşamamış, aksine okuma sürecinde istenmeyen bir anlam belirsizliği ve kafa karışıklığı ortaya çıkarmıştır. Dolayısıyla, bu durum, belirlenen kurallardan hiçbirisiyle ilişkilendirilemez. Seçeneklerin geri kalanları, okuyucunun bilinçli ve amaçlı bir okuma stratejisi ile edindiği kazanımları temsil ederken, A şıkkı hedeflenen okuma becerilerinin uygulanmadığını açıkça ortaya koymaktadır.