Yazmak, bir nevi inşa etmektir ( I ) kelimeler tuğla ( II ) cümleler ise duvar gibidir. Usta bir yazarın şu sözünü hatırlayalım ( III ) “İyi bir eser, sağlam temeller üzerine kurulur.” Bu benzetme, yazarlığın sabır gerektirdiğini ne güzel anlatıyor ( IV ) Aceleyle yazılanlar kalıcı olamaz.
Bu metinde numaralanmış yerlerden hangisine iki nokta ( : ) getirilmelidir?
- I
- II
- III
- IV
Sorunun Çözümü
Kendisiyle ilgili örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta (:) konur.
- A) (I) numaralı yere, sıralı cümleleri veya grupları ayırmak için virgül (,) veya noktalı virgül (;) getirilmelidir.
- B) (II) numaralı yere, eş görevli sözcük gruarını ayırmak için virgül (,) getirilmelidir.
- C) (III) numaralı yerde, bir başkasından aktarılan bir söz (alıntı) başlamaktadır. Alıntı cümlelerinden önce iki nokta (:) kullanılır.
- D) (IV) numaralı yer, tamamlanmış bir yargının sonudur. Buraya nokta (.) getirilmelidir.
Cevap: C
Noktalama işaretleri, duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek için kullanılır. Her işaretin kendine özgü bir görevi vardır.
Aşağıdakilerden hangisi üç noktanın (…) kullanım yerlerinden biri değildir?
- Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
- Kaba sayıldığı için veya bir sebepten açık yazılmak istenmeyen kelimelerin yerine kullanılır.
- Alıntılarda; başta, ortada veya sonda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine konur.
- Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur.
Sorunun Çözümü
Üç nokta (…), genellikle bitmemiş yargıları veya metinden çıkarılan kısımları ifade eder; açıklama veya örnekleme işlevi görmez.
- A) “Anlatım olarak tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.” ifadesi doğrudur. (Örn: Karşımızda masmavi bir deniz…)
- B) “Açık yazılmak istenmeyen kelimelerin yerine kullanılır.” ifadesi doğrudur. (Örn: Kılavuz, B… köyüne kadar eşlik etti.)
- C) “Alıntılarda alınmayan bölümlerin yerine konur.” ifadesi doğrudur. Metnin başının veya sonunun eksik olduğunu belirtir.
- D) “Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna konur.” ifadesi yanlıştır. Bu görev, iki noktaya (:) aittir.
Cevap: D
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın (:) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Yazar, kitabının önsözünde okurlarına şöyle seslenmiş: Bu eseri sizlere ithaf ediyorum.
- Empati: Kendini duygu ve düşüncede bir başkasının yerine koyabilme yetisi.
- Yunus Emre: “Sevelim, sevilelim.” diyor o meşhur dizelerinde.
- Türkçe sınavı tam olarak hangi gün yapılacak:
Sorunun Çözümü
İki nokta; kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonunda ve karşılıklı konuşmalarda kullanılır. Soru bildiren cümlelerde ise soru işareti (?) kullanılır.
- A) Bir konuşma veya açıklama yapılacağını belirtmek için kullanılması doğrudur.
- B) Bir kavramın tanımını yaparken kullanılması doğrudur.
- C) Başkasından yapılan bir alıntıyı (aktarma sözü) belirtirken kullanılması doğrudur.
- D) Cümle soru anlamı taşımaktadır (hangi gün). Bu cümlenin sonuna soru işareti (?) getirilmelidir. İki nokta kullanımı yanlıştır.
Cevap: D
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru işaretinin ( ? ) kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Bu konu hakkında ne düşündüğünü bizimle paylaşır mısın?
- Bahçedeki çiçekleri neden kopardığını bir türlü anlayamadım?
- Sence bu renk odayı daha mı aydınlık gösterir, yoksa daha mı karanlık?
- Akşam yemeğinde ne yiyeceğimize karar verdin mi?
Sorunun Çözümü
İçinde soru sözcüğü veya eki bulunsa bile soru anlamı taşımayan cümlelerin sonuna soru işareti değil, nokta konur.
- A) Cevap gerektiren gerçek bir soru cümlesidir, kullanımı doğrudur.
- B) Cümlede “neden” soru zarfı geçse de cümle soru anlamı taşımamaktadır. Yargı bildiren bir cümledir, sonuna nokta (.) konmalıdır.
- C) Seçenek sunan sıralı bir soru cümlesidir, kullanımı doğrudur.
- D) Soru eki “mi” ile oluşturulmuş bir soru cümlesidir, kullanımı doğrudur.
Cevap: B
Ünlü halk ozanımız Karacaoğlan’ın 1606 (?) yılında doğduğu varsayılmaktadır.
Bu cümlede ayraç içinde kullanılan soru işaretinin ( ? ) işlevi aşağıdakilerden hangisidir?
- Cümleye alay, kinaye veya küçümseme anlamı katmak
- Bilginin şüpheyle karşılandığını veya kesin olmadığını belirtmek
- Sözü edilen tarihin çok eski olduğunu vurgulamak
- Cümlenin soru anlamı taşıdığını göstermek
Sorunun Çözümü
Ayraç içindeki soru işareti, verilen bilginin kesin olmadığını ifade eder.
- A) Alay veya küçümseme anlamı katmak için ayraç içinde ünlem işareti (!) kullanılır.
- B) (1606) tarihinin yanında (?) olması, bu tarihin net olmadığını, şüpheyle yaklaşıldığını gösterir. Doğru kullanım budur.
- C) Soru işaretinin tarihin eskiliğiyle veya vurguyla bir ilgisi yoktur.
- D) Cümlede bir soru sorulmadığı için soru anlamı taşımaz.
Cevap: B
Yazılı anlatımda, cümlenin akışı içinde bazı kelimelere dikkat çekmek, onları vurgulamak veya bir kaynağın ismini net bir şekilde belirtmek isteriz. Bu tür durumlar için özel bir işaret kullanılır.
Cümle içerisinde geçen eser adları ve yazı başlıkları hangi noktalama işareti içine alınarak yazılır?
- Yay ayraç ( )
- Tırnak işareti ( “ ” )
- Eğik çizgi ( / )
- Üç nokta ( … )
Sorunun Çözümü
Cümle içerisinde geçen kitap, dergi isimleri veya yazı başlıkları, okuyucunun dikkatini çekmek ve karışıklığı önlemek için tırnak işareti içine alınır.
- A) Yay ayraç; cümlenin anlamını tamamlayan ek bilgiler veya eş anlamlı kelimeler için kullanılır.
- B) Tırnak işareti; eser adlarını ve yazı başlıklarını belirtmek için kullanılır. (Örn: Yahya Kemal’in “Sessiz Gemi” şiiri…)
- C) Eğik çizgi; adreslerde veya şiir dizelerinin yan yana yazımında kullanılır.
- D) Üç nokta; tamamlanmamış cümlelerin sonuna konur.
Cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru işareti ( ? ) yanlış kullanılmıştır?
- Ünlü şair Fuzuli’nin 1480 (?) yılında doğduğu tahmin ediliyor.
- Ödevlerini bitirdin mi, yoksa hâlâ oyun mu oynuyorsun?
- Bu zorlu problemin üstesinden nasıl geleceğimizi bilmiyoruz?
- Toplantı salonuna geçerken bizi kim karşılayacak?
Sorunun Çözümü
Soru eki veya soru sözcüğü içerdiği hâlde soru anlamı taşımayan cümlelerin sonuna nokta (.) konur. Ayrıca kesin olmayan bilgileri belirtmek için parantez içinde soru işareti kullanılır.
- A) Kesin olmayan bir tarihi belirtmek için parantez içinde kullanımı doğrudur.
- B) Soru anlamı taşıyan sıralı cümlelerde kullanımı doğrudur.
- C) Cümlede “nasıl” sözcüğü geçse de cümle soru anlamı taşımamaktadır. Yargı bildirdiği için sonuna nokta konmalıdır. Kullanımı yanlıştır.
- D) Yanıt gerektiren gerçek bir soru cümlesi olduğu için kullanımı doğrudur.
Cevap: C
Yukarıdaki cümlelerin hangisinde noktalı virgül ( ; ) yanlış kullanılmıştır?
- Sayısal derslerden Matematik, Fen Bilimleri; sözel derslerden Türkçe, Sosyal Bilgiler favorimdir.
- Sabah erkenden uyandım; elimi yüzümü yıkayıp kahvaltıya oturdum.
- Kel ölür, sırma saçlı olur; kör ölür, badem gözlü olur.
- Murat; Ahmet, Mehmet ve Can’dan daha hızlı koşuyor.
Sorunun Çözümü
Noktalı virgül, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır. İçinde virgül olmayan sıralı cümlelerde ise virgül kullanılır.
- A) Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları (sayısal/sözel) ayırmak için doğru kullanılmıştır.
- B) Bu sıralı cümleyi oluşturan parçaların kendi içinde virgül yoktur. Bu yüzden iki cümle arasına noktalı virgül değil, virgül (,) konmalıdır.
- C) Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için doğru kullanılmıştır.
- D) Özneden sonra gelen eş görevli sözcüklerle anlam karışıklığını önlemek için doğru kullanılmıştır.
Cevap: B
I. Bahar geldi mi doğa canlanır
II. Neden aramadığını hâlâ bilmiyorum
III. Bu proje ne zaman tamamlanacak
IV. Nasıl bir hediye alacağıma karar veremedim
Numaralanmış cümlelerden hangisinin sonuna diğerlerinden farklı bir noktalama işareti getirilmelidir?
- I
- II
- III
- IV
Sorunun Çözümü
Soru eki veya sözü içeren ancak soru anlamı taşımayan cümlelerin sonuna nokta (.) konur. Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna ise soru işareti (?) konur.
- A) I. cümlede “mi” eki zaman (ince) anlamında kullanılmıştır, soru sormaz. Sonuna nokta (.) konur.
- B) II. cümlede “neden” sözcüğü bulunsa da yargı bildiren bir cümledir, cevap beklemez. Sonuna nokta (.) konur.
- C) III. cümle, bir cevap gerektiren gerçek bir soru cümlesidir. Sonuna soru işareti (?) konur.
- D) IV. cümlede “nasıl” sözcüğü yan cümlecik kurmuştur, temel cümle yargı bildirir. Sonuna nokta (.) konur.
Cevap: C
Genç yazar, imza gününde sırada bekleyen hayranına gülümseyerek sordu ( ) ( ) Küçük hanım ( ) kitabını kimin adına imzalayayım ( )
Bu metinde yay ayraçla ( ) belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
- ( : ) ( — ) ( , ) ( ? )
- ( ; ) ( “ ) ( ! ) ( . )
- ( . ) ( — ) ( ; ) ( … )
- ( , ) ( “ ) ( . ) ( ! )
Sorunun Çözümü
Konuşma bölümüne geçilmeden önce, konuşma çizgisi başında ve hitaplardan sonra kullanılan işaretler belirlidir.
- 1. Boşluk: Yazarın konuşacağını belirtmek için cümlenin sonuna iki nokta (:) konur.
- 2. Boşluk: Satır başında konuşma başladığı için uzun çizgi (—) kullanılır.
- 3. Boşluk: “Küçük hanım” bir hitap sözü olduğu için sonuna virgül (,) gelir.
- 4. Boşluk: Cümle bir soru anlamı taşıdığı için sonuna soru işareti (?) konur.
Cevap: A
“Bahçede rengarenk açan çiçekler, neşeyle koşuşturan çocuklar, cıvıltılı kuş sesleri ( )”
Yay ayraçla gösterilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?
- Nokta (.)
- Virgül (,)
- Üç nokta (…)
- İki nokta (:)
Sorunun Çözümü
Yüklemi söylenmemiş, yani yargısı tamamlanmamış (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta (…) konur.
- A) Cümle tamamlanmadığı için nokta konmaz.
- B) Cümle sonuna virgül konmaz.
- C) Verilen örnekte yüklem (örneğin “vardı”, “görünüyordu” gibi) söylenmemiştir. Bu nedenle cümlenin devamının olduğunu belirtmek için üç nokta kullanılmalıdır.
- D) Kendisinden sonra açıklama yapılmayacağı için iki nokta konmaz.
Cevap: C
Türkçenin büyük şairi Yunus Emre( )nin şiirlerinde insan sevgisi temel temadır.
Yay ayraçla belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?
- Kısa çizgi ( – )
- Eğik çizgi ( / )
- Virgül ( , )
- Kesme işareti ( ‘ )
Sorunun Çözümü
Özel adlara gelen iyelik, durum ve bildirme ekleri (çekim ekleri) kesme işaretiyle ayrılır.
- A) Kısa çizgi satır sonuna sığmayan kelimeleri bölmek veya ara sözleri belirtmek için kullanılır.
- B) Eğik çizgi yan yana yazılan dizeler arasında veya adreslerde kullanılır.
- C) Virgül eş görevli sözcükleri ayırmak için kullanılır.
- D) “Yunus Emre” özel bir isimdir. “-nin” eki çekim ekidir. Bu yüzden araya kesme işareti gelmelidir.
Cevap: D