Bir fen laboratuvarında kütleleri birbirinden farklı asal sayılar olan dört farklı element (A, B, C, D) eşit kollu terazide tartılıyor.
Terazinin 1. kefesine \( A \) ve \( B \) elementleri, 2. kefesine ise \( C \) ve \( D \) elementleri konulduğunda terazi görseldeki gibi dengede kalıyor.
Buna göre, A elementinin kütlesi kilogram cinsinden aşağıdakilerden hangisi olamaz?
- 2
- 3
- 5
- 7
Çözüm
Analiz: Asal sayıların “Teklik-Çiftlik” (Parite) özelliği kullanılarak denge durumu incelenmelidir.
1. Adım: Terazi dengede olduğuna göre matematiksel eşitlik şöyledir:
$$A + B = C + D$$
2. Adım: Asal sayıları hatırlayalım: \( \{2, 3, 5, 7, 11, \dots \} \).
Burada 2 çift, diğer tüm asal sayılar tek sayıdır.
3. Adım: A seçeneğini ( \( A = 2 \) ) test edelim:
- \( A = 2 \) (Çift) olursa, sayılar birbirinden farklı olduğu için geriye kalan \( B, C, D \) sayıları kesinlikle Tek asal sayı olmak zorundadır.
- Bu durumda eşitliğin sol tarafı: \( \text{Çift (A)} + \text{Tek (B)} = \mathbf{TEK} \) olur.
- Eşitliğin sağ tarafı: \( \text{Tek (C)} + \text{Tek (D)} = \mathbf{ÇİFT} \) olur.
Sonuç: Matematikte \( \text{Tek} = \text{Çift} \) olması imkansızdır. Bu nedenle \( A \) sayısı 2 olamaz.
Doğru cevap A seçeneğidir.
\( a, b \) ve \( c \) birbirinden farklı ve \( 2 \)’den büyük asal sayılardır. Buna göre, aşağıdaki işlemlerden hangilerinin sonucu kesinlikle bir asal sayıya eşit olamaz?
I. \( a \cdot b + c \)
II. \( a + b – c \)
III. \( (a + b) \cdot c \)
Yukarıdaki ifadelerden hangileri her durumda asal sayı olmaktan uzaktır?
- I ve II
- I ve III
- II ve III
- I, II ve III
2. Sorunun Çözümü
Bilgi: \( 2 \)’den büyük tüm asal sayılar Tek (T) sayıdır.
I. İfade: \( a \cdot b + c \)
$$T \cdot T + T = T + T = \text{Çift}$$Sonuç \( 2 \)’den büyük bir çift sayı olacağı için (örneğin \( 3 \cdot 5 + 7 = 22 \)) asal olamaz.
II. İfade: \( a + b – c \)
$$T + T – T = \text{Çift} – T = \text{Tek}$$Sonuç tek sayı olduğu için asal olabilir. Örnek: \( 7 + 11 – 5 = 13 \) (Asaldır).
III. İfade: \( (a + b) \cdot c \)
$$(T + T) \cdot T = \text{Çift} \cdot T = \text{Çift}$$Sonuç \( 2 \)’den büyük bir çift sayı olduğu için asal olamaz.
Sonuç: I ve III numaralı işlemler kesinlikle asal sayı belirtmez.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıda \( M \) tam sayısının pozitif çarpanları küçükten büyüğe doğru sıralanmış, ancak bu sıralamada sadece bir sayı unutulmuştur.
1, 2, 3, 4, 11, 12, 22, 33, 44, 66, M
Buna göre, sıralamada unutulan sayı kaçtır?
- 6
- 8
- 9
- 18
Çözüm
Strateji: “Gökkuşağı Yöntemi” kullanılır. Küçükten büyüğe sıralı çarpan listesinde, baştan ve sondan eşit uzaklıktaki sayıların çarpımı daima birbirine ve sayının kendisine eşittir.
1. Adım: Listede bilinen en dıştaki tam sayı çiftini (baştan ikinci ve sondan ikinci) kullanarak \( M \) sayısını bulalım:
$$2 \cdot 66 = 132 \implies M = 132$$
2. Adım: Çarpımları 132 olan diğer çiftleri kontrol edelim:
- \( 1 \cdot 132 = 132 \) (Mevcut)
- \( 3 \cdot 44 = 132 \) (Mevcut)
- \( 4 \cdot 33 = 132 \) (Mevcut)
- \( 11 \cdot 12 = 132 \) (Mevcut)
3. Adım: Listede eşleşmeyen \( 22 \) sayısı kalmıştır. Bu sayının eşini (unutulan sayıyı) bulmak için:
$$x \cdot 22 = 132$$
$$x = \frac{132}{22} = 6$$
Sağlama: Bulunan 6 sayısı, listedeki 4 ile 11 arasına yerleşir. Sıralama \( 4 < 6 < 11 \) şeklinde korunduğu için işlem doğrudur.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Alanları \( 72 \text{ cm}^2 \) ve \( 108 \text{ cm}^2 \) olan iki dikdörtgen karton, yukarıdaki gibi birer kenarları çakışacak şekilde birleştirilmiştir. Ortak kenarın uzunluğu 1 cm’den büyük bir tam sayıdır.
Buna göre, oluşturulan yeni şeklin çevresi aşağıdakilerden hangisi olamaz?
- 54 cm
- 58 cm
- 98 cm
- 200 cm
Çözüm
Analiz: İki dikdörtgen birleştiğinde büyük bir dikdörtgen oluşur. Çevreyi bulmak için ortak kenar uzunluğunu belirlemeliyiz. Ortak kenar, her iki alanın da ortak böleni olmalıdır.
1. Adım: Ortak kenarın alabileceği en büyük değeri bulmak için 72 ve 108 sayılarının EBOB’unu hesaplayalım:
$$72 = 2^3 \cdot 3^2$$
$$108 = 2^2 \cdot 3^3$$
$$\text{EBOB}(72, 108) = 36$$
2. Adım: Ortak kenar, 36’nın 1’den büyük bölenleri olabilir: \( \{2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36\} \).
Çevre formülümüz şudur: \( \text{Çevre} = 2 \cdot (\text{Ortak Kenar} + \text{Toplam Uzunluk}) \)
Toplam Uzunluk ise \( (72 + 108) / \text{Ortak Kenar} = 180 / \text{Ortak Kenar} \) formülüyle bulunur.
3. Adım: Şıklardaki değerleri kontrol edelim:
- Ortak Kenar = 12 ise: Toplam Uzunluk = \( 180 / 12 = 15 \).
Çevre = \( 2 \cdot (12 + 15) = 54 \) cm. (A şıkkı olabilir) - Ortak Kenar = 9 ise: Toplam Uzunluk = \( 180 / 9 = 20 \).
Çevre = \( 2 \cdot (9 + 20) = 58 \) cm. (B şıkkı olabilir) - Ortak Kenar = 4 ise: Toplam Uzunluk = \( 180 / 4 = 45 \).
Çevre = \( 2 \cdot (4 + 45) = 98 \) cm. (C şıkkı olabilir)
Sonuç: Ortak kenar en küçük değeri olan \( 2 \) cm’yi aldığında bile çevre en fazla:
\( 2 \cdot (2 + 90) = 184 \) cm olmaktadır. Çevrenin 200 cm olması için ortak kenarın 1’den küçük olması gerekirdi, bu da kurala aykırıdır.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Bir toptancı, deposundaki elmaları paketlerken aşağıdaki durumlarla karşılaşmaktadır:
- • \( 18 \)’erli paketlediğinde \( 13 \) elma artmaktadır.
- • \( 24 \)’erli paketlediğinde \( 19 \) elma artmaktadır.
Depodaki elma sayısının \( 600 \)’den fazla olduğu bilindiğine göre, toplam elma sayısı en az kaçtır?
- 643
- 648
- 653
- 715
5. Sorunun Çözümü
Strateji: Bu bir EKOK problemidir. Her iki durumda da “artık elma sayısı” ile “paket kapasitesi” arasındaki farkın eşit olup olmadığına bakarız.
1. Adım: Fark Analizi
\( 18 – 13 = 5 \) ve \( 24 – 19 = 5 \). Farklar eşittir. Bu demek oluyor ki, elma sayısına \( 5 \) eklersek hem \( 18 \)’e hem de \( 24 \)’e tam bölünür.
$$A + 5 = \text{EKOK}(18, 24) \cdot k$$2. Adım: EKOK Hesaplama
\( 18 = 2 \cdot 3^2 \) ve \( 24 = 2^3 \cdot 3 \)
$$\text{EKOK}(18, 24) = 2^3 \cdot 3^2 = 8 \cdot 9 = 72$$Demek ki \( A + 5 \), \( 72 \)’nin katı olmalıdır.
3. Adım: Şarta Uygunluk (\( A > 600 \))
\( 72 \)’nin \( 600 \)’ü geçen en küçük katını bulalım:
$$72 \cdot 8 = 576 \quad (\text{Küçük})$$ $$72 \cdot 9 = 648 \quad (\text{Uygun})$$Sonuç:
$$A + 5 = 648 \Rightarrow A = 648 – 5 = 643$$Doğru cevap A seçeneğidir.
\( 12 \) sayısı ile \( K \) sayısı, aralarında asal olan iki doğal sayıdır.
Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi her zaman doğrudur?
- \( K \) asal bir sayıdır.
- \( 12 + K \) işleminin sonucu tek sayıdır.
- \( K \) sayısı 3’ün bir katıdır.
- \( K \) çift bir doğal sayıdır.
Çözüm
Strateji: Aralarında asal iki sayının 1’den başka ortak böleni olamaz. 12’nin çarpanlarını bularak \( K \) sayısı için “yasaklı” çarpanları belirleyeceğiz.
1. Adım: 12 sayısını asal çarpanlarına ayıralım:
$$12 = 2^2 \cdot 3$$
Bu, 12’nin içinde 2 ve 3 asal çarpanlarının bulunduğu anlamına gelir.
2. Adım: Aralarında asallık kuralı gereği, \( K \) sayısının içinde 12’nin asal çarpanları (2 ve 3) bulunamaz.
- \( K \)’nın içinde 2 çarpanı yoksa, \( K \) kesinlikle TEK sayıdır.
- \( K \)’nın içinde 3 çarpanı yoksa, \( K \) 3’ün katı değildir.
3. Adım: Şıkları analiz edelim:
- A şıkkı: \( K \) asal olmak zorunda değildir. Örneğin \( K=25 \) (çarpanları sadece 5) seçilirse, 12 ile aralarında asaldır ama kendisi asal değildir. (Her zaman doğru değil)
- C şıkkı: \( K \) sayısı 3’ün katı olamaz, çünkü ortak bölen oluşur. (Yanlış)
- D şıkkı: \( K \) çift olamaz, çünkü içinde 2 çarpanı bulunmamalıdır. (Yanlış)
- B şıkkı: 12 sayısı Çift, \( K \) sayısı Tektir.
Matematiksel kural: \( \text{Çift} + \text{Tek} = \text{TEK} \).
Sonuç: \( 12 + K \) işleminin sonucu daima tek sayıdır.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdaki sayılardan hangisinin asal çarpanlarının sayısı diğerlerinden fazladır?
- 75
- 128
- 180
- 243
7. Sorunun Çözümü
Strateji: Her sayıyı asal çarpanlarına ayırıp, birbirinden farklı kaç tane asal böleni (asal çarpan çeşidi) olduğunu sayacağız.
A) \( 75 \) Sayısı:
\( 75 = 3 \cdot 25 = 3 \cdot 5^2 \)
Asal çarpanları: \( \{3, 5\} \) (2 adet)
B) \( 128 \) Sayısı:
\( 128 = 2^7 \)
Asal çarpanları: \( \{2\} \) (1 adet)
C) \( 180 \) Sayısı:
\( 180 = 18 \cdot 10 = (2 \cdot 3^2) \cdot (2 \cdot 5) \)
\( 180 = 2^2 \cdot 3^2 \cdot 5 \)
Asal çarpanları: \( \{2, 3, 5\} \) (3 adet)
D) \( 243 \) Sayısı:
\( 243 = 3^5 \)
Asal çarpanları: \( \{3\} \) (1 adet)
Sonuç:
\( 180 \) sayısı \( 3 \) farklı asal çarpana sahipken, diğerleri daha azdır.
Doğru cevap C seçeneğidir.
\( m \) ve \( n \) birer doğal sayı olmak üzere,
$$162 = 3^m \cdot 2$$ $$200 = 2^3 \cdot 5^n$$
eşitlikleri veriliyor.
Buna göre, \( m + n \) toplamının değeri kaçtır?
- 5
- 6
- 7
- 8
Çözüm
Strateji: Eşitliklerin sol tarafındaki sayıları asal çarpanlarına ayırarak, sağ taraftaki üslü ifadelerle eşleştireceğiz.
1. Adım: İlk sayı olan 162’yi asal çarpanlarına ayıralım:
$$162 = 2 \cdot 81$$
81 sayısı 3’ün 4. kuvvetidir (\( 3^4 \)). Yerine yazalım:
$$162 = 2 \cdot 3^4$$
Verilen eşitlik \( 3^m \cdot 2 \) olduğuna göre, 3’ün kuvvetleri eşit olmalıdır:
\( m = 4 \) bulunur.
2. Adım: İkinci sayı olan 200’ü asal çarpanlarına ayıralım:
$$200 = 2 \cdot 100 = 2 \cdot 10^2$$
Daha detaylı ayırırsak:
$$200 = 8 \cdot 25 = 2^3 \cdot 5^2$$
Verilen eşitlik \( 2^3 \cdot 5^n \) olduğuna göre, 5’in kuvvetleri eşit olmalıdır:
\( n = 2 \) bulunur.
Sonuç: Bizden \( m + n \) toplamı istenmiştir:
$$m + n = 4 + 2 = 6$$
Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıda verilen sayılar arasından \( 84 \) sayısının çarpanları incelenmektedir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi \( 84 \) sayısının çarpanlarından biri değildir?
- 21
- 24
- 28
- 42
9. Sorunun Çözümü
Strateji: Seçeneklerdeki sayıların \( 84 \)’ü kalansız bölüp bölmediğini (bölümün tam sayı olup olmadığını) kontrol edeceğiz.
A) \( 21 \) Sayısı:
$$84 \div 21 = 4 \quad (\text{Tam bölünür, çarpanıdır})$$C) \( 28 \) Sayısı:
$$84 \div 28 = 3 \quad (\text{Tam bölünür, çarpanıdır})$$D) \( 42 \) Sayısı:
$$84 \div 42 = 2 \quad (\text{Tam bölünür, çarpanıdır})$$B) \( 24 \) Sayısı:
$$84 \div 24 = 3,5$$Sonuç ondalıklı sayı çıktığı için \( 24 \), \( 84 \)’ün bir çarpanı değildir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Deniz, okul kütüphanesinden aldığı üç farklı kitabın her birinden belirli sayıda sayfa okumuştur.
Okunan sayfa sayıları ile ilgili aşağıdaki bilgiler verilmiştir:
- Her kitap için okunan sayfa sayısı birbirinden farklıdır.
- Her kitapta okunan sayfa sayısının pozitif tam sayı çarpanlarının (bölenlerinin) sayısı 3‘tür.
- Okunan sayfa sayıları birer doğal sayıdır.
Buna göre, Deniz’in bu üç kitaptan okuduğu toplam sayfa sayısı en az kaç olabilir?
- 38
- 42
- 49
- 53
Çözüm
Strateji: Bir doğal sayının tam sayı çarpan sayısının 3 (veya herhangi bir asal sayı) olabilmesi için, o sayının bir asal sayının karesi olması gerekir.
1. Adım: En küçük asal sayıları sırasıyla alıp karelerini (okunan sayfa sayılarını) hesaplayalım:
- 2 Asalı: \( 2^2 = 4 \) → Çarpanları: 1, 2, 4 (Toplam 3 tane)
- 3 Asalı: \( 3^2 = 9 \) → Çarpanları: 1, 3, 9 (Toplam 3 tane)
- 5 Asalı: \( 5^2 = 25 \) → Çarpanları: 1, 5, 25 (Toplam 3 tane)
- 7 Asalı: \( 7^2 = 49 \) → Çarpanları: 1, 7, 49 (Toplam 3 tane)
2. Adım: Soruda “en az” sayfa sayısı sorulduğu ve sayıların “birbirinden farklı” olduğu belirtilmiştir. Bu yüzden bulduğumuz en küçük üç değeri seçmeliyiz.
Seçilen Sayılar: \( 4, 9, 25 \)
Sonuç: Toplam sayfa sayısını bulalım:
$$4 + 9 + 25 = 38$$
Doğru cevap A seçeneğidir.
Yukarıda \( K \) sayısının asal çarpanlarına ayrılma algoritması verilmiştir. Her harf farklı bir sayıyı temsil etmektedir.
Buna göre, \( \frac{K + L}{M – N} \) ifadesinin değeri kaçtır?
- 6
- 8
- 9
- 12
11. Sorunun Çözümü
Strateji: Bölen listesinde en alttaki \( 1 \) sayısından başlayarak, sayıları sağdaki asal çarpanlarla çarpıp yukarı doğru harflerin değerlerini bulacağız.
1. Adım: Değerleri Bulalım
\( N = 1 \cdot 7 = 7 \)
\( M = 7 \cdot 3 = 21 \)
\( L = 21 \cdot 2 = 42 \)
\( K = 42 \cdot 2 = 84 \)
2. Adım: İşlemi Yapalım
Bulduğumuz değerleri yerine koyalım:
$$ \frac{K + L}{M – N} = \frac{84 + 42}{21 – 7} $$ $$ = \frac{126}{14} = 9 $$Doğru cevap C seçeneğidir.
Aşağıdaki sayılardan hangisinin asal çarpanlarından biri \( 13 \)’tür?
Hangisinin asal çarpanlarından biri 13’tür?
- 87
- 91
- 103
- 111
Çözüm
Strateji: Verilen sayıların asal çarpanlarını bularak, hangisinin çarpanları arasında 13 sayısının bulunduğunu tespit etmeliyiz.
1. Adım: A seçeneğindeki 87 sayısını inceleyelim. Rakamları toplamı \( 8+7=15 \) olduğundan 3’e bölünür.
$$87 = 3 \cdot 29$$
Asal çarpanları 3 ve 29’dur. (13 yok)
2. Adım: B seçeneğindeki 91 sayısını inceleyelim. Bu sayı genellikle asal sanılır ancak 7’ye bölünebilir.
$$91 = 7 \cdot 13$$
Asal çarpanları 7 ve 13‘tür. Aradığımız çarpan buradadır.
3. Adım: Diğer seçenekleri kontrol edelim:
- C seçeneği: 103 sayısı asal bir sayıdır. Çarpanları sadece 1 ve 103’tür.
- D seçeneği: 111 sayısının rakamları toplamı 3 olduğu için 3’e bölünür.
$$111 = 3 \cdot 37$$
(13 çarpanı yok)
Sonuç: Asal çarpanlarından biri 13 olan sayı 91’dir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
zor bir testti
zor bir testti böyle beklemiyodum üzüldüm