Yeşil bir örtüdür dağların sırtında,
Nefestir göğsüme, can katar canıma.
Dallarında kuşlar yuva kurar şenlenir,
Gölgesinde yolcu huzurla dinlenir.
Bu dörtlükten ormanlarla ilgili aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
- Toprak kaymasını engellediği
- Yaşam için gerekli olduğu
- Canlılara barınak sağladığı
- İnsanlara manevi rahatlık verdiği
Sorunun Çözümü
Şiir ve paragraf sorularında, seçenekler genel doğrulara göre değil, sadece metinde anlatılanlara göre değerlendirilir.
- A) Toprak kaymasını (erozyonu) engellediği: Ormanların böyle bir faydası bilimsel olarak vardır; ancak şiirin dizelerinde bu bilgiye yer verilmemiştir.
- B) Yaşam için gerekli olduğu: “Nefestir göğsüme, can katar canıma” dizesi, ormanın hayati önemini vurgular.
- C) Canlılara barınak sağladığı: “Dallarında kuşlar yuva kurar” dizesi, hayvanlara ev sahipliği yaptığını gösterir.
- D) İnsanlara manevi rahatlık verdiği: “Gölgesinde yolcu huzurla dinlenir” dizesi, insana huzur verdiğini kanıtlar.
Cevap: A
Başarı merdivenlerini elleri cebinde tırmanan kimse görülmemiştir. Bir hedefe ulaşmak, ter dökmeyi ve yorulmayı gerektirir. Sadece istemekle yetinenler, yerlerinde saymaya mahkûmdur. Çünkü değerli olan hiçbir şey, çaba harcanmadan kimseye altın tepside sunulmaz. Sonucun güzelliği, o yolda çekilen zahmetin büyüklüğüne bağlıdır.
Bu metinde anlatılmak istenen düşünceyi en iyi ifade eden atasözü aşağıdakilerden hangisidir?
- Sakla samanı, gelir zamanı.
- Öfkeyle kalkan zararla oturur.
- Birlikten kuvvet doğar.
- Paça ıslanmadan balık tutulmaz.
Sorunun Çözümü
Paragrafta anlam sorularında, metnin bütününe yayılmış olan “sonuç ve bedel” ilişkisine odaklanılır.
- A) Tasarruf ve tedbirli olmakla ilgilidir, metindeki “çaba” kavramıyla örtüşmez.
- B) Duygu kontrolü ve ani tepkilerin zararını anlatır, konuyla ilgisizdir.
- C) Dayanışma ve yardımlaşmayı öğütler, bireysel çaba vurgusu yoktur.
- D) “Paça ıslanmadan balık tutulmaz” atasözü, güzel bir sonuca (balık) ulaşmak için bazı zorluklara (paçanın ıslanması/zahmet) katlanmak gerektiğini anlatır. Metindeki “zahmet olmadan başarı olmaz” fikrinin tam karşılığıdır.
Cevap: D
(I) Mutfaktaki çaydanlık, ocakta fokurdayarak neşeli bir şarkı mırıldanıyordu. (II) Raftaki bardaklar, çay saati geldiği için heyecanla titreşiyordu. (III) Köşedeki yaşlı fırın, bilgili bir dede gibi sessizce olan biteni izliyordu. (IV) Tezgahın üzerindeki tuzluk ise yanındaki karabibere dönerek, “Bugün yemekler bizsiz çok tatsız olur.” diye fısıldadı.
Bu metinde “konuşturma (intak)” sanatı hangi varlık üzerinde uygulanmıştır?
- Çaydanlık
- Bardak
- Fırın
- Tuzluk
Sorunun Çözümü
Konuşturma (intak) sanatı, insan dışındaki varlıkların sadece insan gibi davranması değil, bizzat söz söylemesi esasına dayanır.
- A) Çaydanlığın “şarkı mırıldanması” kişileştirmedir (teşhis), ancak ağzından bir söz çıkmadığı için konuşturma değildir.
- B) Bardakların “heyecanlanması” insana ait bir duygudur (teşhis), fakat konuşma eylemi yoktur.
- C) Fırının “izlemesi” yine bir kişileştirme örneğidir, sözlü bir ifade içermez.
- D) Tuzluk, cümlede geçen “Bugün yemekler bizsiz çok tatsız olur.” sözünü söyleyerek resmen konuşturulmuştur.
Cevap: D
“Babamın çalışma masasında duran antika köstekli saat, evin en kıymetli eşyasıydı. Her sabah onu özenle kurar, tiktaklarını dinleyerek huzur bulurdu. O saat durduğunda sanki evdeki hayat da durmuş gibi olurdu. Bizim için sadece zamanı gösteren basit bir araç, babam içinse disiplin ve geçmişin simgesiydi.”
Yukarıdaki paragrafın konusu aşağıdakilerden hangisidir?
- Zamanın hızlı geçmesi
- Babamın antika saati
- Evdeki çalışma düzeni
- Saatin tamir edilmesi
Sorunun Çözümü
Paragrafın konusu, metinde üzerinde en çok durulan, yazarın okuyucuya aktarmak istediği temel varlık veya durumdur.
- A) Metinde zaman kavramı geçse de zamanın akış hızıyla ilgili bir vurgu yapılmamıştır.
- B) Metnin tamamında babanın saate verdiği değer, onu kurması ve onunla kurduğu bağ anlatılmıştır. Temel odak noktası antika saattir.
- C) Çalışma düzeninden değil, saatin babada uyandırdığı duygudan bahsedilmiştir.
- D) Saatin bozulması veya tamiri metnin konusu değildir, sadece durduğunda hissedilen duyguya değinilmiştir.
Cevap: B
Beni sohbetlerde en çok yoran durum budur. Tam bir fikri açıklarken, cümlem bitmeden araya girilmesi, sesimin bastırılması… Karşısındakine konuşma fırsatı tanımayan, sürekli kendi sesini duymak isteyen insanlar beni hep huzursuz etmiştir. Birini dinlemek, en az konuşmak kadar önemlidir.
Yazarın bu metindeki asıl şikayeti aşağıdakilerden hangisidir?
- Sohbetlerin çok uzun sürmesi
- Konuşurken sözünün kesilmesi
- İnsanların yüksek sesle konuşması
- Fikirlerinin beğenilmemesi
Sorunun Çözümü
Paragrafta yazarın “en çok yoran” ve “huzursuz eden” durum olarak tanımladığı olay, ana düşünceyi verir.
- A) Metinde sohbetin süresinden bahsedilmemiştir.
- B) Yazar, “cümlem bitmeden araya girilmesi” ifadesiyle sözünün kesilmesinden açıkça yakınmaktadır.
- C) Sesin bastırılması ifadesi geçse de asıl sorun sesin yüksekliği değil, konuşma fırsatı verilmemesidir.
- D) Fikirlerin içeriği veya beğenilip beğenilmemesi konu edilmemiştir.
Cevap: B
Başarılı bir mimar olan Kemal Bey, şehir hayatının yoruculuğundan kaçarak memleketine kesin dönüş yaptı. Orada, yani Kaz Dağları’nın eteklerinde küçük bir bahçe satın alıp ahşap bir ev inşa etti. Bir süre sonra yerel bir gazetede yayımlanan doğa temalı makaleleriyle çevrede tanınan bir yazar hâline geldi.
Bu metne göre Kemal Bey’in yazarlık hayatıyla ilgili attığı ilk adım aşağıdakilerden hangisidir?
- Şehir hayatından kaçması
- Bahçe satın alıp ev yapması
- Gazetede makalelerinin yayımlanması
- Memleketine kesin dönüş yapması
Sorunun Çözümü
Paragraf sorularında, soru kökündeki kısıtlayıcı ifadelere (burada “yazarlık hayatıyla ilgili”) dikkat edilmelidir.
- A) Kemal Bey’in kişisel yaşam tercihiyle ilgilidir, yazarlıkla değil.
- B) Barınma ihtiyacıyla ilgili bir adımdır, mesleki bir adım değildir.
- C) “Gazetede makalelerinin yayımlanması” ifadesi, kişinin yazar olarak ortaya koyduğu ilk somut üründür ve yazarlık kariyerinin başlangıcıdır.
- D) Yer değiştirme eylemidir, yazarlık faaliyeti değildir.
Cevap: C
Köyün cömert çiftçisi, bahçesindeki en güzel narları, incirleri ve üzümleri sepete doldurup şehirden gelen tüccara ikram etmişti. Tüccar, önündeki tepeleme meyve yığınına rağmen gözlerini çiftçinin sakladığı son kavanoz bala dikmiş, “Bunlar yetmez, o balı da getirmezsen almam!” diye tutturmuştu. Çiftçi, bu tavır karşısında derin bir nefes alarak, “Sana bahçemi serdim, sen ise hala fazlasını istiyorsun, bu kadarı da haksızlık!” diye çıkıştı.
Bu metinde çiftçiyi öfkelendiren asıl durum aşağıdakilerden hangisidir?
- Tüccarın meyveleri beğenmemesi
- Bal kavanozunun çok değerli olması
- Tüccarın açgözlü ve doyumsuz davranması
- Şehirden gelen misafirin yorgun olması
Sorunun Çözümü
Bir metinde karakterin duygu değişimine (öfke, sitem) sebep olan olay, genellikle karşı tarafın beklenmedik veya rahatsız edici bir davranışıdır.
- A) Metinde tüccarın meyveleri beğenmediğine dair bir ifade yoktur, sadece daha fazlasını istemektedir.
- B) Balın değeri öfkenin ana sebebi değil, tüccarın isteğindeki nesnedir. Öfke nesneye değil, davranışa yöneliktir.
- C) Çiftçi, elindeki her şeyi sunmasına rağmen tüccarın “yetmez” deyip daha fazlasını istemesine (açgözlülüğüne) tepki göstermiştir. Ana çatışma noktası burasıdır.
- D) Metinde yorgunlukla ilgili bir detay veya buna bağlı bir tepki bulunmamaktadır.
Cevap: C
“Köy meydanındaki asırlık çınar ağacı, betonlaşmaya yenik düşmüş bir savaşçı gibiydi. Eskiden gölgesinde çocukların koşturduğu, dedelerin sohbet ettiği o canlı yer gitmiş; yerine gri, soğuk binaların arasında sıkışıp kalmış yalnız bir gövde gelmişti. Dalları artık gökyüzüne değil, apartman duvarlarına değiyordu. Bu manzara karşısında çocukluğumun en güzel şahidini kaybetmiş gibi hissettim.”
Bu metne göre yazarı hüzünlendiren asıl durum aşağıdakilerden hangisidir?
- Binaların gri renkte olması
- Çınar ağacının yalnızlığı ve sıkışmışlığı
- Köy meydanının kalabalık olması
- Çocukların artık oyun oynamaması
Sorunun Çözümü
Paragrafta yazarın duygusal tepkisini (hüzün) tetikleyen ana olay veya durum sorulmaktadır.
- A) Binaların rengi sadece bir detaydır, hüznün ana kaynağı değildir.
- B) Yazar, ağacın betonlar arasında kalmasını ve eski canlılığını yitirmesini “çocukluğunun şahidini kaybetmek” olarak nitelendirip üzülmektedir. Asıl neden budur.
- C) Metinde meydanın kalabalığından değil, aksine eski sosyal ortamın kayboluşundan bahsedilmiştir.
- D) Çocukların oynamaması bir sonuçtur, ancak yazarın asıl odaklandığı nokta ağacın maruz kaldığı değişimdir.
Cevap: B
Bir milletin estetik zevkleri gelişmemişse, o toplumda üretilen teknolojinin bile bir ruhu olmaz. Resimden, müzikten ve edebiyattan kopuk yetişen nesiller; sadece mekanik ve duygusuz bir hayat sürerler. Toplumların kabalıktan kurtulup medenileşmesi, sanatın hayatın içine ne kadar dahil edildiğiyle doğru orantılıdır.
Bu metne getirilebilecek en uygun başlık aşağıdakilerden hangisidir?
- Teknolojinin Zararları
- Sanat ve Toplum
- Edebiyatın Gücü
- Geçmişten Günümüze Resim
Sorunun Çözümü
Paragraf başlığı, metnin tamamını kapsayan ve ana düşünceyi en iyi özetleyen ifadedir.
- A) Metinde teknolojiden bahsedilmiş ancak zararları ana konu değildir.
- B) Metin boyunca sanatın toplumun gelişimi ve medenileşmesi üzerindeki etkisi anlatılmıştır. İki kavram arasındaki ilişki en iyi bu başlıkla ifade edilir.
- C) Edebiyat sadece bir örnek olarak verilmiştir, metnin tamamını kapsamaz.
- D) Resim sanatı da sadece bir detaydır, genel başlık olamaz.
Cevap: B
Selim, laboratuvardaki deney malzemelerinin her birini ismen tanıyordu. Raflar dolusu bilim dergisini satır satır okumuştu, teorik bilgisiyle arkadaşları arasında “yürüyen ansiklopedi” olarak anılırdı. Ancak iş deney tüplerini eline almaya gelince eli ayağına dolaşırdı. Okuduklarını gerçek hayattaki bir deneye uygularken bocalıyor, zihnindeki bilgileri somut bir sonuca dönüştüremiyordu. Bilgisi bir okyanus gibiydi ama o bu okyanusta yüzmeyi bilmiyordu.
Bu metne göre Selim’in eleştirilen yönü aşağıdakilerden hangisidir?
- Bilimsel araştırmalara çok zaman ayırması
- Malzemeleri tanımakta zorlanması
- Teorik bilgisini uygulamaya aktaramaması
- Arkadaşlarıyla bilgi paylaşmaktan kaçınması
Sorunun Çözümü
Paragrafta, bir kişinin çok bilgili olması ile bu bilgiyi kullanabilmesi arasındaki fark işlenmiştir.
- A) Metinde çok okuduğu söylenir ancak bu bir eleştiri değil, durum tespitidir.
- B) Aksine, malzemeleri ismen tanıdığı belirtilmiştir.
- C) “Teorik bilgisini uygulamaya aktaramaması” ifadesi, metindeki “deney yaparken bocalaması” ve “bilgileri somut sonuca dönüştürememesi” eleştirisinin tam karşılığıdır.
- D) Metinde sosyal ilişkilerine dair olumsuz bir yargı yoktur.
Cevap: C
Müzik, duyguların en etkili tercümanıdır. İnsan; tarif edemediği sevinçleri, içine sığmayan kederleri ve geleceğe dair umutlarını ezgiler aracılığıyla dışa vurur. Doğduğumuz andan itibaren bir ninniyle başlayan bu yolculuk, hayatımızın her aşamasında ruhumuzu besleyerek bizi olgunlaştırır.
Bu parçanın bütünü dikkate alındığında, en uygun başlık aşağıdakilerden hangisi olur?
- Müzik ve Nota
- Müzik ve Tarih
- Müzik ve İnsan
- Müzik ve Başarı
Sorunun Çözümü
Bir metnin başlığı, paragrafın tamamını kapsayan ve ana düşünceyi en iyi özetleyen ifadedir.
- A) Metinde notalardan bahsedilse de asıl konu müziğin teknik yapısı değil, duygusal etkisidir.
- B) Metinde müziğin geçmişi veya tarihi gelişimi ile ilgili bir bilgi bulunmamaktadır.
- C) Parçada müziğin insana etkisi, duyguları ifade etmesi ve insanın yaşamındaki yeri anlatıldığı için en kapsayıcı başlık “Müzik ve İnsan”dır.
- D) Müzik ve başarı ilişkisi (ders başarısı vb.) metnin konusu değildir.
Cevap: C
“Kelimelerin büyülü dünyasına cesaretle adım atalım, okuduğumuz her satır zihnimizde parlayan yeni bir yıldız olsun. Bu sonsuz bilgi evreninde keşfedilmemiş tek bir köşe kalmamalı. Kitaplar tozlu raflarda uyumak için değil, ellerimizde can bulmak içindir. Kahramanlar, en yakın dostlarımız gibi yanı başımızda belirip bize rehberlik etmeli. Okumak, durgun bir göl değil, çağıldayan bir şelale gibi coşkulu yaşanmalı.”
Yukarıdaki paragrafın konusu aşağıdakilerden hangisidir?
- Kütüphanelerin sessizliği
- Okuma sevgisi ve coşkusu
- Kitapların fiziki bakımı
- Kelime dağarcığının önemi
Sorunun Çözümü
Paragrafın konusu; metinde yazarın okuyucuya hissettirmek istediği temel duygu, üzerinde durduğu kavram veya olaydır.
- A) Metinde kütüphane kurallarından veya sessizlikten bahsedilmemiştir.
- B) Yazar; okumanın heyecan verici olması gerektiğini, kitaplarla kurulacak dostluğu ve okuma eyleminin bir “coşku” (şelale benzetmesi) olduğunu anlatmaktadır.
- C) Kitapların korunması veya tamiri değil, okunması gerektiği vurgulanmıştır.
- D) Kelimelerden bahsedilse de asıl konu kelime öğrenmek değil, okuma eyleminin verdiği hazdır.
Cevap: B