Duygu ve düşüncelerin daha açık ifade edilmesi, cümlenin yapısı ve duraklama noktalarını belirlemek için noktalama işaretleri kullanılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonuna nokta (.) getirilmelidir?
- Takımımız bu zorlu maçı kazanabilir mi dersin
- Neden bize bu konuda bir şans tanımadınız
- Sanatçının son eserindeki derinliği herkes fark etti
- Hangi rüzgâr attı seni buralara böyle
Sorunun Çözümü
Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti (?), yargı bildiren ve tamamlanmış cümlelerin sonuna nokta (.) konur.
- A) Soru anlamı taşır ve cevap bekler. (Soru İşareti)
- B) “Neden” soru zarfı ile oluşturulmuş bir soru cümlesidir. (Soru İşareti)
- C) Tamamlanmış bir yargı bildirir, soru anlamı taşımaz. (Nokta)
- D) “Hangi” soru sıfatı ile oluşturulmuş bir soru cümlesidir. (Soru İşareti)
Cevap: C
Kitap zihni açar ( ) ruhu besler ( ) müzik duyguları harekete geçirir ( ) insanı dinlendirir ( )
Bu cümlede yay ayraçla belirtilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
- ( , ) ( ; ) ( , ) ( . )
- ( ; ) ( , ) ( ; ) ( . )
- ( , ) ( , ) ( , ) ( . )
- ( . ) ( ; ) ( , ) ( . )
Sorunun Çözümü
Sıralı cümleler birbirinden virgülle ayrılır ancak ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümlelerin arasına noktalı virgül konur.
- A) “Kitap zihni açar, ruhu besler” ve “müzik duyguları harekete geçirir, insanı dinlendirir” bölümleri kendi içlerinde virgüle sahiptir. Bu iki ana grubu ayırmak için ortaya noktalı virgül gelmelidir. Sıralama: Virgül, Noktalı Virgül, Virgül, Nokta.
- B) İlk boşluğa noktalı virgül gelmesi hatadır; cümleler virgülle sıralanır.
- C) Gruplar arasında ayırıcı olarak noktalı virgül kullanılmadığı için anlam karışıklığı oluşur.
- D) İlk cümlenin bitiminde nokta kullanılırsa sonraki kelimenin büyük harfle başlaması gerekirdi (“müzik” küçük yazılmış).
Cevap: A
Manavdan elma (1) armut (2) muz (3) kasaptan kıyma (4) kuşbaşı aldım.
Numaralanmış yerlerden hangisine noktalı virgül (;) getirilmelidir?
- 1
- 3
- 4
- 2
Sorunun Çözümü
Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır.
- A) 1 numaralı yere eş görevli sözcükleri (meyveler) ayırdığı için virgül (,) konmalıdır.
- B) 3 numaralı yer, meyveler grubu ile et ürünleri grubunun ayrıldığı sınırdır. Tür değişikliği olduğu için buraya noktalı virgül (;) gelmelidir.
- C) 4 numaralı yere eş görevli sözcükleri (et ürünleri) ayırdığı için virgül (,) konmalıdır.
- D) 2 numaralı yere eş görevli sözcükleri (meyveler) ayırdığı için virgül (,) konmalıdır.
Cevap: B
Reşat Nuri Güntekin’in, “Çalıkuşu” romanını okumayan var mı?
Yukarıdaki cümlede hangi noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?
- Kesme işareti ( ‘ )
- Virgül ( , )
- Tırnak işareti ( ” ” )
- Soru işareti ( ? )
Sorunun Çözümü
İsim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına noktalama işareti konulmaz.
- A) Özel isimlere (Reşat Nuri Güntekin) gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır. Kullanım doğrudur.
- B) Cümlede “Reşat Nuri Güntekin’in romanı” ifadesi bir isim tamlamasıdır. Tamlayan ekinden (-in) sonra virgül kullanılması yanlıştır.
- C) Cümle içerisindeki eser adları tırnak işareti içine alınır. Kullanım doğrudur.
- D) Soru eki veya sözü içeren cümlelerin sonuna soru işareti konur. Kullanım doğrudur.
Cevap: B
Noktalama işaretleri, cümlenin anlamını netleştirmek ve okumayı kolaylaştırmak için belirli kurallara göre kullanılır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraçla ( ) belirtilen yere iki nokta (:) getirilmelidir?
- Pazardan elma, armut, muz ( ) kasaptan kıyma, kuşbaşı aldık.
- Sayısal derslerden Matematik, Fen ( ) sözel derslerden Türkçe, Sosyal’i severim.
- At ölür, meydan kalır ( ) yiğit ölür, şan kalır.
- Size hayattaki en önemli ilkeyi söylüyorum ( ) Dürüstlük.
Sorunun Çözümü
Kendisinden sonra örnek verilecek veya açıklama yapılacak cümlelerin sonuna iki nokta (:) konur.
- A) Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır.
- B) Farklı ders gruplerini (sayısal/sözel) ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır.
- C) Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri ayırmak için noktalı virgül (;) kullanılır.
- D) Kendisinden sonra açıklama yapılacağı için iki nokta (:) kullanılmalıdır.
Cevap: D
Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonuna farklı bir noktalama işareti getirilmelidir?
- Neden böyle davrandığını kimse çözemedi
- Nasıl bir gelecek hayal ettiğini bize anlatmadı
- Bu zorlu yolculuğa çıkmaya hazır mısınız
- Ne zaman biteceğini bilmediğimiz bir bekleyişti bu
Sorunun Çözümü
İçinde soru sözcüğü (neden, nasıl, ne zaman) geçse bile, anlamca soru özelliği taşımayan cümlelerin sonuna nokta konur.
- A) “Neden böyle davrandığını…” ifadesi yargı bildiren bir cümledir, cevap beklemez. (Nokta)
- B) “Nasıl bir gelecek…” ifadesi eylemin nesnesi durumundadır, soru sormaz. (Nokta)
- C) “Hazır mısınız?” ifadesi soru eki (-mi) ile kurulmuş gerçek bir soru cümlesidir. (Soru İşareti)
- D) “Ne zaman biteceğini…” ifadesi tamamlanmış bir yargıdır, soru anlamı taşımaz. (Nokta)
Cevap: C
Yaralı ( ) adama korku dolu gözlerle bakıyordu.
Bu cümlede anlam karışıklığını gidermek için yay ayraçla gösterilen yere hangi noktalama işareti getirilmelidir?
- Nokta ( . )
- Virgül ( , )
- Noktalı virgül ( ; )
- Kısa çizgi ( – )
Sorunun Çözümü
Bir sözcüğün kendisinden sonra gelen sözcükle yapı ve anlam bakımından ilgisi olmadığını göstermek ve anlam belirsizliğini önlemek için virgül kullanılır.
- A) Nokta tamamlanmış cümlelerin sonuna konur, cümle ortasında anlam ayırmak için kullanılmaz.
- B) Yay ayraç içine virgül (,) konulmazsa “Yaralı adam” (sıfat tamlaması) anlaşılır. Virgül konulursa “Yaralı” (özne), “adama” (dolaylı tümleç) bakıyor anlamı çıkar.
- C) Noktalı virgül, ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri veya türleri ayırmak için kullanılır.
- D) Kısa çizgi, satır sonuna sığmayan sözcükleri bölmek veya ara sözleri belirtmek için kullanılır.
Cevap: B
Aşağıdaki cümlelerden hangisinin sonuna üç nokta (…) getirilmelidir?
- Sabahın erken saatlerinde kuş cıvıltılarıyla uyandık
- Bu kitabı okumayı sen mi tavsiye etmiştin
- Önümüzde uçsuz bucaksız bir deniz, başımızın üstünde martılar
- Çalışmalarımızın karşılığını sonunda aldık
Sorunun Çözümü
Anlamca tamamlanmamış, yüklemi bulunmayan (eksiltili) cümlelerin sonuna üç nokta konur.
- A) “Uyandık” yüklemi olduğu için cümlenin sonuna nokta konur.
- B) Soru anlamı taşıdığı için sonuna soru işareti konur.
- C) Yüklemi söylenmediği (eksiltili cümle olduğu) için sonuna üç nokta getirilmelidir.
- D) “Aldık” yüklemi olduğu için cümlenin sonuna nokta konur.
Cevap: C
Yaşlı adam, bastonuna dayanarak yavaşça yerinden kalktı ve torununa seslendi:
( ) Bugün seninle eski günleri yâd edelim mi?
Bu metinde yay ayraçla ( ) belirtilen yere aşağıdaki noktalama işaretlerinden hangisi getirilmelidir?
- Kısa çizgi ( – )
- Uzun çizgi ( — )
- Tırnak işareti ( “ )
- Eğik çizgi ( / )
Sorunun Çözümü
Yazıda satır başına alınan konuşmaları göstermek için uzun çizgi (konuşma çizgisi) kullanılır.
- A) Satır sonuna sığmayan kelimeleri bölmek veya ara sözleri belirtmek için kullanılır.
- B) Konuşma çizgisi olarak da bilinen bu işaret, diyalogların başında kullanılır.
- C) Başkasına ait sözleri aktarırken cümle başında ve sonunda kullanılır.
- D) Dizeler yan yana yazıldığında aralarına konur.
Cevap: B
Aşağıdaki cümlelerden hangisi yazım ve noktalama bakımından doğrudur?
- Antrenörümüz: “Sahada ‘ben’ değil ‘biz’ diyorsanız şu iki şeyi kazanırsınız: Dostluk, kupa.” dedi.
- Antrenörümüz; “Sahada ‘ben’ değil ‘biz’ diyorsanız şu iki şeyi kazanırsınız: Dostluk, kupa…” dedi.
- “Antrenörümüz, Sahada ‘ben’ değil ‘biz’ diyorsanız şu iki şeyi kazanırsınız: Dostluk, kupa. dedi”
- Antrenörümüz: Sahada ‘ben’ değil ‘biz’ diyorsanız şu iki şeyi kazanırsınız: Dostluk, kupa…
Sorunun Çözümü
Başkasına ait sözler tırnak içinde verilir ve açıklama yapılacak cümlenin sonuna iki nokta konur. Belirtilen sayı kadar örnek verilmişse sonuna nokta konur.
- A) Konuşmacıdan sonra iki nokta (:) kullanılmış, alıntı tırnak (“) içine alınmış, vurgulanan kelimeler tek tırnakla (‘) belirtilmiş ve “iki şey” dendiği için liste bitiminde nokta (.) kullanılmıştır. Doğrudur.
- B) Özneden sonra noktalı virgül (;) kullanılması ve tamamlanmış sayılabilen (iki şey denmiş) cümlenin sonuna üç nokta (…) konması yanlıştır.
- C) Aktaran kişi (Antrenörümüz) tırnak işaretinin içine alınmıştır, bu yanlıştır.
- D) Başkasına ait sözler tırnak işareti içine alınmamıştır.
Cevap: A
Çantamda okul için gerekli birçok eşya var ( ) kitap ( ) defter ( ) kalemlik ( )
Bu cümlede yay ayraçla gösterilen yerlere sırasıyla hangi noktalama işaretleri getirilmelidir?
- ( : ) ( , ) ( , ) ( . )
- ( : ) ( , ) ( , ) ( … )
- ( ; ) ( , ) ( , ) ( … )
- ( ; ) ( ; ) ( , ) ( . )
Sorunun Çözümü
Kendisiyle ilgili örnek verilecek cümlenin sonuna iki nokta (:), eş görevli kelimeler arasına virgül (,), örneklerin devam ettiğini belirtmek için sona üç nokta (…) konur.
- A) Sonda nokta (.) kullanılması yanlıştır çünkü “birçok eşya” denilip sadece üçü sayılmıştır; cümle bitmemiştir.
- B) Açıklama öncesi iki nokta (:), örnekler arası virgül (,) ve bitmeyen sayımlar için üç nokta (…) kullanımı doğrudur.
- C) Örnek verileceği zaman noktalı virgül (;) değil, iki nokta (:) kullanılır.
- D) Noktalı virgül yanlış kullanılmıştır, ayrıca cümle bitmediği için nokta konmaz.
Cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yay ayraçla ( ) belirtilen yere kısa çizgi (-) getirilmelidir?
- Okuldaki tören 09( )30’da başlayacak.
- Dayım DSİ( )den emekli oldu.
- 2020( )den beri bu mahallede oturuyoruz.
- “Bil( )gi” sözcüğü türemiş yapılıdır.
Sorunun Çözümü
Kelime kök ve eklerini birbirinden ayırmak için kısa çizgi kullanılır.
- A) Saat ve dakika gösteren sayıların arasına nokta (.) konur.
- B) Büyük harflerle yapılan kısaltmalara gelen ekler kesme işareti (‘) ile ayrılır.
- C) Sayılara gelen ekler kesme işareti (‘) ile ayrılır.
- D) Kelimenin kökü (Bil-) ile eki (-gi) arasına kısa çizgi (-) konulmalıdır.
Cevap: D