8. Sınıf Matematik EBOB ve EKOK Temel Sorular
1

\(24\) ile \(30\) sayılarının en küçük ortak katı (EKOK) kaçtır?


Buna göre, sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  • 60
  • 90
  • 120
  • 180

Çözüm

Adım 1: Sayıları asal çarpanlarına ayıralım.

$$24 = 2^3 \cdot 3^1$$ $$30 = 2^1 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$

Adım 2: Ortak tabanlardan üssü en büyük olanlar ve ortak olmayan çarpanlar alınır.

$$EKOK(24, 30) = 2^3 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$ $$= 8 \cdot 3 \cdot 5$$ $$= \mathbf{120}$$

Doğru cevap C seçeneğidir.

2

\(30\) ile \(B\) doğal sayısının en küçük ortak katı \(120\) olduğuna göre, \(B\) aşağıdakilerden hangisi olamaz?


Buna göre, B sayısı seçeneklerden hangisi olamaz?

  • \(8\)
  • \(24\)
  • \(40\)
  • \(60\)

2. Sorunun Çözümü

Strateji: EKOK hesaplanırken asal çarpanların en büyük üsleri alınır. \(30\) sayısında eksik olan çarpanı \(B\) sayısı tamamlamalıdır.

1. Adım: Sayıları asal çarpanlarına ayıralım:

$$30 = 2^1 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$ $$120 = 2^3 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$

2. Adım: EKOK değerinde \(2^3\) çarpanı vardır. Ancak \(30\) sayısında sadece \(2^1\) bulunur. Bu nedenle \(B\) sayısı mutlaka \(2^3\) yani \(8\) çarpanını içermek zorundadır.

3. Adım: Seçenekleri kontrol edelim:

  • A) \(8 = 2^3\) (İçeriyor, olabilir)
  • B) \(24 = 2^3 \cdot 3\) (İçeriyor, olabilir)
  • C) \(40 = 2^3 \cdot 5\) (İçeriyor, olabilir)
  • D) \(60 = 2^2 \cdot 3 \cdot 5\) (Hatalı: \(2^3\) yok, sadece \(2^2\) var. Bu durumda EKOK \(120\) değil \(60\) çıkardı.)

Sonuç: \(60\) sayısı gerekli olan \(8\) çarpanını sağlamadığı için \(B\) sayısı olamaz.

Doğru cevap D seçeneğidir.

3

\(K\), iki basamaklı pozitif bir tam sayıdır.

$$ \frac{K}{6} + \frac{K}{9} $$

işleminin sonucunun bir tam sayı olması için \(K\)’nin alabileceği kaç farklı değer vardır?


Buna göre, \(K\) yerine yazılabilecek sayı adedi kaçtır?

  • 4
  • 5
  • 6
  • 7

Çözüm

Verilen ifadenin paydalarını eşitleyelim (EKOK: 18):

$$ \frac{K}{6} + \frac{K}{9} = \frac{3K + 2K}{18} = \frac{5K}{18} $$

Sonucun tam sayı olması için \(5K\) sayısı \(18\)’e tam bölünmelidir. \(5\) ile \(18\) aralarında asal olduğundan, \(K\) sayısı \(18\)’in katı olmalıdır.

\(K\) iki basamaklı bir doğal sayı olduğuna göre:

$$ K \in \{18, 36, 54, 72, 90\} $$

Bu şartı sağlayan toplam 5 farklı değer vardır.

Doğru cevap B seçeneğidir.

4

\(A\), \(15\) ve \(25\) ile tam bölünebilen üç basamaklı bir doğal sayıdır.


Buna göre, \(A\)’nın alabileceği en büyük doğal sayı değerinin rakamları toplamı kaçtır?

  • \(15\)
  • \(18\)
  • \(20\)
  • \(21\)

4. Sorunun Çözümü

Strateji: Bir sayı hem \(15\)’e hem de \(25\)’e tam bölünüyorsa, bu sayıların EKOK’unun katıdır.

1. Adım: Sayıların EKOK değerini bulalım:

$$15 = 3 \cdot 5$$ $$25 = 5^2$$ $$\text{EKOK}(15, 25) = 3 \cdot 5^2 = 75$$

2. Adım: \(75\)’in katı olan en büyük üç basamaklı sayıyı bulmak için \(999\)’u \(75\)’e böleriz:

$$999 \div 75 = 13,32$$

Tam kısmı (\(13\)) alırız:

$$13 \cdot 75 = 975$$

3. Adım: Bulunan \(975\) sayisinin rakamları toplamı:

$$9 + 7 + 5 = 21$$

Doğru cevap D seçeneğidir.

5
6, 12, 18, 24… ALİ 8, 16, 24, 32… AYŞE

Ali \(6\)’şar, Ayşe ise \(8\)’er ritmik sayarak \(100\)’e kadar ilerlemektedir.


Buna göre, aşağıdakilerden hangisi her iki öğrencinin de söylediği sayılardan biri olamaz?

  • 24
  • 48
  • 60
  • 72

Çözüm

İki öğrencinin ortak söylediği sayılar, \(6\) ve \(8\)’in ortak katlarıdır. Önce en küçük ortak katı (EKOK) bulalım:

$$ 6 = 2 \cdot 3 $$ $$ 8 = 2^3 $$ $$ \text{EKOK}(6, 8) = 2^3 \cdot 3 = 24 $$

\(100\)’e kadar olan \(24\)’ün katlarını yazalım:

$$ \{24, 48, 72, 96\} $$

Seçenekler incelendiğinde \(60\) sayısı bu kümede yer almaz (Çünkü \(60\), \(24\)’e tam bölünmez).

Doğru cevap C seçeneğidir.

6
A = 5 B = 8 C = 10 D = 20

Yukarıdaki kartlar üzerinde yazan sayılar kullanılarak oluşturulan aşağıdaki sayı çiftlerinden hangisinin En Küçük Ortak Katı (EKOK) değeri diğerlerinden farklıdır?


Seçeneklerdeki ikililerin EKOK değerlerini karşılaştırınız.

  • \(A\) ile \(B\)
  • \(B\) ile \(C\)
  • \(B\) ile \(D\)
  • \(C\) ile \(D\)

6. Sorunun Çözümü

Strateji: Her seçenekteki sayı çiftinin EKOK değerini hesaplayarak farklı olanı bulacağız.

1. Adım: Seçenekleri tek tek inceleyelim:

  • A) \(A=5\) ve \(B=8\): Aralarında asal sayılardır. $$\text{EKOK}(5, 8) = 5 \cdot 8 = 40$$
  • B) \(B=8\) ve \(C=10\): $$8 = 2^3, \quad 10 = 2 \cdot 5 \implies \text{EKOK} = 2^3 \cdot 5 = 40$$
  • C) \(B=8\) ve \(D=20\): $$8 = 2^3, \quad 20 = 2^2 \cdot 5 \implies \text{EKOK} = 2^3 \cdot 5 = 40$$
  • D) \(C=10\) ve \(D=20\): Büyük sayı küçüğün tam katı olduğunda (\(20 = 2 \cdot 10\)), EKOK büyük sayıya eşittir. $$\text{EKOK}(10, 20) = \mathbf{20}$$

Sonuç: A, B ve C seçeneklerinde sonuç \(40\) iken, D seçeneğinde \(20\)’dir.

Doğru cevap D seçeneğidir.

7
K L 2 M N 2 P R 2 P S 2 P T 3 V 1 3 1

Yukarıda verilen asal çarpan algoritmasında her harf farklı bir sayıyı göstermektedir.


Buna göre, \( \frac{\text{EKOK}(K, L)}{\text{EBOB}(K, L)} \) işleminin sonucu kaçtır?

  • 10
  • 12
  • 16
  • 18

Çözüm

Pratik Bilgi: \(\frac{\text{EKOK}}{\text{EBOB}}\) oranı, algoritmadaki ortak olmayan (sadece bir harfin değiştiği) asal çarpanların çarpımına eşittir.

Algoritmayı inceleyelim:

  • Her iki harfin değiştiği satırlar (1, 2 ve 5. satırlar) EBOB’u oluşturur. Bunları eliyoruz.
  • Geriye kalan ortak olmayan çarpanları alıyoruz:
$$ 3. \text{ satır: } 2 $$ $$ 4. \text{ satır: } 2 $$ $$ 6. \text{ satır: } 3 $$

Bu sayıların çarpımı doğrudan sonucu verir:

$$ 2 \cdot 2 \cdot 3 = \mathbf{12} $$

Doğru cevap B seçeneğidir.

8

\(48\) ile \(60\) sayılarının en büyük ortak böleni (EBOB) ile en küçük ortak katı (EKOK) aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?


Buna göre doğru seçenek hangisidir?

  • EBOB: \(6\)     EKOK: \(120\)
  • EBOB: \(12\)    EKOK: \(240\)
  • EBOB: \(12\)    EKOK: \(120\)
  • EBOB: \(24\)    EKOK: \(240\)

8. Sorunun Çözümü

Strateji: Sayıları asal çarpanlarına ayırarak ortak ve ortak olmayan çarpanları belirleyeceğiz.

1. Adım: Sayıları asal çarpanlarına ayıralım:

$$48 = 2^4 \cdot 3^1$$ $$60 = 2^2 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$

2. Adım: EBOB için sadece ortak olan asal çarpanların en küçük üslerini alırız:

$$\text{EBOB}(48, 60) = 2^2 \cdot 3^1 = 4 \cdot 3 = 12$$

3. Adım: EKOK için tüm asal çarpanların en büyük üslerini alırız:

$$\text{EKOK}(48, 60) = 2^4 \cdot 3^1 \cdot 5^1$$ $$16 \cdot 3 \cdot 5 = 240$$

Sonuç: EBOB \(12\), EKOK \(240\)’tır.

Doğru cevap B seçeneğidir.

9
A ve 24 EBOB = 6 EKOK = 72

\(A\) ve \(24\) doğal sayılarının EBOB’u \(6\), EKOK’u ise \(72\)’dir.


Verilen bilgilere göre, \(A\) sayısı kaçtır?

  • 12
  • 18
  • 36
  • 48

Çözüm

Kural: İki sayının çarpımı, bu sayıların EBOB ve EKOK’larının çarpımına eşittir.

$$ \text{Sayı}_1 \cdot \text{Sayı}_2 = \text{EBOB} \cdot \text{EKOK} $$

Verilenleri yerine yazalım:

$$ A \cdot 24 = 6 \cdot 72 $$

\(A\)’yı yalnız bırakmak için her iki tarafı \(24\)’e bölelim:

$$ A = \frac{6 \cdot 72}{24} $$

\(72\) sayısı \(24\)’ün \(3\) katıdır (\(72 \div 24 = 3\)). Sadeleştirme yaparsak:

$$ A = 6 \cdot 3 $$ $$ A = \mathbf{18} $$

Doğru cevap B seçeneğidir.

10

\(745\) sayısından en az hangi doğal sayı çıkarılmalı ki, elde edilen sonuç hem \(24\)’e hem de \(36\)’ya tam bölünebilsin?


Buna göre, çıkarılması gereken sayı kaçtır?

  • \(15\)
  • \(20\)
  • \(25\)
  • \(30\)

10. Sorunun Çözümü

Strateji: Sayının hem \(24\)’e hem de \(36\)’ya tam bölünebilmesi için, bu sayıların EKOK’una tam bölünmesi gerekir.

1. Adım: \(24\) ve \(36\) sayılarının EKOK değerini bulalım:

$$24 = 2^3 \cdot 3$$ $$36 = 2^2 \cdot 3^2$$ $$\text{EKOK}(24, 36) = 2^3 \cdot 3^2 = 8 \cdot 9 = 72$$

2. Adım: \(745\) sayısını \(72\)’ye bölüp kalanı bulalım. Kalan sayı, çıkarmamız gereken fazlalıktır.

$$745 \div 72$$

Bölme işlemini yaparsak:

$$72 \cdot 10 = 720$$ $$745 – 720 = 25$$

Sonuç: Kalan \(25\)’tir. \(745\)’ten \(25\) çıkarılırsa sonuç \(720\) olur ve \(72\)’ye tam bölünür.

Doğru cevap C seçeneğidir.

11

Ortak katlarının en küçüğü (EKOK) \(120\) olan farklı iki doğal sayının toplamı en az kaçtır?


Buna göre, doğru cevap aşağıdakilerden hangisidir?

  • 21
  • 23
  • 29
  • 34

Çözüm

Toplamın en az olması için, sayıların aralarında asal olması ve birbirine en yakın seçilmesi gerekir.

\(120\) sayısını asal çarpanlarına ayıralım:

$$ 120 = 2^3 \cdot 3^1 \cdot 5^1 $$

Çarpanları aralarında asal olacak şekilde iki gruba ayıralım:

$$ 1. \text{ Sayı} = 2^3 = 8 $$ $$ 2. \text{ Sayı} = 3 \cdot 5 = 15 $$

Bu iki sayının toplamı:

$$ 8 + 15 = \mathbf{23} $$

Doğru cevap B seçeneğidir.

12
K , 20 } EBOB = 4 EKOK = 60

\(K\) ve \(20\) doğal sayılarının en büyük ortak böleni \(4\), en küçük ortak katı ise \(60\)’tır.


Verilen bilgilere göre, K sayısı kaçtır?

  • \(8\)
  • \(12\)
  • \(16\)
  • \(24\)

12. Sorunun Çözümü

Strateji: İki doğal sayının çarpımı, her zaman bu sayıların EBOB’u ile EKOK’unun çarpımına eşittir.

1. Adım: Kuralı uygulayalım:

$$\text{1. Sayı} \cdot \text{2. Sayı} = \text{EBOB} \cdot \text{EKOK}$$ $$K \cdot 20 = 4 \cdot 60$$

2. Adım: İşlemi sadeleştirerek \(K\) sayısını bulalım:

$$K \cdot 20 = 240$$ $$K = \frac{240}{20}$$ $$K = 12$$

Sağlama: \(12\) ve \(20\)’nin EBOB’u \(4\), EKOK’u \(60\)’tır. İşlem doğrudur.

Doğru cevap B seçeneğidir.


Bir Yorum Yaz