1
Ali telefonundan part-time iş ilanlarına bakarken, bulunduğu ilçede yapılacak festivalle ilgili bir afişle karşılaştı.
Aşağıdakilerden hangisi bu cümledeki altı çizili sözcüklerden herhangi birinin Türkçe karşılığı değildir?
- şenlik
- yarım gün
- toplantı
- duyuru
1. Sorunun Çözümü
Verilen cümlede geçen “*part-time iş*” ve “*festival*” kelimelerinin Türkçe karşılıklarını belirleyerek doğru cevabı bulmamız gerekiyor.
- Şenlik (A): “Festival” kelimesinin Türkçesi “şenlik”tir. Bu nedenle bu seçenek doğrudur.
- Yarım gün (B): “Part-time iş” ifadesinin Türkçesi “yarım gün iş”tir. Bu da doğru bir çeviridir.
- Toplantı (C): “Toplantı” kelimesi, festival ile aynı anlamı taşımaz. Festival bir etkinliktir, ancak toplantı daha resmi bir organizasyondur.
- Duyuru (D): “Afiş” kelimesinin anlamına bakarsak, duyuru anlamında kullanılabilir.
Bu durumda, Türkçe karşılığı olmayan seçenek “C – Toplantı”dır.
2 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yakın anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?
- Yorgunken sıcak bir çay içmek insana kendini iyi hissettirir.
- İnsan iyi ve kötü günde dostlarının yanında olmalıdır.
- Çalışıyor, didiniyor ama emeğinin karşılığını da alıyor.
- Öğrencilerini her fırsatta takdir ederek onların gönüllerinde taht kuruyordu.
2. Sorunun Çözümü
Yakın anlamlı kelimeler, birbirine benzer anlam taşıyan kelimelerdir. Şıkların içerdiği kelimeleri inceleyelim:
- A) Yorgunken sıcak bir çay içmek insana kendini iyi hissettirir. → Burada yakın anlamlı kelimeler yoktur.
- B) İnsan iyi ve kötü günde dostlarının yanında olmalıdır. → “İyi” ve “kötü” zıt anlamlıdır, yakın anlamlı değildir.
- C) Çalışıyor, didiniyor ama emeğinin karşılığını da alıyor. → “Çalışmak” ve “didinmek” kelimeleri birbirine yakındır.
- D) Öğrencilerini her fırsatta takdir ederek onların gönüllerinde taht kuruyordu. → Yakın anlamlı kelimeler yoktur.
Bu durumda doğru cevap “C – Çalışıyor, didiniyor” olacaktır.
3
Mardin’in dar sokaklarında dolaşırken kendinizi şehrin güzelliğine kaptırırsınız.
“Geniş” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu cümledeki “dar” sözcüğünün karşıtı olarak kullanılmıştır?
- Babam geniş ufuklu ve anlayışlı bir insandı.
- Bu bölümün mezunları geniş bir iş alanına sahip olacak.
- Öğle yemeği için geniş bir zamanımız bulunuyor.
- İnşaat başlamadan önce burada geniş bir sahamız vardı.
3. Sorunun Çözümü
Soru, “dar” kelimesinin karşıtı olarak “geniş” kelimesinin kullanıldığı cümleyi bulmamızı istemektedir.
- A) Babam geniş ufuklu ve anlayışlı bir insandı. → Burada “geniş” kelimesi, ufuk kelimesiyle mecazi anlamda kullanılmıştır.
- B) Bu bölümün mezunları geniş bir iş alanına sahip olacak. → Burada da “geniş” kelimesi farklı bir anlamda kullanılmıştır.
- C) Öğle yemeği için geniş bir zamanımız bulunuyor. → Burada da “geniş zaman” kavramı kullanılmıştır, ancak bu dar alan anlamıyla doğrudan ilişkili değildir.
- D) İnşaat başlamadan önce burada geniş bir sahamız vardı. → Buradaki “geniş saha” ifadesi, “dar sokak” ifadesinin tam karşıtı olarak kullanılmaktadır.
Bu nedenle doğru cevap “D – İnşaat başlamadan önce burada geniş bir sahamız vardı.” olacaktır.
4 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağır” sözcüğünün anlamı yay ayraç içinde yanlış verilmiştir?
- Konuşmasını yapmak üzere ağır adımlarla kürsüye gelirken heyecanını gizleyemiyordu. (yavaş)
- Yöneticilik yaşamının en ağır sorumluluğunu alıp almamak konusunda kararsızlık yaşıyordu. (çetin)
- Sinirlendiğinde çevresindekilere ağır sözler söyler, sonra da bunun pişmanlığını yaşardı. (kırıcı)
- Hızlı adımlarla içeriye girip, arkadaşının kulağına eğilerek ağır sesle ona bir şeyler söyledi. (gizli)
4. Sorunun Çözümü
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ağır” sözcüğünün anlamı yay ayraç içinde yanlış verilmiştir?
Seçenekleri incelediğimizde:
- A) “Konuşmasını yapmak üzere ağır adımlarla kürsüye gelirken heyecanını gizleyemiyordu.” Burada “ağır” kelimesi yavaş anlamında kullanılmıştır. Bu doğru bir kullanımdır.
- B) “Yöneticilik yaşamının en ağır sorumluluğunu alıp almamak konusunda kararsızlık yaşıyordu.” “Ağır” burada çetin, zor anlamında kullanılmıştır ve doğrudur.
- C) “Sinirlendiğinde çevresindekilere ağır sözler söyler, sonra da bunun pişmanlığını yaşardı.” Burada “ağır” kelimesi kırıcı anlamında kullanılmış ve doğru bir eşleştirme yapılmıştır.
- D) “Hızlı adımlarla içeriye girip, arkadaşının kulağına eğilerek ağır sesle ona bir şeyler söyledi.” Cümlede “ağır sesle” ifadesi kullanılmış ancak gizli anlamında verilmiştir. Oysa burada “ağır sesle” ifadesi, kalın, tok veya sert bir ses anlamına gelir. Bu nedenle yay ayraç içinde verilen anlam yanlıştır.
Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.
5 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zıt anlamlı kelimeler bir arada kullanılmamıştır?
- Kapalı mutfak kapısını araladı ve açık bir çay istedi.
- Dışa doğru kıvrılarak gelen boru birden patladı.
- Doğrularını gördüğün kadar yanlışlarını da görmelisin.
- Daha ileri atlamak için birkaç adım geri gitmek gerekir.
5. Sorunun Çözümü
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zıt anlamlı kelimeler bir arada kullanılmamıştır?
Seçenekleri incelediğimizde:
- A) “Kapalı mutfak kapısını araladı ve açık bir çay istedi.” Burada kapalı – açık kelimeleri zıt anlamlıdır.
- B) “Dışa doğru kıvrılarak gelen boru birden patladı.” Burada zıt anlamlı kelimeler yoktur.
- C) “Doğrularını gördüğün kadar yanlışlarını da görmelisin.” Burada doğru – yanlış kelimeleri zıt anlamlıdır.
- D) “Daha ileri atlamak için birkaç adım geri gitmek gerekir.” Burada ileri – geri kelimeleri zıt anlamlıdır.
Bütün seçeneklerde zıt anlamlı kelimeler yer alırken, “B şıkkındaki” cümlede böyle bir kullanım yoktur. Bu nedenle doğru cevap “B” şıkkıdır.
6
• Kutlama yemeğine yüz kişi davet edilmişti.
• Annem için topladığım kır çiçeklerini arkadaşlarıma gösterdim.
• Gece çok nem olduğu için çamaşırlar hâlâ yaş.
• Yazar, edebiyat dünyasına yeni bir soluk getirdi.
Aşağıdakilerin hangisinde bu cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin eş seslisi kullanılmamıştır?
- Hava o kadar bunaltıcı ki soluk almakta zorlanıyoruz.
- Sınıftaki çocukların yüzüne bir tebessüm yayıldı.
- Sahilde kır saçlı bir adam ağır ağır yürüyordu.
- Her dönemimiz, hayatımızda ayrı bir öneme sahiptir.
6. Sorunun Çözümü
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcüklerin eş seslisi kullanılmamıştır?
Seçenekleri incelediğimizde:
- A) “Hava o kadar bunaltıcı ki soluk almakta zorlanıyoruz.” (Buradaki “soluk”, nefes anlamında kullanılmıştır. Önceki cümlede ise yeni bir bakış açısı anlamındadır. Eş sesli kelime kullanımı vardır.)
- B) “Sınıftaki çocukların yüzüne bir tebessüm yayıldı.” (Burada “yüz”, insan yüzü anlamında; önceki cümlede ise sayı anlamında kullanılmıştır. Eş seslilik vardır.)
- C) “Sahilde kır saçlı bir adam ağır ağır yürüyordu.” (“Kır” burada gri saç anlamında, önceki cümlede ise çayır anlamında kullanılmıştır. Eş seslilik vardır.)
- D) “Her dönem, hayatımızda ayrı bir öneme sahiptir.” Bu cümlede yukarıda ki cümlelerde olan kelimelerle aynı sesi veren bir sözcük yoktur. Bu nedenle eş seslilik yoktur.)
Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.
7
Kıvrım kıvrım yollar, köprüler, hanlar
Ovalarda yer yer pulluk, sabanlar
Bacalardan tüten isli dumanlar
“Vatan, vatan” diye seslenir bana
Bu dörtlükte aşağıdakilerden hangisi konuşturulmamıştır?
- Yollar
- Sabanlar
- Bacalar
- Dumanlar
7. Sorunun Çözümü
Bu soruda, verilen dörtlükte konuşturma (intak) sanatı kullanılmış olup olmadığı sorgulanmaktadır. Konuşturma sanatı, insana ait özelliklerin insan dışı varlıklara yüklenmesi ve onların konuşturulmasıdır. Dörtlük şu şekildedir:
Şıkları incelediğimizde:
- A) Yollar: Yolların konuşma eylemi var.
- B) Sabanlar: Sabanlar konuşma eylemi var.
- C) Bacalar: Bacalardan çıkanlar dumanlar dediği için konuşan şey dumandır baca değil.
- D) Dumanlar: Dumanlar konuşma eylemi var.
Tüm şıklar incelendiğinde, doğru cevap “C şıkkıdır (Bacalar)”.
8
Gece, yavaşça siyah mantosunu sürükler
Vapurlar, şimdi suya bırakılmış kütükler
Bu dizelerdeki altı çizili bölümde yer alan söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir?
- Benzetme
- Abartma
- Konuşturma (İntak)
- Karşıtlık (Tezat)
8. Sorunun Çözümü
Bu soruda, verilen dizedeki altı çizili ifadenin hangi söz sanatına ait olduğu sorulmaktadır. Şiir şu şekildedir:
Gece, yavaşça siyah mantosunu sürükler
Vapurlar, şimdi suya bırakılmış kütükler
Şimdi, seçenekleri inceleyelim:
- A) Benzetme: Bir varlığı başka bir varlığa benzetmek için kullanılır. “Vapurlar, suya bırakılmış kütüklere benzetildiği için” benzetme sanatı kullanılmıştır.
- B) Abartma: Bir durumun olduğundan daha fazla gösterilmesi gerekir. Ancak burada böyle bir durum yoktur.
- C) Konuşturma (İntak): İnsan dışındaki varlıkların konuşturulması gerekir. Bu dizede böyle bir anlatım olmadığı için yanlıştır.
- D) Karşıtlık (Tezat): Birbirine zıt iki durumun bir arada kullanılması gerekir. Burada zıtlık yoktur.
Şiirde geçen “Vapurlar, suya bırakılmış kütükler” ifadesinde, vapurlar kütüklere benzetilmiştir. Dolayısıyla doğru cevap “A şıkkıdır (Benzetme)”.
9 Aşağıdaki dizelerden hangisinde konuşturma sanatı yoktur?
- Akıl ersin ermesin sevdama…
Senden yanayım, dedi yeşeren dal, senden yana. - Dinle, ak bakışlı bir çeşme söylüyor…
Kaç yıldır akarım, bilmem pazar yerini. - Dal bir gün dedi ki tomurcuğuna…
Tenimde bir yara işler gibisin. - İşte budur sözlerimin gerçeği…
Okuttu, öğretti, büyüttü anam.
9. Sorunun Çözümü
Bu soruda, verilen dizelerden hangisinde konuşturma sanatının olmadığı sorulmaktadır. Konuşturma sanatı (intak), insan dışı varlıkların insan gibi konuşturulmasıdır.
- A) “Akıl ersin ermesin sevdama, Senden yanayım, dedi yeşeren dal, senden yana” – Burada “yeşeren dal” insana özgü bir fiille konuşturulmuştur. Konuşturma sanatı vardır.
- B) “Dinle, ak bakışlı bir çeşme söylüyor, Kaç yıldır akarım, bilmem pazar yerini” – Burada çeşmenin konuşması anlatıldığı için konuşturma vardır.
- C) “Dal bir gün dedi ki tomurcuğuna, Tenimde bir yara işler gibisin” – Burada dal, tomurcuğuna konuştuğu için konuşturma vardır.
- D) “İşte budur sözlerimin gerçeği, Okuttu, öğretti, büyüttü anam” – Burada herhangi bir insan dışı varlık konuşturulmadığı için konuşturma sanatı kullanılmamıştır.
Bu nedenle, verilen dizelerde konuşturma sanatının kullanılmadığı seçenek “D şıkkıdır”.
10 Aşağıdaki dizelerin hangisinde karşıtlık (tezat) sanatı vardır?
- Bir gemi vardı büyük, beyaz, rahat…
Gamsız, kasvetsiz, kalender.
Şarkılar içinde gelir, şarkılar içinde gider. - Kirazın derisinin altında kiraz…
Narın içinde nar.
Benim yüreğimde boylu boyunca Memleketim var. - İstanbul deyince aklıma…
Koca Sinan gelir.
On parmağı on ulu çınar gibi…
Her yandan yükselir. - Eskiden yeterdim kendime…
Artardım bile.
Artanla ıslık çalardım.
10. Sorunun Çözümü
Soruda dizelerin hangisinde karşıtlık (tezat) sanatının olduğu sorulmaktadır. Karşıtlık sanatı, birbiriyle çelişen, zıt anlamlar içeren kelimelerin veya ifadelerin bir arada kullanılmasıdır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
-
A) Bir gemi vardı büyük, beyaz, rahat / Gamsız, kasvetsiz, kalender / Şarkılar içinde gelir, şarkılar içinde gider.
Bu dizelerde karşıtlık sanatı bulunmamaktadır çünkü birbirine zıt olan iki anlamlı kelime veya ifade bulunmamaktadır. -
B) Kirazın derisinin altında kiraz / Narın içinde nar / Benim yüreğimde boylu boyunca / Memleketim var.
Burada da tezat sanatı yoktur. Daha çok benzetme ve vurgulama kullanılmıştır. -
C) İstanbul deyince aklıma / Koca Sinan gelir / On parmağı on ulu çınar gibi / Her yandan yükselir.
Bu dizelerde de herhangi bir karşıtlık bulunmamaktadır. -
D) Eskiden yeterdim kendime / Artardım bile / Artanla ıslık çalardım.
Burada tezat sanatı bulunmaktadır. “Eskiden yeterdim kendime” ifadesi ile “Artardım bile” cümlesi eski ve şimdiki durum arasındaki zıtlığı ortaya koymaktadır.
Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.
11
Bilmece gibi konuşan Murat’ın karşısında hepimiz susmuştuk.
Bu cümlede anlamı güçlendirmek için aşağıdakilerden hangisinde verilenlere başvurulmuştur?
- Benzetme – Konuşturma
- Benzetme – Karşıtlık
- Karşıtlık – Abartma
- Abartma – Konuşturma
11. Sorunun Çözümü
Soruda, “Bilmece gibi konuşan Murat’ın karşısında hepimiz susmuştuk.” cümlesinde anlamı güçlendirmek için hangi edebi sanatlardan yararlanıldığı sorulmaktadır.
Murat’ın konuşmasının bilmeceye benzetilmesi direk benzetme sanatına, Murat konuşurken herkesin susması ise karşıtlığa işaret eder. Bu nedenle doğru cevap “B” şıkkıdır.
12
Aşağıdaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde benzetme yapılmamıştır?
I. Öğrenci, haberi aldığı gibi öğretmeninin yanına koştu.
II. Piknik alanında kauçuğu andıran bir ağacın gölgesine oturduk.
III. Hasta köpeğimi kucakladığım gibi veterinere götürdüm.
IV. Çocuk, bahçedeki büyük iğde ağacına kedi gibi tırmanıyor.
- I ve II
- I ve III
- II ve IV
- III ve IV
12. Sorunun Çözümü
Soruda numaralanmış cümlelerde benzetme (teşbih) sanatının olup olmadığı sorulmaktadır. Benzetme sanatı, bir varlığın başka bir varlığa benzetilmesi ile yapılır. Şimdi cümleleri tek tek inceleyelim:
-
I. Öğrenci, haberi aldığı gibi öğretmeninin yanına koştu.
Burada herhangi bir varlık başka bir varlığa benzetilmemiştir. -
II. Piknik alanında kauçuğu andıran bir ağacın gölgesine oturduk.
“Kauçuğu andıran” ifadesi bir benzetme örneğidir. Burada benzetme sanatı kullanılmıştır. -
III. Hasta köpeğimi kucakladığım gibi veterinere götürdüm.
Benzetme sanatı yoktur. -
IV. Çocuk, bahçedeki büyük iğde ağacına kedi gibi tırmanıyor.
“Kedi gibi tırmanıyor” ifadesinde çocuk kediye benzetildiği için benzetme sanatı kullanılmıştır.
II ve IV numaralı cümlelerde benzetme sanatı kullanılmıştır. Bu nedenle doğru cevap “C” şıkkıdır.
13
İnsanın vücut sıcaklığını ölçen(I) ve terindeki kimyasal maddeleri saptayan(II)
giyilebilir bir alet geliştirildi. Bu alet, elde ettiği bilgileri kablosuz bağlantıyla(III) akıllı telefonlara gönderebiliyor.
İçindeki algılayıcılar(IV) ve esnek devre kartı sayesinde ölçümler yapılıyor.
Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi “Bir şeyi belirgin kılmak, tespit etmek” anlamında kullanılmıştır?
- I
- II
- III
- IV
13. Sorunun Çözümü
Bu soruda, verilen numaralı kelimeler arasında “Bir şeyi belirgin kılmak, tespit etmek” anlamına en uygun olanı bulmamız istenmektedir. Şimdi kelimeleri inceleyelim:
- I. ölçen: Bir şeyi belirli bir yöntemle niceliksel olarak tespit etmeyi ifade eder. Ancak “belirgin kılmak” anlamını tam karşılamaz.
- II. saptayan: Bir şeyi açık bir şekilde ortaya koyan, belirleyen ve kaydeden anlamına gelir. Tam olarak “belirgin kılmak, tespit etmek” anlamına uymaktadır.
- III. gönderen: Bilgiyi bir yerden başka bir yere ulaştırmak anlamına gelir, ancak “belirgin kılmak” anlamında kullanılmaz.
- IV. algılayıcılar: Verileri hisseden ve algılayan bir bileşendir. Ancak bir şeyi belirgin kılmak ya da tespit etmek anlamında doğrudan kullanılmaz.
Bu açıklamalar doğrultusunda doğru cevap “B) II. saptayan” şıkkıdır.
14 “Açık” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraç içinde verilen anlamına uygun kullanılmamıştır?
- Kapının açık olduğunu görünce komşusunu uyardı. (Açılmış, kapalı olmayan)
- Yollar açık olursa on beş dakikada iş yerine varırız. (Engelsiz, serbest)
- Dükkân, hafta içi 08.00’den 17.00’ye kadar açık. (Çalışır durumda olan)
- Bugün hava açık, yağmur beklenmiyor. (Gizliliği olmayan)
14. Sorunun Çözümü
“Açık” kelimesi, Türkçede farklı anlamlara gelebilen çok anlamlı bir kelimedir. Soruda verilen cümleler içindeki anlamlarını tek tek inceleyelim:
- “Kapının açık olduğunu görünce komşusunu uyardı.” – Burada “açık” kelimesi “Açılmış, kapalı olmayan” anlamında kullanılmıştır. Bu doğru bir kullanımdır.
- “Yollar açık olursa on beş dakikada iş yerine varırız.” – Burada “açık” kelimesi “Engelsiz, serbest” anlamında kullanılmıştır. Bu da doğru bir kullanımdır.
- “Dükkân, hafta içi 08.00’den 17.00’ye kadar açık.” – Burada “açık” kelimesi “Çalışır durumda olan” anlamında kullanılmıştır. Yine doğru bir kullanımdır.
- “Bugün hava açık, yağmur beklenmiyor.” – Burada “açık” kelimesi “Gizliliği olmayan” anlamında kullanılmıştır.
Ancak, hava durumu ile ilgili bir bağlamda “açık” kelimesi “Bulutsuz, güneşli” anlamında kullanılır. Dolayısıyla, bu cümlede “gizliliği olmayan” anlamı uygun değildir. Bu nedenle doğru yanıt “D şıkkıdır”.
15
• Kuru ekmekle karnınızı doyurmayın.
• Kuru ve renksiz bir yaşam, insanı bunaltıyor.
• Kuru tepelerin bu hâle geleceğini hiç düşünmemiştim.
Aşağıdakilerden hangisi “kuru” sözcüğünün bu cümlelerde kazandığı anlamlardan biri değildir?
- Heyecanı, tadı olmayan, tekdüze
- Yağış almayan veya üzerinde bitki olmayan
- Etkisi, sonucu olmayan
- Katıksız, yanında başka bir şey olmayan yiyecek
15. Sorunun Çözümü
“Kuru” kelimesi, Türkçede farklı bağlamlarda çeşitli anlamlara gelen çok anlamlı bir sözcüktür. Verilen cümlelerde bu kelimenin farklı anlamlarını inceleyelim:
- “Kuru ekmekle karnınızı doyurmayın.” – Burada “kuru”, “Katıksız, yanında başka bir şey olmayan yiyecek” anlamında kullanılmıştır. Doğrudur.
- “Kuru ve renksiz bir yaşam, insanı bunaltıyor.” – Burada “kuru”, “Heyecanı, tadı olmayan, tekdüze” anlamında kullanılmıştır. Doğrudur.
- “Kuru tepelerin bu hâle geleceğini hiç düşünmemiştim.” – Burada “kuru”, “Yağış almayan veya üzerinde bitki olmayan” anlamında kullanılmıştır. Bu da doğrudur.
Ancak şıklara baktığımızda “C şıkkında” verilen “Etkisi, sonucu olmayan” anlamı, verilen cümlelerden hiçbirinde geçmemektedir. Bu nedenle doğru yanıt “C şıkkıdır”.
16
Yaşadığı acı(I) günler aklına gelince duygulanırdı(II). Daha çocuk yaşta kalemi eline alıp şiire yönelmesinde yaşadıklarının etkisi(III) vardı kuşkusuz.
Âşık Veysel saza bağlanmıştı, o da kaleme bağlandı; sürekli yazdı(IV).
Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi mecaz anlamda kullanılmıştır?
- I
- II
- III
- IV
16. Sorunun Çözümü
Mecaz anlam, bir kelimenin kendi gerçek anlamının dışında, soyut ya da dolaylı bir anlam kazanarak kullanılmasıdır. Şimdi, numaralanmış kelimeleri analiz edelim:
- “Yaşadığı acı günler aklına gelince duygulanırdı.” – Burada “acı” kelimesi, gerçek anlamda değil, mecaz anlamda kullanılmıştır. Doğru Yanıt A şıkkıdır. .
- “Daha çocuk yaşta kalemi eline alıp şiire yönelmesinde yaşadıklarının etkisi vardı kuşkusuz.” – Burada “etkisi” kelimesi, gerçek anlamda kullanılmıştır.
- “Âşık Veysel saza bağlanmıştı, o da kaleme bağlandı; sürekli yazdı.” – “yazmak” ifadesi, gerçek anlamda kullanılmıştır.
Burada en açık mecaz anlam “acı” ifadesinde görülmektedir. Bu nedenle doğru yanıt “A şıkkıdır”.
17
Ses dalgaları, suyun içinde çok hızlı ilerler. Balinalar bu sayede yaklaşık 150 km öteden birbirleriyle haberleşebilir.
Bu uzaklık 1940’lı yıllarda 1500 km’ydi. Okyanuslarda çoğalan gemi sayısı, denizin içindeki – – – – artırdığından
balinaların – – – – mesafesini de onda birine düşürdü.
Bu parçada boş bırakılan yerleri anlam bakımından uygun biçimde tamamlayan sözcük veya sözcük grupları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?
- ortalama derinliği – bilgi aktarma
- karmaşayı – görüş
- ses kirliliğini – haberleşme
- gürültü miktarını – insanlara olan
17. Sorunun Çözümü
Soruda, balinaların haberleşmesini etkileyen faktörler hakkında bir bilgi verilmiş ve boşluklara en uygun kelimeler sorulmuştur.
İlk boşluğa gelecek kelimeyi belirleyelim:
Okyanuslarda çoğalan gemi sayısı, **denizin içindeki ses kirliliğini artırdığından**, balinaların haberleşme mesafesi de azalmıştır.
Burada **”ses kirliliği”** terimi, denizlerdeki gemi gürültüsünü ifade etmek için en uygun seçenektir.
İkinci boşluğa gelecek kelimeyi inceleyelim:
Balinaların azalan yeteneği **haberleşme** ile ilgilidir çünkü balinalar ses dalgalarını kullanarak iletişim kurarlar.
Bu yüzden doğru kelime **”haberleşme”** olacaktır.
**Doğru cevap: “C” şıkkıdır.**
**Diğer şıkların neden yanlış olduğuna bakalım:**
**A şıkkı**: “Ortalama derinliği – bilgi aktarma” ifadesi konuyla ilgisizdir. Okyanus derinliği yerine ses kirliliğinden bahsedilmiştir.
**B şıkkı**: “Karmaşayı – görüş” ifadesi yanlıştır. Balinalar gözleriyle değil, ses dalgalarıyla haberleşirler.
**D şıkkı**: “Gürültü miktarını – insanlara olan” ifadesi yanlıştır. Balinaların insanlarla olan ilişkisi değil, kendi aralarındaki haberleşme ele alınmıştır.
18
Yolda(I) tesadüfen karşılaşan tanıdıklar, sevinç(II) içinde kucaklarken(III) birbirlerini, gözleri hemen, çay içilecek bir yer arar.
Bu yer bulununca da en koyu(IV) sohbetler eşliğinde çaylar içilir.
Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi gerçek anlamda kullanılmamıştır?
- I
- II
- III
- IV
18. Sorunun Çözümü
Soruda, cümlede gerçek anlamda kullanılmayan kelimeyi bulmamız istenmektedir.
Gerçek anlam, kelimenin sözlükte ilk akla gelen somut anlamıdır. Şimdi numaralanmış kelimeleri inceleyelim:
- **I. Yolda** → , gerçek anlamda kullanılmıştır.
- **II. sevinç** → Duygusal bir durumu ifade ettiği için gerçek anlamdadır.
- **III. kucaklarken ** → Fiziksel bir hareketi ifade ettiği için gerçek anlamda kullanılmıştır.
- **IV. koyu ** → “Koyu sohbet” ifadesi mecaz anlamda kullanılır.
**Doğru cevap: “D” şıkkıdır.**
**Diğer şıkların neden yanlış olduğuna bakalım:**
**A şıkkı (I)**: “Tesadüfen” kelimesi gerçek anlamdadır.
**B şıkkı (II)**: “Kucaklaşmak” kelimesi fiziksel bir eylem olduğundan gerçek anlamlıdır.
**D şıkkı (IV)**: “Sohbetin koyu olması” mecazdır ama “gözleri arar” ifadesi kadar belirgin mecaz değildir.
19 “Çökmek” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “Millî Mücadele yıllarında bütün gençlerin yüreğine vatan kaygısı çöktü.” cümlesindeki anlamıyla kullanılmıştır?
- Yürümekten yorulunca soluk soluğa yere çöktü.
- Zavallı kadının yanakları içine çökmüştü.
- Bugünlerde içime kaynağı belirsiz bir sıkıntı çöktü.
- İnşaat için temel kazılınca yol çöktü.
19. Sorunun Çözümü
Soruda **”Çökmek”** kelimesinin hangi cümlede **”Millî Mücadele yıllarında bütün gençlerin yüreğine vatan kaygısı çöktü.”** anlamına uygun kullanıldığını bulmamız istenmektedir.
**Bu cümlede “çökmek” kelimesi mecaz anlamda kullanılmıştır ve “bir duyguya kapılmak” anlamını taşımaktadır.** Yani kelime, fiziksel değil, ruhsal bir etkiyi ifade etmektedir.
Şimdi şıkları inceleyelim:
- **A şıkkı**: “Yürümekten yorulunca soluk soluğa yere çöktü.” → Fiziksel bir oturma anlamında kullanılmıştır. Yanlıştır.
- **B şıkkı**: “Zavallı kadının yanakları içine çökmüştü.” → Yüz hatlarının değişmesiyle ilgili fiziksel bir anlam taşır. Yanlıştır.
- **C şıkkı**: “Bugünlerde içime kaynağı belirsiz bir sıkıntı çöktü.” → Burada “çökmek” kelimesi, içsel bir sıkıntıyı ifade ettiğinden, verilen örnek cümledeki “vatan kaygısı çöktü” anlamına en yakındır. **Doğru şık budur.**
- **D şıkkı**: “İnşaat için temel kazılınca yol çöktü.” → Fiziksel bir yıkılma anlamında kullanılmıştır. Yanlıştır.
**Doğru cevap: “C” şıkkıdır.**
**Diğer şıkların neden yanlış olduğuna bakalım:**
**A, B ve D şıkları** fiziksel çökme anlamında olduğu için sorunun istediği mecaz anlama uygun değildir.