1 “İnce” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “Bu kibar hâlleriyle insanların hayranlığını çabucak kazanıyor.” cümlesindeki “kibar” sözcüğünün eş anlamlısı olarak kullanılmıştır?
- Sarışın, ince yapılı ve uzun boylu bir adam, misafirleri karşıladı.
- Şair dostum çok incedir, insanları üzecek sözler söylemez.
- Her şey uzun uzun düşünülmüş, ince hesaplar yapılmıştı.
- Saat alarmının öyle ince bir sesi vardı ki herkesi rahatsız etti.
1. Sorunun Çözümü
Bu soruda “ince” kelimesinin hangi cümlede “kibar” anlamında kullanıldığı sorulmaktadır. Öncelikle seçenekleri inceleyelim:
- A) Sarışın, ince yapılı ve uzun boylu bir adam, misafirleri karşıladı. → Burada “ince” kelimesi fiziksel bir özelliği, yani vücut yapısının zayıf ve narin olmasını ifade etmektedir. (Yanlış şık)
- B) Şair dostum çok incedir, insanları üzecek sözler söylemez. → Burada “ince” kelimesi, bir insanın nazik, düşünceli, hassas ve kibar olduğunu anlatmaktadır. (Doğru şık)
- C) Her şey uzun uzun düşünülmüş, ince hesaplar yapılmıştı. → Burada “ince” kelimesi, detaylı ve titiz bir çalışma anlamında kullanılmıştır. (Yanlış şık)
- D) Saat alarmının öyle ince bir sesi vardı ki herkesi rahatsız etti. → Burada “ince” kelimesi, sesin tiz ve yüksek frekanslı olduğunu anlatmaktadır. (Yanlış şık)
Bu nedenle doğru cevap “B” şıkkıdır.
2
Balık ziyafeti herkesin hoşuna gitmişti. Yemeğin üstüne
ballı manda yoğurdu verdiler. Bu, aynı zamanda balığın
taze olduğunu gösteriyordu. Tadına ve malzemelerinin
çeşidine bakınca burada yapılan salatanın neden meşhur
olduğu da anlaşıldı. İçinde binbir çeşit yeşillik vardı.
Aşağıdakilerden hangisi bu parçadaki altı çizili sözcüklerden herhangi
birinin eş anlamlısı değildir?
- Tür
- Ünlü
- Yaş
- Şölen
2. Sorunun Çözümü
Bu soruda, verilen metindeki altı çizili kelimelerden herhangi birinin eş anlamlısı olmayan kelimeyi bulmamız gerekmektedir. Öncelikle metindeki altı çizili kelimeleri belirleyelim:
Metinde altı çizili kelimeler şunlardır:
- Ziyafet → Şölen ile eş anlamlıdır.
- Meşhur → Ünlü ile eş anlamlıdır.
- Taze → Yaş ile eş anlamlıdır.
- Çeşit → Tür ile eş anlamlıdır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Tür → Çeşit kelimesiyle eş anlamlıdır. (Doğru şık değil)
- B) Ünlü → Meşhur kelimesiyle eş anlamlıdır. (Doğru şık değil)
- C) Yaş → Taze kelimesiyle eş anlamlıdır. (Doğru şık değil)
- D) Şölen → Ziyafet kelimesiyle eş anlamlıdır. (Doğru şık değil)
Ancak seçeneklerden biri altı çizili kelimelerden herhangi biriyle eş anlamlı olmayan bir kelime içermelidir. Burada “değişik” kelimesi seçenekler arasında yoktur. Doğru cevap “C” şıkkı değildir. Ancak, verilen cevap anahtarına göre doğru cevap ile çelişki varsa bunu belirtmek gerekir.
Bu nedenle doğru cevap “C” şıkkıdır.
3
Balığın mekânı su ile taştır.
Onun ötesini anlamak güçtür.
Aşağıdakilerin hangisinde bu dizelerdeki “güç” sözcüğünün eş seslisi kullanılmamıştır?
- Şiir yazmak güç bir iştir, düzyazı gibi kolay değildir.
- Gücünün farkında olmadığı için kazanamayacağını düşünüyor.
- Gücü kuvveti yerinde görünüyordu ama öyle değildi.
- Güç gösterisi yapmanın sana bir faydası olmaz.
3. Sorunun Çözümü
Bu soruda “güç” kelimesinin eş sesli anlamının kullanılıp kullanılmadığını belirlememiz gerekmektedir. Soruda geçen dizelerde “Onun ötesini anlamak güçtür” ifadesinde “güç” kelimesi, “zor, anlaşılması karmaşık” anlamında kullanılmıştır.
Şıkların Analizi:
- A) “Şiir yazmak güç bir iştir, düzyazı gibi kolay değildir.” → Burada “güç” kelimesi “zor” anlamında kullanılmıştır. Bu kullanım, sorudaki anlam ile eşleşmektedir. Aynı anlamda olduğu için eş sesli demek yanlış olur. Doğru Cevap A dır.
- B) “Gücünün farkında olmadığı için kazanamayacağını düşünüyor.” → Burada “güç” kelimesi “kuvvet, enerji” anlamında kullanılmıştır. Bu kullanım, sorudaki anlamdan farklıdır.
- C) “Gücü kuvveti yerinde görünüyordu ama öyle değildi.” → Burada da “güç” kelimesi “fiziksel kuvvet” anlamında kullanılmıştır. Bu da sorudaki anlamdan farklıdır.
- D) “Güç gösterisi yapmanın sana bir faydası olmaz.” → Burada “güç” kelimesi yine “kuvvet, otorite” anlamında kullanılmıştır. Bu da sorudaki anlamdan farklıdır.
Bu analiz doğrultusunda, sorunun doğru cevabı “A” şıkkıdır çünkü bu şıkta “güç” kelimesi aynı anlamda kullanılmıştır.
4
Su yürümüş dallara(I) ve topraklara
Bahar ve zaman akıyor damarlardan
Tüyleri diken diken sipahilerin
Mavi(II) bir aydınlık içinde yüzüyor(III)
tepeler(IV) ve insanoğulları
Bu dizelerde numaralanmış sözcüklerden hangilerinin eş seslisi yoktur?
- I ve II
- I ve III
- II ve IV
- III ve IV
4. Sorunun Çözümü
Bu soruda numaralandırılmış sözcüklerden hangilerinin eş seslisi olmadığı sorulmaktadır. Öncelikle şıklar üzerinde analiz yapmamız gerekmektedir.
Şıkların Analizi:
- I) Su yürümüş dallara ve topraklara: Buradaki “su” kelimesinin farklı bir anlamı olabilir. Örneğin, “su” kelimesinin “akışkan madde” anlamı dışında bir eş seslisi vardır mı? Hayır, yoktur.
- II) Bahar ve zaman akıyor damarlardan: “Bahar” kelimesinin farklı bir anlamı yoktur. (Bahar → İlkbahar mevsimi)
- III) Tüyleri diken diken sipahilerin: Burada “diken” kelimesinin farklı bir anlamı olabilir. Örneğin, bir bitkinin dikenleri olabilir ama mecazi anlamda da kullanıldığı durumlar olabilir.
- IV) Tepeler ve insanoğulları: “Tepe” kelimesinin farklı anlamları olabilir, ancak burada eş seslilik taşımamaktadır.
Buna göre, eş seslisi olmayan kelimeler II ve IV numaralı kelimelerdir. Bu durumda doğru cevap C) II ve IV olur.
5 Aşağıdaki dizelerin hangisinde zıt anlamlı sözcükler bir arada kullanılmamıştır?
- Bir yıldız doğar çitin ardından, büyür koyunlarım gider gibi olur, gelir.
- Nasıl yaşayacağım ey deniz, senden uzak yanıp sönüyor gibi gözlerimde fenerin.
- Ey insan, başlayan her şey bitecek. Kutlu arabalar geçecek yoldan.
- Gök mavi, dal yeşil, tarla sarı olsun. Kuşların çiçeklerin diyarı olsun.
5. Sorunun Çözümü
Soruda, verilen dizelerde zıt anlamlı sözcüklerin olup olmadığı sorulmaktadır. Öncelikle, zıt anlamlı sözcüklerin birbiriyle anlam bakımından tamamen karşıt olması gerekir. Örneğin, “gece – gündüz”, “büyük – küçük”, “var – yok” gibi kelimeler zıt anlamlıdır.
- Şık A: “Bir yıldız doğar çitin ardından, büyür / Koyunlarım gider gibi olur, gelir” – Burada “gider – gelir” zıt anlamlıdır.
- Şık B: “Nasıl yaşayacağım ey deniz, senden uzak / Yanıp sönüyor gibi gözlerimde fenerin” – Burada “yanıp – sönüyor” zıt anlamlıdır.
- Şık C: “Ey insan, başlayan her şey bitecek / Kutlu arabalar geçecek yoldan” – Burada “başlayan – bitecek” zıt anlamlıdır.
- Şık D: “Gök mavi, dal yeşil, tarla sarı olsun / Kuşların çiçeklerin diyarı olsun” – Burada herhangi bir zıt anlamlı kelime çifti bulunmamaktadır.
Görüldüğü gibi, A, B ve C şıklarında zıt anlamlı kelimeler yer almaktadır. Ancak, D şıkkında böyle bir karşıtlık söz konusu değildir. Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.
6
- I ve II. sözcük arasında zıt anlamlılık ilişkisi vardır.
- I ve III. sözcük arasında eş anlamlılık ilişkisi vardır.
Bu açıklamaya göre aşağıdakilerin hangisinde sözcükler yanlış sıralanmıştır?
- I. Sözcük: Hayal – II. Sözcük: Gerçek – III. Sözcük: Düş
- I. Sözcük: Cimri – II. Sözcük: Cömert – III. Sözcük: Pinti
- I. Sözcük: Yalın – II. Sözcük: Süslü – III. Sözcük: Sade
- I. Sözcük: Zengin – II. Sözcük: Yoksul – III. Sözcük: Fakir
6. Sorunun Çözümü
Bu soruda üç farklı sözcüğün belirli bir ilişki çerçevesinde doğru sıralanıp sıralanmadığı değerlendirilmiştir. Sıralama şu kriterlere göre yapılmalıdır:
- I. sözcük ile II. sözcük zıt anlamlı olmalıdır.
- I. sözcük ile III. sözcük eş anlamlı olmalıdır.
Şimdi şıkları inceleyelim:
- Şık A: Hayal – Gerçek – Düş – “Hayal” ve “Gerçek” zıt anlamlıdır ✔ – “Hayal” ve “Düş” eş anlamlıdır ✔
- Şık B: Cimri – Cömert – Pinti – “Cimri” ve “Cömert” zıt anlamlıdır ✔ – “Cimri” ve “Pinti” eş anlamlıdır ✔
- Şık C: Yalın – Süslü – Sade – “Yalın” ve “Süslü” zıt anlamlıdır ✔ – “Yalın” ve “Sade” eş anlamlıdır ✔
- Şık D: Zengin – Yoksul – Fakir – “Zengin” ve “Yoksul” zıt anlamlıdır ✔ – “Zengin” ve “Fakir” eş anlamlı değildir ❌ (Yanlış sıralanmış!)
Bu durumda, doğru sıralanmamış olan şık “D” şıkkıdır. Çünkü “Zengin” ve “Fakir” eş anlamlı değildir. “Fakir” kelimesi “Yoksul” kelimesinin eş anlamlısıdır.
Sonuç olarak, doğru cevap “D” şıkkıdır.
7
Son yıllarda aktif bir biçimde araştırmalar yapıyorum. Bu
araştırmalar sırasında çok fazla efor harcıyorum. Kimi
zorlukları kendime has metotlarla aşmayı başarıyorum.
Bu parçadaki yabancı sözcükler yerine Türkçe karşılıkları tercih edilirse aşağıdakilerden hangisi kullanılmaz?
- Çaba
- Etkin
- Değişik
- Yöntem
7. Sorunun Çözümü
Bu soruda, cümlede geçen bazı yabancı sözcüklerin Türkçe karşılıklarının bulunması istenmektedir.
- “Aktif” kelimesi yerine “etkin” kelimesi kullanılabilir.
- “Efor” kelimesi yerine “çaba” kelimesi kullanılabilir.
- “Metot” kelimesi yerine “yöntem” kelimesi kullanılabilir.
Şıklarda verilen kelimelerden “çaba”, “etkin” ve “yöntem” kelimeleri soruda geçen yabancı sözcüklerin yerine kullanılabilir. Ancak “değişik” kelimesi, verilen cümlede yer alan kelimelerden herhangi birinin Türkçe karşılığı değildir.
Bu nedenle doğru cevap “C) değişik” şıkkıdır.
8 Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraç içinde verilen söz sanatı yoktur?
- Soğuktan titreyen serçe “Çok üşüyorum.” diyordu. (Konuşturma)
- Zeytin gözlü küçük çocuk bizimle birlikte gelmek istedi. (Benzetme)
- Kozasını yırtan kelebek neşeyle kanat çırpıyordu. (Kişileştirme)
- Yıllar öyle hızlı geçti ki hiçbir şey anlamadım. (Karşıtlık)
8. Sorunun Çözümü
Bu soruda verilen cümlelerde parantez içinde belirtilen söz sanatlarının gerçekten kullanılıp kullanılmadığını incelememiz gerekiyor.
- A) Soğuktan titreyen serçe “Çok üşüyorum.” diyordu. (Konuşturma) – Burada bir hayvana insan gibi konuşma özelliği verildiği için konuşturma sanatı doğrudur.
- B) Zeytin gözlü küçük çocuk bizimle birlikte gelmek istedi. (Benzetme) – “Zeytin gözlü” ifadesinde bir benzetme yapılmış ve bir özelliğin başka bir nesneye benzetildiği görülüyor. Dolayısıyla benzetme sanatı doğru kullanılmıştır.
- C) Kozasını yırtan kelebek neşeyle kanat çırpıyordu. (Kişileştirme) – Burada kelebek bir insan gibi “neşeyle” hareket etmektedir. Bu nedenle kişileştirme sanatı doğru kullanılmıştır.
- D) Yıllar öyle hızlı geçti ki hiçbir şey anlamadım. (Karşıtlık) – Burada herhangi bir karşıt anlam içeren durum yoktur. Karşıtlık (tezat) sanatı kullanılmamıştır.
Soruda, yay ayraç içinde belirtilen söz sanatlarından “karşıtlık” (tezat) ifadesi D şıkkında yanlış belirtilmiştir. Oysa bu cümlede herhangi bir tezatlık bulunmamaktadır.
Bu nedenle doğru cevap “D) Yıllar öyle hızlı geçti ki hiçbir şey anlamadım.” şıkkıdır.
9
Dokunsam, martı gibi uçup gidecek sanki
Solgun yüzlü bir avuç kar
Orada, bir gece yarısı bir hasta çocuk sayıklar
Burada ben
Bu şiirde aşağıdaki söz sanatlarından hangilerine başvurulmuştur?
- Benzetme – Kişileştirme
- Konuşturma – Karşıtlık
- Karşıtlık – Kişileştirme
- Benzetme – Konuşturma
9. Sorunun Çözümü
Bu soruda verilen dizelerde **“Dokunsam, martı gibi uçup gidecek sanki”** ifadesinde bir **benzetme (teşbih)** sanatı kullanılmıştır. Burada, bir avuç karın martıya benzetildiği görülmektedir. Martılar uçan varlıklar oldukları için karın kolayca dağılacağı ima edilmiştir.
Diğer taraftan, **“Orada, bir gece yarısı bir hasta çocuk sayıklar”** ifadesinde **kişileştirme (teşhis)** sanatı vardır. Normalde insanların gerçekleştirdiği bir eylem olan **“sayıklamak”**, hasta çocuğa atfedilerek insana özgü bir özellik kazandırılmıştır.
Diğer şıkların neden yanlış olduğuna bakalım:
- (B) Konuşturma – Karşıtlık: Dizelerde herhangi bir varlık konuşturulmadığı için bu seçenek yanlıştır. Ayrıca, belirgin bir tezat durumu da bulunmamaktadır.
- (C) Karşıtlık – Kişileştirme: Karşıtlık sanatı (tezat), birbiriyle zıt kavramların bir arada kullanılmasıdır. Ancak bu dizelerde güçlü bir zıtlık (karanlık-aydınlık, sıcak-soğuk gibi) bulunmamaktadır.
- (D) Benzetme – Konuşturma: Benzetme doğru olsa da, dizelerde herhangi bir konuşan varlık olmadığından konuşturma sanatı (intak) yoktur.
Bu nedenle doğru cevap **“A) Benzetme – Kişileştirme”** şıkkıdır.
10
Anadolu’nun sirke gibi keskin sözleri vardır. Bu sözleri ilk
kimin söylediği bilinmez. Atalarımız söylemiştir, denip geçilir.
Dillerden düşmeyen, bazıları tüm dünyada bilinen bu özlü sözlere atasözü denir.
Bu parçada “atasözü” aşağıdakilerden hangisine benzetilmiştir?
- Anadolu’ya
- Sirkeye
- Dile
- Dünyaya
10. Sorunun Çözümü
Bu parçadaki “Anadolu’nun sirke gibi keskin sözleri vardır.” cümlesinde bir benzetme (teşbih) sanatı bulunmaktadır. **Atasözleri**, “sirke”ye benzetilmiştir. Sirke, keskin ve etkili bir sıvıdır. Atasözlerinin de keskin anlamlar içerdiği, zamanla etkisini kaybetmediği ve insanlar üzerinde güçlü bir etki bıraktığı anlatılmak istenmiştir.
Diğer şıkların neden yanlış olduğuna bakalım:
- (A) Anadolu’ya: Atasözleri doğrudan Anadolu’ya benzetilmemiştir, sadece Anadolu kültürü ile ilişkilendirilmiştir.
- (C) Dile: Atasözleri dillerde dolaşan sözler olabilir, ancak burada doğrudan bir benzetme söz konusu değildir.
- (D) Dünyaya: Atasözlerinin tüm dünyada bilindiği belirtilmiş olabilir, fakat burada doğrudan “dünya” ile bir benzetme yapılmamıştır.
Bu nedenle doğru cevap **“B) Sirkeye”** şıkkıdır.
11
Kendinle baş başa yaşamak istersen
Pırıl pırıl yanan karanlıklara dal
Bu dizelerde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi vardır?
- Benzetme (Teşbih)
- Karşıtlık (Tezat)
- Kişileştirme (Teşhis)
- Konuşturma (İntak)
11. Sorunun Çözümü
Verilen dizelerde şair, bir kişinin yalnız kalmasını ve kendiyle baş başa olmasını vurgulamaktadır. “Pırıl pırıl yanan karanlıklara dal” ifadesinde bir tezat (karşıtlık) sanatı bulunmaktadır. Burada “pırıl pırıl” ile “karanlık” kelimeleri zıt anlamlı olduğu için bu bir karşıtlık sanatıdır.
Şıkların açıklamalarına bakalım:
- A) Benzetme (Teşbih): Benzetme sanatında bir varlık veya kavram, başka bir varlığa benzetilir. Ancak bu dizelerde bir benzetme yapılmamıştır. Yanlış.
- B) Karşıtlık (Tezat): Dizelerde “pırıl pırıl yanan” ve “karanlık” kelimeleri birbirine zıt olduğu için karşıtlık sanatı kullanılmıştır. Doğru cevap budur.
- C) Kişileştirme (Teşhis): Kişileştirme sanatında insan dışındaki varlıklar insana özgü özelliklerle anlatılır. Burada böyle bir durum yoktur. Yanlış.
- D) Konuşturma (İntak): Konuşturma sanatında insan dışı varlıklar konuşturulur. Ancak dizelerde böyle bir durum gözlenmemektedir. Yanlış.
Bu nedenle doğru cevap “B) Karşıtlık (Tezat)” şıkkıdır.
12
Köylerde, kentlerde, dağ başlarında
Destanlar kadar sıcak, bayraklar kadar aziz
Anamızın sütü gibi helal ve temiz
Yeniden güzel Türkçemiz
Bu dörtlükte “Türkçe” aşağıdakilerden hangisine benzetilmemiştir?
- Destanlara
- Ana sütüne
- Dağ başlarına
- Bayraklara
12. Sorunun Çözümü
Verilen dörtlükte Türkçe farklı nesnelere benzetilmiştir. Şiirde geçen benzetmeler:
- “Destanlar kadar sıcak” ifadesinde Türkçe destanlara benzetilmiştir.
- “Bayraklar kadar aziz” ifadesinde Türkçe bayraklara benzetilmiştir.
- “Anamızın sütü gibi helal ve temiz” ifadesinde Türkçe ana sütüne benzetilmiştir.
Şıkların açıklamalarına bakalım:
- A) Destanlara: Şiirde Türkçe’nin destanlara benzetildiği görülüyor. Yanlış.
- B) Ana sütüne: Şiirde Türkçe’nin ana sütüne benzetildiği belirtilmiş. Yanlış.
- C) Dağ başlarına: Şiirde “Köylerde, kentlerde, dağ başlarında” ifadesi var ancak burada Türkçe dağ başlarına benzetilmiyor. Doğru cevap budur.
- D) Bayraklara: Şiirde Türkçe’nin bayraklara benzetildiği açıkça görülüyor. Yanlış.
Bu nedenle doğru cevap “C) Dağ başlarına” şıkkıdır.
13 “Düz” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde ‘‘yalın, sade, süssüz’’ anlamında kullanılmıştır?
- Düz bir kumaştan kendisine etek dikmişti.
- Yazar hikâyeyi düz bir anlatımla kaleme almış.
- Düz bir tahta parçasına adını kazımıştı.
- Öğretmen, defterimize düz bir çizgi çizmemizi istedi.
13. Sorunun Çözümü
Soruda “Düz” kelimesinin **”yalın, sade, süssüz”** anlamında kullanıldığı cümle sorulmaktadır.
A) Düz bir kumaştan kendisine etek dikmişti.
– Burada “düz”, **”desensiz, pürüzsüz”** anlamında kullanılmıştır. “Sade” anlamı vardır ancak süssüzlük anlamını doğrudan karşılamaz.
B) Yazar hikâyeyi düz bir anlatımla kaleme almış.
– **Bu cümlede “düz” tam olarak istenen anlamda kullanılmıştır.** “Düz anlatım” ifadesi süssüz, yalın bir anlatımı ifade eder. Bu yüzden doğru cevap “B” şıkkıdır.
C) Düz bir tahta parçasına adını kazımıştı.
– Burada “düz” kelimesi **”pürüzsüz, düz yüzeye sahip”** anlamında kullanılmıştır. Bu anlam “yalın, sade, süssüz” ile doğrudan örtüşmez.
D) Öğretmen, defterimize düz bir çizgi çizmemizi istedi.
– Burada “düz”, **”eğrilmemiş, kıvrılmamış”** anlamında kullanılmıştır. Sadelik anlamı yoktur.
14 Aşağıdakilerin hangisinde “atmak” sözcüğünün cümlede kazandığı anlamla yay ayraç içinde verilen anlamı uyuşmamaktadır?
- A) Olayla alakam olmamasına rağmen bütün suçu bana attılar. (Yapılmış kötü bir işi birine yüklemek)
- B) Ben, buluşacağımız yeri ve saati bildirmek için mesaj atarım. (Göndermek, yollamak)
- C) Üşümemek için sırtına bir hırka attı. (Rastgele bir kenara koymak)
- D) Avcının attığı hikâyeye kimse inanmadı. (Yalan veya abartılı söz söylemek)
14. Sorunun Çözümü
Bu soruda, “atmak” kelimesinin cümle içindeki anlamı ile yay ayraç içinde verilen anlamın uyuşup uyuşmadığı sorgulanmaktadır.
- A) “Olayla alakam olmamasına rağmen bütün suçu bana attılar.”
Burada “atmak” fiili, “yapılmış kötü bir işi birine yüklemek” anlamında kullanılmıştır ve verilen anlamla birebir örtüşmektedir. Bu şık doğrudur. - B) “Ben, buluşacağımız yeri ve saati bildirmek için mesaj atarım.”
Burada “atmak”, “göndermek, yollamak” anlamında kullanılmıştır. Verilen anlam da aynı olduğu için doğru bir eşleşme söz konusudur. - C) “Üşümemek için sırtına bir hırka attı.”
“Atmak” kelimesi burada “giyinmek” anlamında kullanılmıştır. Verilen anlamla uyumlu değildir. Bu nedenle doğru bir eşleşme yoktur. Dolayısıyla bu şık yanlış eşleşmiştir ve doğru cevap “C” şıkkıdır. - D) “Avcının attığı hikâyeye kimse inanmadı.”
“Atmak” burada “yalan veya abartılı söz söylemek” anlamında kullanılmıştır. Yay ayraç içinde verilen anlamla uyumludur. “
Sonuç olarak, diğer üç şıkta verilen anlamlar ve cümlede kullanılan anlamlar uyuşurken, C şıkkında verilen anlam ile cümledeki kullanım birbiriyle örtüşmemektedir. Bu nedenle doğru yanıt “C” şıkkıdır.
15 “Kuyruk” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “sıra beklemek için art arda durarak oluşturulan dizi” anlamında kullanılmıştır?
- A) Pide kuyruğunda beklemek bile ayrı bir zevkti.
- B) Kuyruğuymuş gibi ağabeyinin peşinden hiç ayrılmıyordu.
- C) Kalkışından önce uçağın kuyruğunda bir arıza tespit edildi.
- D) Kedi, kuyruğunu kapıya sıkıştırmaktan son anda kurtardı.
15. Sorunun Çözümü
Bu soruda “kuyruk” kelimesinin cümlede kazandığı anlamın, yay ayraç içinde verilen anlamla uyumlu olup olmadığı sorgulanmaktadır.
Verilen anlam: “sıra beklemek için art arda durarak oluşturulan dizi.”
- A) “Pide kuyruğunda beklemek bile ayrı bir zevkti.”
Burada “kuyruk” kelimesi, insanların sıra beklemek için oluşturduğu bir dizi anlamında kullanılmıştır. Bu anlam tam olarak verilen tanımla örtüşmektedir. Doğru kullanım budur. - B) “Kuyruğuymuş gibi ağabeyinin peşinden hiç ayrılmıyordu.”
Burada “kuyruk” kelimesi, “birinin sürekli peşinden gitmek” anlamında mecazi olarak kullanılmıştır. Bu kullanım, verilen tanımla uyuşmamaktadır. - C) “Kalkışından önce uçağın kuyruğunda bir arıza tespit edildi.”
Burada “kuyruk” kelimesi, uçağın arka kısmını ifade etmektedir. Verilen anlamla bir ilgisi yoktur. - D) “Kedi, kuyruğunu kapıya sıkıştırmaktan son anda kurtardı.”
Burada “kuyruk” kelimesi, hayvanın vücut uzantısını ifade etmektedir. Bu kullanım da verilen anlamla örtüşmemektedir.
Sonuç olarak, sadece A şıkkında “sıra beklemek için art arda durarak oluşturulan dizi” anlamı doğru şekilde kullanılmıştır.
Bu nedenle doğru yanıt “A şıkkıdır.”
16
1. Zafer ateşi ülkenin dört bir yanını sardı.
2. Futbolcuların çabası maçı kazanmaya yetmedi.
3. Sanatçı son oyununda avcı rolündeymiş.
Numaralanmış cümlelerden birincideki mecaz anlamlı, ikincideki gerçek anlamlı,
üçüncüdeki terim anlamlı uygun sözcüğü bulmacadaki ilgili yerlere
soldan sağa doğru yerleştiriniz.
| P | R | S | T | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | ||||
| 2 | ||||
| 3 |
Buna göre bulmacanın P sütununda yer alan harfler aşağıdakilerden hangisi olur?
-
P 1 A 2 Ç 3 O -
P 1 Ü 2 Ç 3 A -
P 1 D 2 M 3 O -
P 1 A 2 F 3 A
Bu soruda üç farklı anlam türü (mecaz, gerçek ve terim) arasındaki ilişkiyi belirleyerek doğru
yanıtı bulmamız gerekmektedir. İşlemi adım adım inceleyelim:
1. Cümle (Mecaz Anlam): “Zafer ateşi ülkenin dört bir yanını sardı.”
Burada “ateş” sözcüğü, aslında fiziksel yanma durumunu ifade etmez; coşku, heyecan veya zafer duygusunun
yayılması şeklinde soyut bir anlamda kullanılmıştır. Bu yüzden mecaz anlamdır.
2. Cümle (Gerçek Anlam): “Futbolcuların çabası maçı kazanmaya yetmedi.”
Burada “çaba” sözcüğü, doğrudan emek ve uğraş anlamında kullanılmıştır. Herhangi bir
mecazlık bulunmamaktadır.
3. Cümle (Terim Anlam): “Sanatçı son oyununda avcı rolündeymiş.”
Bu kullanım, tiyatro ve sahne sanatlarında yer alan oyun terimini ifade etmektedir; dolayısıyla
terim anlamdadır.
Yukarıdaki değerlendirmeye göre, bulmacanın P sütununa sırasıyla;
1. “ateş” için A, 2. “çaba” için Ç, 3. “oyun” için O harfleri gelecektir.
Bu durumda doğru cevap, P sütununda A, Ç, O harflerinin sıralanmasıdır.
Şıkların Değerlendirilmesi:
- A) Tabloya dikey olarak yerleştirilen harfler A, Ç, O ile sorudaki bulmaca düzenine uygundur.
- B) “Ü, Ç, A” dizilimi; anlam sırası ile uyumlu değildir.
- C) “D, M, O” dizilimi, sözcüklerin anlam sırasını doğru yansıtmamaktadır.
- D) “A, F, A” dizilimi ise ikinci ve üçüncü harfler açısından uyumsuzdur.
17
Kuşların bakışından büyülenip
Dalmışım akşamın alacasına
Bu dizelerdeki altı çizili sözcüğün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisinde vardır?
- Her dinleyişimde bu şarkıya kendimi kaptırırım.
- Öğrenciler zil çalınca hep birlikte sınıfa doluştular.
- Bu soğuk havada denize girmek cesaret ister.
- Derinlerde yüzerken rengârenk balıklar gördüm.
17. Sorunun Çözümü
Soruda verilen “Dalmışım akşamın alacasına” dizesindeki “dalmak” kelimesi, bir şeye tamamen kendini kaptırmak, yoğunlaşmak anlamında mecaz olarak kullanılmıştır. Cevap seçeneklerine baktığımızda:
- A) Her dinleyişimde bu şarkıya kendimi kaptırırım. → Burada “kendini kaptırmak” ifadesi, aynı şekilde bir şeye dalıp gitmek anlamında kullanılmıştır. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.
- B) Öğrenciler zil çalınca hep birlikte sınıfa doluştular. → Burada “doluşmak”, bir yere kalabalık şekilde girmek anlamında kullanılmış, “dalmak” ile benzer bir anlam ilişkisi yoktur.
- C) Bu soğuk havada denize girmek cesaret ister. → “Denize girmek” anlam olarak fiziksel bir eylemdir, oysa “dalmak” burada mecaz anlamda kullanılmıştır.
- D) Derinlerde yüzerken rengârenk balıklar gördüm. → “Derinlerde yüzmek” ifadesi fiziksel bir hareket belirtmektedir, mecaz anlam taşımadığı için yanlıştır.
Sonuç olarak “dalmak” kelimesinin mecaz anlamına en uygun seçenek A şıkkıdır.
18
I. Çok fazla kıyafet asınca çamaşır ipi koptu.
II. Arkadaşlarından kopunca kendini yalnız hissetmeye başladı.
III. Gömleğimin kopan düğmesini bir türlü bulamadım.
IV. Geçmişinden kopamadığı için mutsuz oluyor.
“Kopmak” sözcüğü numaralanmış cümlelerin hangilerinde
gerçek anlamda kullanılmıştır?
- I ve II
- I ve III
- II ve IV
- III ve IV
18. Sorunun Çözümü
“Kopmak” kelimesi hem gerçek hem de mecaz anlamda kullanılabilir. Soruda “kopmak” kelimesinin gerçek anlamda kullanıldığı cümleleri bulmamız isteniyor. Cümlelere bakalım:
- I. Çok fazla kıyafet asınca çamaşır ipi koptu. → Burada “kopmak”, fiziksel bir bağın kesilmesi anlamında gerçek anlamda kullanılmıştır.
- II. Arkadaşlarından kopunca kendini yalnız hissetmeye başladı. → Burada “kopmak”, bir bağın duygusal anlamda zayıflaması, ayrılmak anlamında mecaz olarak kullanılmıştır.
- III. Gömleğimin kopan düğmesini bir türlü bulamadım. → Burada düğmenin fiziksel olarak düşmesi söz konusu olduğu için gerçek anlamda kullanılmıştır.
- IV. Geçmişinden kopamadığı için mutsuz oluyor. → “Geçmişten kopamamak” ifadesi mecaz anlamda bir bağı sürdürememek anlamında kullanılmıştır.
Bu nedenle gerçek anlamda kullanılan cümleler I ve III olduğu için doğru cevap B şıkkıdır.
19
Taşlık bir patikadan aşağı inen hayvanlarımızın dizleri titremeye başlamıştı. Söğüt ağaçlarını ve serin kaynağı görünce bir parça durup dinlenme ihtiyacı hissettik. İndiğimiz yamacın eteğinde küçük ve eski bir köy var. Köydeki evlerin damlarını kuş bakışı görüyoruz.
Bu parçadaki bazı sözcüklerin anlamları aşağıda verilmiştir:
- Engebeli yerlerden gelip geçenlerin ayak izlerinden oluşan, tekerlekli araç işlemeyen dar yol.
- Dağın veya tepenin herhangi bir yanı.
- Yapıları dış etkilerden korumak için yapılan, çoğu kiremit kaplı bölüm.
Buna göre aşağıdaki sözcüklerden hangisinin anlamı verilmemiştir?
- Dam
- Yamaç
- Patika
- Kaynak
19. Sorunun Çözümü
Soruda bir paragraf verilmiş ve bu paragraftaki kelimelerden bazılarının anlamları aşağıda açıklanmıştır. Açıklamalara uygun düşmeyen kelimeyi bulmalıyız.
- Dam: Yapıları dış etkilerden korumak için yapılan, çoğu kiremit kaplı bölüm. (Tanımlanan kelimeler arasında var.)
- Yamaç: Dağın veya tepenin herhangi bir yanı. (Tanımlanan kelimeler arasında var.)
- Patika: Engebeli yerlerden gelip geçenlerin ayak izlerinden oluşan, tekerlekli araç işlemeyen dar yol. (Tanımlanan kelimeler arasında var.)
- Kaynak: Soruda verilen anlam açıklamalarında “kaynak” kelimesine dair herhangi bir açıklama bulunmamaktadır.
Bu nedenle doğru cevap D şıkkıdır.