\(24\) ile \(30\) sayılarının en küçük ortak katı (EKOK) kaçtır?
Buna göre, sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- 60
- 90
- 120
- 180
Çözüm
Adım 1: Sayıları asal çarpanlarına ayıralım.
$$24 = 2^3 \cdot 3^1$$ $$30 = 2^1 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$Adım 2: Ortak tabanlardan üssü en büyük olanlar ve ortak olmayan çarpanlar alınır.
$$EKOK(24, 30) = 2^3 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$ $$= 8 \cdot 3 \cdot 5$$ $$= \mathbf{120}$$Doğru cevap C seçeneğidir.
\(30\) ile \(B\) doğal sayısının en küçük ortak katı \(120\) olduğuna göre, \(B\) aşağıdakilerden hangisi olamaz?
Buna göre, B sayısı seçeneklerden hangisi olamaz?
- \(8\)
- \(24\)
- \(40\)
- \(60\)
2. Sorunun Çözümü
Strateji: EKOK hesaplanırken asal çarpanların en büyük üsleri alınır. \(30\) sayısında eksik olan çarpanı \(B\) sayısı tamamlamalıdır.
1. Adım: Sayıları asal çarpanlarına ayıralım:
$$30 = 2^1 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$ $$120 = 2^3 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$2. Adım: EKOK değerinde \(2^3\) çarpanı vardır. Ancak \(30\) sayısında sadece \(2^1\) bulunur. Bu nedenle \(B\) sayısı mutlaka \(2^3\) yani \(8\) çarpanını içermek zorundadır.
3. Adım: Seçenekleri kontrol edelim:
- A) \(8 = 2^3\) (İçeriyor, olabilir)
- B) \(24 = 2^3 \cdot 3\) (İçeriyor, olabilir)
- C) \(40 = 2^3 \cdot 5\) (İçeriyor, olabilir)
- D) \(60 = 2^2 \cdot 3 \cdot 5\) (Hatalı: \(2^3\) yok, sadece \(2^2\) var. Bu durumda EKOK \(120\) değil \(60\) çıkardı.)
Sonuç: \(60\) sayısı gerekli olan \(8\) çarpanını sağlamadığı için \(B\) sayısı olamaz.
Doğru cevap D seçeneğidir.
\(K\), iki basamaklı pozitif bir tam sayıdır.
$$ \frac{K}{6} + \frac{K}{9} $$işleminin sonucunun bir tam sayı olması için \(K\)’nin alabileceği kaç farklı değer vardır?
Buna göre, \(K\) yerine yazılabilecek sayı adedi kaçtır?
- 4
- 5
- 6
- 7
Çözüm
Verilen ifadenin paydalarını eşitleyelim (EKOK: 18):
$$ \frac{K}{6} + \frac{K}{9} = \frac{3K + 2K}{18} = \frac{5K}{18} $$Sonucun tam sayı olması için \(5K\) sayısı \(18\)’e tam bölünmelidir. \(5\) ile \(18\) aralarında asal olduğundan, \(K\) sayısı \(18\)’in katı olmalıdır.
\(K\) iki basamaklı bir doğal sayı olduğuna göre:
$$ K \in \{18, 36, 54, 72, 90\} $$Bu şartı sağlayan toplam 5 farklı değer vardır.
Doğru cevap B seçeneğidir.
\(A\), \(15\) ve \(25\) ile tam bölünebilen üç basamaklı bir doğal sayıdır.
Buna göre, \(A\)’nın alabileceği en büyük doğal sayı değerinin rakamları toplamı kaçtır?
- \(15\)
- \(18\)
- \(20\)
- \(21\)
4. Sorunun Çözümü
Strateji: Bir sayı hem \(15\)’e hem de \(25\)’e tam bölünüyorsa, bu sayıların EKOK’unun katıdır.
1. Adım: Sayıların EKOK değerini bulalım:
$$15 = 3 \cdot 5$$ $$25 = 5^2$$ $$\text{EKOK}(15, 25) = 3 \cdot 5^2 = 75$$2. Adım: \(75\)’in katı olan en büyük üç basamaklı sayıyı bulmak için \(999\)’u \(75\)’e böleriz:
$$999 \div 75 = 13,32$$Tam kısmı (\(13\)) alırız:
$$13 \cdot 75 = 975$$3. Adım: Bulunan \(975\) sayisinin rakamları toplamı:
$$9 + 7 + 5 = 21$$Doğru cevap D seçeneğidir.
Ali \(6\)’şar, Ayşe ise \(8\)’er ritmik sayarak \(100\)’e kadar ilerlemektedir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi her iki öğrencinin de söylediği sayılardan biri olamaz?
- 24
- 48
- 60
- 72
Çözüm
İki öğrencinin ortak söylediği sayılar, \(6\) ve \(8\)’in ortak katlarıdır. Önce en küçük ortak katı (EKOK) bulalım:
$$ 6 = 2 \cdot 3 $$ $$ 8 = 2^3 $$ $$ \text{EKOK}(6, 8) = 2^3 \cdot 3 = 24 $$\(100\)’e kadar olan \(24\)’ün katlarını yazalım:
$$ \{24, 48, 72, 96\} $$Seçenekler incelendiğinde \(60\) sayısı bu kümede yer almaz (Çünkü \(60\), \(24\)’e tam bölünmez).
Doğru cevap C seçeneğidir.
Yukarıdaki kartlar üzerinde yazan sayılar kullanılarak oluşturulan aşağıdaki sayı çiftlerinden hangisinin En Küçük Ortak Katı (EKOK) değeri diğerlerinden farklıdır?
Seçeneklerdeki ikililerin EKOK değerlerini karşılaştırınız.
- \(A\) ile \(B\)
- \(B\) ile \(C\)
- \(B\) ile \(D\)
- \(C\) ile \(D\)
6. Sorunun Çözümü
Strateji: Her seçenekteki sayı çiftinin EKOK değerini hesaplayarak farklı olanı bulacağız.
1. Adım: Seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) \(A=5\) ve \(B=8\): Aralarında asal sayılardır. $$\text{EKOK}(5, 8) = 5 \cdot 8 = 40$$
- B) \(B=8\) ve \(C=10\): $$8 = 2^3, \quad 10 = 2 \cdot 5 \implies \text{EKOK} = 2^3 \cdot 5 = 40$$
- C) \(B=8\) ve \(D=20\): $$8 = 2^3, \quad 20 = 2^2 \cdot 5 \implies \text{EKOK} = 2^3 \cdot 5 = 40$$
- D) \(C=10\) ve \(D=20\): Büyük sayı küçüğün tam katı olduğunda (\(20 = 2 \cdot 10\)), EKOK büyük sayıya eşittir. $$\text{EKOK}(10, 20) = \mathbf{20}$$
Sonuç: A, B ve C seçeneklerinde sonuç \(40\) iken, D seçeneğinde \(20\)’dir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Yukarıda verilen asal çarpan algoritmasında her harf farklı bir sayıyı göstermektedir.
Buna göre, \( \frac{\text{EKOK}(K, L)}{\text{EBOB}(K, L)} \) işleminin sonucu kaçtır?
- 10
- 12
- 16
- 18
Çözüm
Pratik Bilgi: \(\frac{\text{EKOK}}{\text{EBOB}}\) oranı, algoritmadaki ortak olmayan (sadece bir harfin değiştiği) asal çarpanların çarpımına eşittir.
Algoritmayı inceleyelim:
- Her iki harfin değiştiği satırlar (1, 2 ve 5. satırlar) EBOB’u oluşturur. Bunları eliyoruz.
- Geriye kalan ortak olmayan çarpanları alıyoruz:
Bu sayıların çarpımı doğrudan sonucu verir:
$$ 2 \cdot 2 \cdot 3 = \mathbf{12} $$Doğru cevap B seçeneğidir.
\(48\) ile \(60\) sayılarının en büyük ortak böleni (EBOB) ile en küçük ortak katı (EKOK) aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
Buna göre doğru seçenek hangisidir?
- EBOB: \(6\) EKOK: \(120\)
- EBOB: \(12\) EKOK: \(240\)
- EBOB: \(12\) EKOK: \(120\)
- EBOB: \(24\) EKOK: \(240\)
8. Sorunun Çözümü
Strateji: Sayıları asal çarpanlarına ayırarak ortak ve ortak olmayan çarpanları belirleyeceğiz.
1. Adım: Sayıları asal çarpanlarına ayıralım:
$$48 = 2^4 \cdot 3^1$$ $$60 = 2^2 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$2. Adım: EBOB için sadece ortak olan asal çarpanların en küçük üslerini alırız:
$$\text{EBOB}(48, 60) = 2^2 \cdot 3^1 = 4 \cdot 3 = 12$$3. Adım: EKOK için tüm asal çarpanların en büyük üslerini alırız:
$$\text{EKOK}(48, 60) = 2^4 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$ $$16 \cdot 3 \cdot 5 = 240$$Sonuç: EBOB \(12\), EKOK \(240\)’tır.
Doğru cevap B seçeneğidir.
\(A\) ve \(24\) doğal sayılarının EBOB’u \(6\), EKOK’u ise \(72\)’dir.
Verilen bilgilere göre, \(A\) sayısı kaçtır?
- 12
- 18
- 36
- 48
Çözüm
Kural: İki sayının çarpımı, bu sayıların EBOB ve EKOK’larının çarpımına eşittir.
$$ \text{Sayı}_1 \cdot \text{Sayı}_2 = \text{EBOB} \cdot \text{EKOK} $$Verilenleri yerine yazalım:
$$ A \cdot 24 = 6 \cdot 72 $$\(A\)’yı yalnız bırakmak için her iki tarafı \(24\)’e bölelim:
$$ A = \frac{6 \cdot 72}{24} $$\(72\) sayısı \(24\)’ün \(3\) katıdır (\(72 \div 24 = 3\)). Sadeleştirme yaparsak:
$$ A = 6 \cdot 3 $$ $$ A = \mathbf{18} $$Doğru cevap B seçeneğidir.
\(745\) sayısından en az hangi doğal sayı çıkarılmalı ki, elde edilen sonuç hem \(24\)’e hem de \(36\)’ya tam bölünebilsin?
Buna göre, çıkarılması gereken sayı kaçtır?
- \(15\)
- \(20\)
- \(25\)
- \(30\)
10. Sorunun Çözümü
Strateji: Sayının hem \(24\)’e hem de \(36\)’ya tam bölünebilmesi için, bu sayıların EKOK’una tam bölünmesi gerekir.
1. Adım: \(24\) ve \(36\) sayılarının EKOK değerini bulalım:
$$24 = 2^3 \cdot 3$$ $$36 = 2^2 \cdot 3^2$$ $$\text{EKOK}(24, 36) = 2^3 \cdot 3^2 = 8 \cdot 9 = 72$$2. Adım: \(745\) sayısını \(72\)’ye bölüp kalanı bulalım. Kalan sayı, çıkarmamız gereken fazlalıktır.
$$745 \div 72$$Bölme işlemini yaparsak:
$$72 \cdot 10 = 720$$ $$745 – 720 = 25$$Sonuç: Kalan \(25\)’tir. \(745\)’ten \(25\) çıkarılırsa sonuç \(720\) olur ve \(72\)’ye tam bölünür.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Ortak katlarının en küçüğü (EKOK) \(120\) olan farklı iki doğal sayının toplamı en az kaçtır?
Buna göre, doğru cevap aşağıdakilerden hangisidir?
- 21
- 23
- 29
- 34
Çözüm
Toplamın en az olması için, sayıların aralarında asal olması ve birbirine en yakın seçilmesi gerekir.
\(120\) sayısını asal çarpanlarına ayıralım:
$$ 120 = 2^3 \cdot 3^1 \cdot 5^1 $$Çarpanları aralarında asal olacak şekilde iki gruba ayıralım:
$$ 1. \text{ Sayı} = 2^3 = 8 $$ $$ 2. \text{ Sayı} = 3 \cdot 5 = 15 $$Bu iki sayının toplamı:
$$ 8 + 15 = \mathbf{23} $$Doğru cevap B seçeneğidir.
\(K\) ve \(20\) doğal sayılarının en büyük ortak böleni \(4\), en küçük ortak katı ise \(60\)’tır.
Verilen bilgilere göre, K sayısı kaçtır?
- \(8\)
- \(12\)
- \(16\)
- \(24\)
12. Sorunun Çözümü
Strateji: İki doğal sayının çarpımı, her zaman bu sayıların EBOB’u ile EKOK’unun çarpımına eşittir.
1. Adım: Kuralı uygulayalım:
$$\text{1. Sayı} \cdot \text{2. Sayı} = \text{EBOB} \cdot \text{EKOK}$$ $$K \cdot 20 = 4 \cdot 60$$2. Adım: İşlemi sadeleştirerek \(K\) sayısını bulalım:
$$K \cdot 20 = 240$$ $$K = \frac{240}{20}$$ $$K = 12$$Sağlama: \(12\) ve \(20\)’nin EBOB’u \(4\), EKOK’u \(60\)’tır. İşlem doğrudur.
Doğru cevap B seçeneğidir.