“Vurmak” sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde “olduğundan başka biçimde görünmek, bir yolu benimsemek” anlamında kullanılmıştır?
- Sabah güneşi, odanın tozlu camlarına vuruyordu.
- Usta, kapının menteşelerini sağlamlaştırmak için çekici hızla vurdu.
- Toplantıda sorulan zor soruları geçiştirmek için işi şakaya vurdu.
- Doktorun verdiği merhemi, yaranın üzerine ince bir tabaka hâlinde vurdu.
1. Sorunun Çözümü
Kural: Türkçede bazı eylemler gerçek anlamlarının dışına çıkarak bir durumu veya davranışı niteleyen mecaz anlamlar kazanır.
- A Şıkkı: Burada “vurmak” sözcüğü ışığın bir yere aksetmesi/yansıması anlamındadır.
- B Şıkkı: Burada “vurmak” sözcüğü bir cismi başka bir cisme hızla çarpmak anlamındadır.
- C Şıkkı: “İşi şakaya vurmak” ifadesi, ciddiyeti bozarak durumu olduğundan farklı (şaka gibi) göstermek anlamındadır.
- D Şıkkı: Burada “vurmak” sözcüğü bir maddeyi yüzeye sürmek/uygulamak anlamındadır.
Sözcüğün bağlam içinde kazandığı “göründüğü gibi olmama” anlamı C şıkkında mevcuttur.
Toplantıda bize ikram(I) edilen çayları içtik. Odanın kırık(II) penceresinden içeriye soğuk hava giriyordu. Müdürün çalışanlara karşı takındığı katı(III) tutum herkesi geriyordu. Akşam olunca herkes evine döndü(IV).
Bu metinde numaralanmış sözcüklerden hangisi mecaz anlamıyla kullanılmıştır?
- I
- II
- III
- IV
2. Sorunun Çözümü
Kural: Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve soyut anlama mecaz anlam denir.
- A Şıkkı (I): “İkram”, konuğa bir şey sunmak demektir. Gerçek anlamdadır.
- B Şıkkı (II): “Kırık”, fiziksel olarak bütünlüğü bozulmuş demektir. Gerçek anlamdadır.
- C Şıkkı (III): “Katı” sözcüğü burada “sert cisim” anlamında değil; hoşgörüsüz, merhametsiz ve kuralcı anlamında kullanılmıştır. Bu, soyut bir durum olduğu için mecazdır.
- D Şıkkı (IV): “Dönmek”, bir yerden geri gelmek anlamındadır. Gerçek anlamdadır.
Sözcüğün fiziksel özelliğini kaybedip soyut bir kişilik özelliğini karşıladığı C şıkkı doğru cevaptır.
Kapadokya, doğanın ve tarihin bütünleştiği(I) eşsiz bir coğrafyadır. Peri bacaları, rüzgarın ve sel sularının kayaları aşındırmasıyla(II) oluşmuştur. Bölge her yıl yerli ve yabancı binlerce turisti ağırlar(III). Balon turları ise buranın vazgeçilmez(IV) bir etkinliğidir.
Buna göre numaralanmış sözcüklerden hangisinin anlamı, aşağıda verilen sözlük anlamlarıyla örtüşmemektedir?
- I
- II
- III
- IV
3. Sorunun Çözümü
Yöntem: Metindeki altı çizili sözcükler ile verilen tanımları eşleştirerek açıkta kalan veya yanlış eşleşen seçeneği bulmalıyız.
- I. Sözcük (Bütünleşmek): “Birbiriyle kaynaşmak, bir olmak” tanımıyla eşleşir. (Doğru)
- II. Sözcük (Aşındırmak): “Bir şeyin yüzeyini sürtünme ile inceltmek, yıpratmak” tanımıyla eşleşir. (Doğru)
- III. Sözcük (Ağırlamak): “Konuk etmek” tanımıyla eşleşir. (Doğru)
- IV. Sözcük (Vazgeçilmez): Metinde “bırakılamayan, hayatî önemi olan” anlamındadır. Ancak verilen listede bu kelimenin karşılığı olarak “Yasaklanmış” ifadesi yer almaktadır. Bu tanım yanlıştır.
Listede “Vazgeçilmez” sözcüğünün gerçek karşılığı yerine yanlış bir tanım verildiği için cevap D şıkkıdır.
Karanlığı aydınlatmak uğrunda,
Eriyip tükenen bir mum gibidir bilgi.
Kendi bitse de geride,
Işıl ışıl bir nesil bırakır.
Bu dizelerdeki altı çizili sözcüğün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerin hangisinde vardır?
- Öğrencilerini en iyi şekilde yetiştirmek yolunda hiçbir fedakârlıktan kaçınmazdı.
- Yeni aldığı arabanın kendisine şans getireceğine inanıyordu.
- Akşam eve giderken manava kısa bir ziyaret yapıp meyve aldı.
- Başına gelen talihsiz olaylar yüzünden kendini mutsuz hissediyordu.
4. Sorunun Çözümü
Kural: “Uğrunda” sözcüğü; bir amaç, ideal veya kişi için yapılan fedakârlığı, o yolda harcanan emeği (“yolunda”, “amacıyla”) ifade eder.
- A Şıkkı (Doğru): Cümledeki “yolunda” sözcüğü, “öğrencileri yetiştirmek amacı ve uğrunda” anlamını tam olarak karşılar. Fedakârlık anlamı taşır.
- B Şıkkı: Burada “uğur” (şans, talih) anlamı vardır.
- C Şıkkı: Burada “uğramak” (bir yere kısa süreliğine gitmek) eylemi vardır.
- D Şıkkı: Cümlede herhangi bir amaç veya fedakârlık anlamı yoktur.
Şiirdeki “amaç için kendini feda etme” anlamı A şıkkı ile örtüşmektedir.
I. Tecrübeli kaptan, geminin rotasını açık denizlere çevirdi.
II. Belediye, atıl durumdaki bu eski fabrikayı müzeye çevirdi.
III. Öğrenci, aradığı konuyu bulmak için kitabın sayfalarını hızlıca çevirdi.
Aşağıdakilerden hangisi “çevirmek” sözcüğünün numaralanmış cümlelerde kazandığı anlamlardan biri değildir?
- Yönünü değiştirmek, yöneltmek
- Bir dilden başka bir dile aktarmak
- Başka bir biçime sokmak, dönüştürmek
- Bir şeyin görünmeyen yüzünü görünür duruma getirmek
5. Sorunun Çözümü
Kural: Türkçede fiiller, kullanıldıkları bağlama göre gerçek anlamlarının yanı sıra yan ve mecaz anlamlar da kazanabilirler.
- A Şıkkı: I. cümlede geçen “rotasını çevirdi” ifadesi, yönünü değiştirmek anlamıyla eşleşir.
- C Şıkkı: II. cümlede “müzeye çevirdi” ifadesi, yapıyı başka bir biçime sokmak (dönüştürmek) anlamıyla eşleşir.
- D Şıkkı: III. cümlede “sayfaları çevirdi” ifadesi, kağıdın arka yüzünü görünür hale getirmek anlamıyla eşleşir.
- B Şıkkı (Doğru): Seçeneklerde verilen “bir dilden başka dile aktarmak (tercüme etmek)” anlamı, yukarıdaki cümlelerin hiçbirinde kullanılmamıştır.
Verilen cümlelerde karşılığı olmayan tek anlam B şıkkında verilmiştir.
“Sıkmak” sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde “baskı altına almak, zorlamak, bunaltmak” anlamında kullanılmıştır?
- Islak bezleri iyice sıktıktan sonra ipe astı.
- Yönetim, uyguladığı katı kurallarla çalışanları iyice sıktı.
- Diş macunu bitmek üzere olduğu için tüpü ortasından sıktı.
- Yeni aldığı rugan ayakkabılar ayağını biraz sıkmıştı.
6. Sorunun Çözümü
Kural: “Sıkmak” sözcüğü fiziksel bir eylemi (basınç uygulamak) karşılayabileceği gibi, mecaz olarak psikolojik veya yönetimsel bir baskıyı da ifade edebilir.
- A Şıkkı: Burada “suyunu akıtmak” anlamında fiziksel bir eylemdir.
- B Şıkkı (Doğru): Cümlede fiziksel bir temas yoktur. Yetki kullanarak kişileri kontrol altında tutmak, özgürlüklerini kısıtlamak ve bunaltmak anlamı vardır.
- C Şıkkı: Burada “bir şeyi kap veya kılıf içinden zorla çıkarmak” anlamındadır.
- D Şıkkı: Burada “dar gelmek, vücudu acıtmak” anlamında kullanılmıştır.
Tanımda verilen “baskı altına alma” durumu, yönetimsel bir zorlamayı ifade eden B şıkkında mevcuttur.
Tiyatro oyununda sahneye çıkan oyuncu, rolünün hakkını vermek için jest ve mimiklerini ustaca kullanıyordu. Dekorlar ise oyunun atmosferini yansıtacak şekilde üç günde hazırlanmıştı. Bir “Tiyatro Terimleri Sözlüğü” oluşturulmak istenirse, bu parçada geçen aşağıdaki sözcüklerden hangisine bu sözlükte yer verilmez?
- Dekor
- Jest
- Mimik
- Üç
7. Sorunun Çözümü
Kural: Bilim, sanat, spor veya meslek dallarıyla ilgili özel kavramları karşılayan sözcüklere terim anlamlı sözcükler denir. Genel sayılar veya miktar bildiren sözcükler terim değildir.
- A Şıkkı: “Dekor”, tiyatroda sahne düzenlemesi anlamına gelen bir terimdir.
- B Şıkkı: “Jest”, tiyatroda el, kol ve baş hareketleri anlamına gelen bir terimdir.
- C Şıkkı: “Mimik”, duygu ve düşüncelerin yüz ifadeleriyle anlatılması anlamına gelen bir terimdir.
- D Şıkkı (Doğru): “Üç” sözcüğü sadece sayısal bir miktar belirtir. Tiyatro sanatına özgü teknik bir kavram değildir.
Sayı bildiren D şıkkı genel bir ifadedir ve terimler sözlüğünde yer almaz.
“Kirlenmek” sözcüğünün sözlükteki anlamlarını inceleyen bir öğrenci, bu sözcüğün mecaz anlamı olarak aşağıdakilerden hangisini not almalıdır?
- Giyilen eşyaların veya vücudun pis duruma gelmesi
- Havanın veya suyun temiz, doğal yapısının bozulması
- Toplum içindeki saygınlığını yitirmek, lekelenmek, adı kötüye çıkmak
- Bir nesnenin üzerinde leke veya toz oluşması
8. Sorunun Çözümü
Kural: Sözlüklerdeki tanımlar “gerçek anlam” (fiziksel/somut) ve “mecaz anlam” (soyut/duygusal) olarak ayrılır. Mecaz anlamda fiziksel bir kirlilik değil, manevi bir değer kaybı ifade edilir.
- A Şıkkı: Elbisenin lekelenmesi fiziksel bir olaydır. (Gerçek)
- B Şıkkı: Çevre kirliliği fiziksel bir durumdur. (Gerçek)
- D Şıkkı: Tozlanma veya leke fiziksel bir değişimdir. (Gerçek)
- C Şıkkı (Doğru): Bu tanımda “leke” veya “kir” somut değildir. Kişinin onurunun, itibarının zedelenmesi soyut bir durumdur ve mecaz anlamdır.
Fiziksel temizlikle ilgisi olmayan, tamamen soyut bir durumu (itibar kaybını) ifade eden C şıkkı mecaz anlamdır.
Koyu renkli perdeler ve tıka basa dolu eşyalar, odayı iyice boğmuş; içeridekilerin ruhunu daraltmıştı.
“Boğmak” sözcüğünün bu cümlede kazandığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?
- Bir canlının nefes almasını engellemek
- Bir bitkinin gelişmesine engel olmak
- Başka bir sesi bastırmak, duyulmaz hale getirmek
- Sıkıntı vermek, bunaltmak, ferahlığını gidermek
9. Sorunun Çözümü
Kural: “Boğmak” sözcüğü, ortamın ferahlığını kaybetmesi veya kişinin ruhsal olarak daralması durumunda “bunaltmak” anlamında mecazlaşır.
- A Şıkkı: Bu, sözcüğün gerçek (fiziksel) anlamıdır.
- B Şıkkı: “Ayrık otları gülleri boğdu” örneğindeki gibi biyolojik bir engellemeyi ifade eder.
- C Şıkkı: “Gürültü sesi boğdu” örneğindeki gibi işitsel bir durumu ifade eder.
- D Şıkkı (Doğru): Cümlede odanın kasvetli havasının insanlara sıkıntı vermesi, onları bunaltması ve ortamın ferah olmaması anlatılmaktadır.
Bağlam, fiziksel bir nefessiz kalma değil, ruhsal bir daralma olduğu için cevap D şıkkıdır.
“Sindirmek” sözcüğünün Fen Bilimleri dersindeki terim anlamını öğrenen bir öğrenci, sözlüğüne aşağıdaki açıklamalardan hangisini yazmalıdır?
- Bir durumu veya sözü, onuruna dokunmasına rağmen kabullenmek, alttan almak
- Korkutarak, baskı yaparak birini iş yapamaz hâle getirmek, yıldırmak
- Besin maddelerini enzimler yoluyla parçalayarak kana geçebilecek hâle getirmek
- Bir cismin, üzerine dökülen sıvıyı veya kokuyu içine çekmesini sağlamak
10. Sorunun Çözümü
Kural: Bir sözcüğün bilim, sanat, spor veya meslek dallarına özgü kazandığı özel anlama terim anlam denir. Fen Bilimleri dersinde “sindirmek”, biyolojik bir süreci ifade eder.
- A Şıkkı: “Haksızlığı sindirmek” gibi kullanımlarda tahammül etmek anlamındadır (Mecaz).
- B Şıkkı: “Rakibini sindirmek” örneğindeki gibi korkutup pasifize etmek anlamındadır (Mecaz).
- C Şıkkı (Doğru): Biyolojide besinlerin yapı taşlarına ayrılması işlemine sindirim denir. Bu, bilimsel ve teknik bir tanımdır (Terim).
- D Şıkkı: “Kumaşın boyayı sindirmesi” gibi kullanımlarda emmek anlamındadır (Gerçek/Yan).
Fen Bilimleri dersiyle (Biyoloji konusu) ilgili olan teknik tanım C şıkkında verilmiştir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük mecaz anlamda kullanılmamıştır?
- Bu ağır sözlerinle onu ne kadar yaraladığını fark etmedin mi?
- Toplantıda sunulan parlak fikirler havada uçuştu.
- Sabahın erken saatlerinde kuşlar neşeyle ötüşüyordu.
- Yıllardır içinde biriktirdiği büyük öfkeyi sonunda kustu.
11. Sorunun Çözümü
Kural: Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni ve soyut anlama mecaz anlam denir. Gerçek anlam ise sözcüğün akla gelen ilk (sözlük) anlamıdır.
- A Şıkkı: “Yaralamak” burada fiziksel bir kesik değil, üzmek/kalbini kırmak anlamındadır. (Mecaz)
- B Şıkkı: “Uçuşmak” burada fikirlerin havada gezmesi değil, hızlıca ve çokça söylenmesi anlamındadır. (Mecaz)
- C Şıkkı (Doğru): “Ötüşmek”, kuşların ses çıkarmasıdır. Sözcük, akla gelen ilk (gerçek) anlamıyla kullanılmıştır.
- D Şıkkı: “Kusmak” burada midedekini çıkarmak değil, sözleri/öfkeyi sertçe dışa vurmak anlamındadır. (Mecaz)
Diğer şıklarda soyut durumlar anlatılırken, C şıkkında fiziksel ve gerçek bir eylem anlatılmıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, ayraç içinde verilen anlamıyla kullanılmamıştır?
- Bu camia, senin gibi değerli bir sanatçıyı asla harcamaz. (Değerini bilmemek, kötü duruma düşürmek)
- Rüzgârın şiddeti, geminin hızını epey kesti. (Güçleşmek, azaltmak veya durdurmak)
- Bu eski araba, şehir içinde çok fazla benzin yiyor. (Aşındırmak, bir şeyi kemirerek yok etmek)
- Onun bu samimiyetsiz tavırları bana çok ağır geldi. (İnsanın gücüne giden, kırıcı)
12. Sorunun Çözümü
Kural: Sözcüklerin cümle içinde kazandığı anlam (bağlam), parantez içindeki açıklama ile tam örtüşmelidir.
- A Şıkkı: “Harcamak” burada parayı tüketmek değil; “birinin değerini bilmemek, onu gözden çıkarmak” anlamındadır. (Tanım Doğru)
- B Şıkkı: “Kesmek” burada bir şeyi bölmek değil; “hızını azaltmak, yavaşlatmak” anlamındadır. (Tanım Doğru)
- C Şıkkı (Yanlış Eşleştirme): Cümlede “yemek” sözcüğü, “tüketmek, harcamak” (yakıt sarfiyatı) anlamındadır. Ancak parantez içinde “paslanmak veya kemirmek” (Örn: Pas demiri yedi) anlamı verilmiştir. Bu iki anlam birbirinden farklıdır.
- D Şıkkı: “Ağır” burada yük olarak değil; “duygusal olarak kırıcı, üzücü” anlamındadır. (Tanım Doğru)
Arabanın benzin yemesi “tüketim”dir, parantezde verilen anlam ise “aşınma”dır. Bu yüzden cevap C şıkkıdır.
Çok güzel bir uygulama,ben beğenerek kullanıyorum.Kolaydan zora doğru testler var ve bütün soruların altında çözümü var.Doğru yapsak bile çözümünü gösteriyor .Başarılı bir uygulama
Güzel yorumunuz için çok teşekkür ederiz. Arka planda çok kaliteli bir öğretmen kadrosu ile geleceğin eğitim platformunu oluşturmak için gecesini gündüzüne katan bir ekip var. Hepsi adına bu güzel temenniniz için teşekkür eder başarılar dileriz.
Kolay 12 de 12 yaptım full
Çok güzel bir test her 8. Sınıfın çözmesi gereken bir test
Çokkkksel
12/12
bizce bu test kolaydı ful
kolaydııııı 🙂
Test iyiydi zorlayıcı değildi