Bir gurme nasıl ki önüne gelen her yemeği yemez, sadece damak tadına uygun ve kaliteli olanları seçerse; gerçek bir sanatsever de her müziği dinlemez. Müzik kültürü; rastgele listelerde kaybolmak değil, notaların arasındaki duyguyu hissedebileceği, ruhuna hitap eden eserleri titizlikle ayırt edebilmektir. Kısacası bu süreçte nicelik (sayı) değil, nitelik (kalite) ön plandadır.
Bu metne göre gelişmiş bir müzik kültürüne sahip olmanın temel ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?
- Farklı müzik türlerini dinleyerek genel kültürünü artırmak.
- Popüler olan listeleri takip edip gündemden kopmamak.
- Eserler arasında seçici davranıp nitelikli olanlara yönelmek.
- Müziğin teknik özelliklerini ve notalarını ezbere bilmek.
Sorunun Çözümü
Paragrafta “benzetme” ve “karşılaştırma” yollarıyla asıl vurgulanmak istenen düşünce (ana fikir) tespit edilmelidir.
- A) Metinde çeşitlilikten değil, kaliteden bahsedilmiştir. Bu şık çeldiricidir.
- B) Metinde “rastgele listelerde kaybolmak” eleştirilmiş, popülerlik savunulmamıştır.
- C) Metindeki “titizlikle ayırt edebilmek” ve “nitelik ön plandadır” ifadeleri, doğrudan seçici olmayı işaret eder.
- D) Metinde teknik bilgiden veya ezberden söz edilmemiştir.
Cevap: C
“Bilgiyi ve donanımı, kriz anlarında değil; zihnin berrak, koşulların uygun olduğu zamanlarda kazanmak gerekir. Fırtına patladığında gemiyi nasıl kurtaracağını düşünmeye başlayan değil, fırtına çıkmadan önce tüm hazırlıklarını tamamlamış olan kaptan gemisini limana ulaştırır.”
Aşağıdakilerden hangisi bu metinde vurgulanan düşünceyle örtüşmektedir?
- Kriz anlarında verilen ani kararlar, tecrübeden daha etkilidir.
- Gerçek başarı, zorluklar kapıya dayanmadan önce yapılan hazırlığa bağlıdır.
- Fırtınalı denizler, kaptanların yeteneklerini sergilemesi için tek fırsattır.
- Sorunlar yaşanırken öğrenilen bilgiler, sakin zamanlardakinden daha kalıcıdır.
Sorunun Çözümü
Paragrafta, hazırlık sürecinin zorluklar (fırtına) başlamadan önce, sakin zamanlarda yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
- A) Metinde ani kararların değil, önceden yapılan hazırlığın önemi anlatılmaktadır.
- B) “Fırtına çıkmadan önce hazırlıklarını tamamlamış olan kaptan” ifadesi, başarının ön hazırlığa bağlı olduğunu destekler.
- C) Metnin amacı kaptanın yeteneğini sergilemesi değil, gemiyi kurtarmasıdır; bu şık metnin ana fikriyle çelişir.
- D) Metin, öğrenmenin sorun anında değil, sorun çıkmadan önce gerçekleşmesi gerektiğini savunur.
Cevap: B
Bir kimseye, yaptığı bir hareketin veya söylediği sözün üzüntü, alınganlık, kırgınlık gibi duygular uyandırdığını öfkelenmeden belirtmeye sitem denir. Sitem cümlelerinde doğrudan muhatabına yönelik, yumuşak bir eleştiri vardır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde sitem anlamı vardır?
- Bu mahallenin gürültüsü artık çekilmez hale geldi.
- İnsan İstanbul’a kadar gelir de eski dostunu bir aramaz mı?
- Keşke sınavdan önce konuları tekrar etseydim.
- Buraların havası insana huzur veriyor.
Sorunun Çözümü
Sitem cümlelerinde kişi, kırgınlığını karşısındakine doğrudan iletir. Yakınma ile karıştırılmamalıdır; yakınmada şikayet başkasına yapılır.
- A) Burada bir durumdan şikayet edildiği için yakınma anlamı vardır.
- B) Kişinin aramaması durumundan duyulan üzüntü doğrudan kişiye söylendiği için sitem cümlesidir.
- C) Yapılmayan bir işten dolayı duyulan üzüntü dile getirildiği için hayıflanma cümlesidir.
- D) Bir durumdan duyulan memnuniyet ifade edildiği için beğeni cümlesidir.
Cevap: B
1. Her ikisi de aynı duyarsızlığın ve sorumluluk bilincinden uzaklaşmanın sonucudur.
2. Bir karıncayı incitmekle koca bir ormanı tahrip etmenin mantığı özünde aynıdır.
3. Çevre kirliliği konusunda hatanın azı, çoğu veya “zararsızı” olmaz.
4. Sokağa atılan küçük bir kağıt parçası ile denize dökülen tonlarca atık arasında fark yoktur.
Numaralanmış cümlelerle anlamlı bir metin oluşturulduğunda sıralama aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
- 1 – 2 – 3 – 4
- 2 – 4 – 3 – 1
- 3 – 2 – 4 – 1
- 4 – 3 – 2 – 1
Sorunun Çözümü
Paragraf oluşturma sorularında önce en kapsamlı yargıyı içeren giriş cümlesi bulunur, ardından düşünceyi geliştirme yolları (benzetme, örneklendirme) takip edilir.
- Adım 1: 3. cümle, konuyu genel bir yargıyla ortaya koyduğu için (“Çevre kirliliğinin azı çoğu olmaz”) giriş cümlesidir.
- Adım 2: 2. cümle, bu genel yargıyı bir benzetme ile (“karınca ve orman”) desteklediği için ikinci sırada gelmelidir.
- Adım 3: 4. cümle, konuyu somutlaştırarak (“kağıt ve atık”) örneklendirdiği için üçüncü sırada yer alır.
- Adım 4: 1. cümle, “Her ikisi de” ifadesiyle önceki örnekleri toparlayıp sonuca bağladığı için sonuç cümlesidir.
Cevap: C
Bir mimar, görkemli bir gökdelen inşa etmeden önce sadece dış cephe rengini mi düşünür? Asla! Binanın güvenliği, atılan temelin sağlamlığına ve zemin etüdünün doğruluğuna bağlıdır. Yalnızca mimar değil; mühendis, işçi ve malzeme tedarikçisi de aynı titizlikle hareket etmelidir. Sağlam bir yapı, henüz kâğıt üzerindeki proje aşamasındayken detaylandırılır. Çünkü temelin kusursuz planlanması, o yapının fırtınalara karşı yıllarca ayakta kalması demektir.
Bu metinde vurgulanmak istenen asıl düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- Binaların estetik görünümü, dayanıklılığından daha önemlidir.
- Kalıcı ve başarılı sonuçlar, hazırlık sürecindeki özenle sağlanır.
- İnşaat sektöründe ekip çalışması her şeyden önce gelir.
- Proje çizimlerinde yapılan hatalar sonradan düzeltilebilir.
Sorunun Çözümü
Paragrafta bir düşünceyi somutlaştırmak için “benzetme” sanatından yararlanılmış ve “temel-bina” ilişkisi üzerinden “hazırlık-sonuç” mesajı verilmiştir.
- A) Metinde dış görünüşün (cephe rengi) değil, temelin önemli olduğu savunulmuştur.
- B) Metindeki “henüz proje aşamasındayken” ve “temelin kusursuz planlanması” ifadeleri, başarının ön hazırlığa bağlı olduğunu kanıtlar.
- C) Ekip çalışmasına değinilmiş olsa da asıl vurgu “sağlamlık ve hazırlık” üzerinedir. Yardımcı düşüncedir.
- D) Metin, hataların düzeltilmesini değil, baştan doğru yapılmasını öğütler.
Cevap: B
Başarıya giden yolda sadece yetenek yeterli değildir; azim ve kararlılık, yetenekten çok daha belirleyicidir. Pes etmeyenler, tarihe adını altın harflerle yazdıranlardır. Thomas Edison, binlerce başarısız denemenin ardından ampulü bulduğunda bu durumu şöyle özetlemiştir: “Ben başarısız olmadım, sadece işe yaramayan on bin yol buldum.”
Bu metinde düşünceyi geliştirme yollarından hangisine başvurulmuştur?
- Tanımlama
- Benzetme
- Sayısal verilerden yararlanma
- Tanık gösterme
Sorunun Çözümü
Yazar, savunduğu düşünceyi inandırıcı kılmak için alanında tanınmış bir kişinin (Thomas Edison) sözünü olduğu gibi aktarmıştır. Bu tekniğe “Tanık Gösterme” denir.
- A) “Nedir?” sorusuna cevap veren bir tanım cümlesi (Örn: Başarı, vazgeçmemektir.) yoktur.
- B) “Gibi, kadar” edatlarıyla yapılan bir benzetme bulunmamaktadır.
- C) Metinde geçen “on bin” ifadesi istatistiksel bir veri değil, alıntının bir parçasıdır.
- D) Düşünceyi kanıtlamak için ünlü bir ismin sözüne yer verildiği için cevap Tanık Gösterme’dir.
Cevap: D
Bir bahçeye girdiğinde rengârenk çiçekleri değil de kuruyan otları gören, bardağın dolu tarafına değil de boş tarafına odaklanan, her çözüm önerisine yeni bir sorun üreten insanlarla anlaşmak zordur. Bu kişiler, hayatın güzelliklerini görmezden gelip sürekli olası aksilikleri düşünürler.
Bu parçada, aşağıdaki tutumların hangisinden yakınılmaktadır?
- Ön yargılı olmak
- Karamsar olmak
- Bencil davranmak
- Tutarsız olmak
Sorunun Çözümü
Parçada eleştirilen özellik, olayların sürekli kötü ve olumsuz yönlerine odaklanma durumudur.
- A) Ön yargı, bir şeyi önceden peşin hükümle yargılamaktır. Parçada “tanımadan yargılama” vurgusu yoktur.
- B) Olayların iyi yönlerini (çiçek, dolu bardak) değil, kötü yönlerini (kuru ot, boş bardak) görmek karamsarlık (kötümserlik) özelliğidir.
- C) Bencillik, sadece kendini düşünmektir; metinle ilgisi yoktur.
- D) Tutarsızlık, davranışların birbiriyle çelişmesidir.
Cevap: B
“Görünen o ki bu fırtına hiç dinmeyecek, gemimiz o güvenli limana asla ulaşamayacak. Dalgalar boyumuzu aşmaya devam edecek, beklediğimiz yardım gemileri rotamızı bulamayacak.”
Bu sözleri söyleyen kişi için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- Karamsar
- Kaygılı
- Tedbirli
- Ümitsiz
Sorunun Çözümü
Bir metindeki duygusal atmosferi belirlerken, konuşmacının olaylara yaklaşımına ve kullandığı sıfatlara bakılır.
- A) Olayların kötü gideceğini düşündüğü için karamsardır.
- B) Gelecekle ilgili korku ve tasa taşıdığı için kaygılıdır.
- C) Metinde olumsuzluklara karşı bir önlem aldığına veya hazırlık yaptığına dair bir ifade yoktur; bu yüzden tedbirli denilemez.
- D) İyi bir sonucun gerçekleşmeyeceğine inandığı için ümitsizdir.
Cevap: C
James Webb Uzay Teleskobu, evrenin en karanlık köşelerine ışık tutmak için tasarlandı. Bilim insanlarının asıl hedefi, Büyük Patlama’dan sonra oluşan ilk yıldızları gözlemleyebilmekti. Webb, bizlere sadece uzak galaksileri değil, aynı zamanda toz bulutlarının ardındaki yıldız doğumlarını da kristal netliğinde sunuyor. Bu görüntüleri inceleyen herkes, evrenin sonsuzluğu karşısında büyülenmekten kendini alamıyor.
Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisinin yanıtı yoktur?
- Teleskobun temel geliştirilme amacı nedir?
- Teleskop, gözlemcilere neleri göstermektedir?
- Görüntülerin insanlar üzerindeki etkisi nasıldır?
- Teleskobun uzaydaki görev süresi ne kadardır?
Sorunun Çözümü
Yardımcı düşünce sorularında, seçenekler metindeki cümlelerle tek tek eşleştirilerek kapsam dışı kalan şık bulunur.
- A) “Bilim insanlarının asıl hedefi…” cümlesi bu soruyu yanıtlar.
- B) “…yıldız doğumlarını da kristal netliğinde sunuyor.” ifadesi bu sorunun cevabıdır.
- C) “…büyülenmekten kendini alamıyor.” ifadesi etkinin ne olduğunu açıklar.
- D) Metinde teleskobun ne kadar süre çalışacağına veya ömrüne dair sayısal bir veri yoktur.
Cevap: D
Güneş tepedeki yerini koruyor, toprak sıcaktan kavruluyordu. Hasan Dayı, elindeki çapayı bir kenara bırakıp alnındaki teri sildi. Gözlerini ufka, o beklediği koyu renkli bulutlara dikti. Tarladaki başaklar boynunu bükmüş, ağaçlar susuzluktan yapraklarını dökmeye başlamıştı. Sanki gökyüzünden düşecek tek bir damla, tüm ovaya yeniden can verecekti.
Parçaya göre Hasan Dayı’nın yaşadığı huzursuzluğun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Güneşin tam tepede olması ve havanın sıcaklığı
- Tarladaki işlerin bedenini çok yormuş olması
- Hasat zamanının gelmesine rağmen ürün alamaması
- Beklenen yağmurun bir türlü yağmaması
Sorunun Çözümü
Metinde Hasan Dayı’nın gözlerini ufka dikip bulut beklemesi ve “gökyüzünden düşecek tek bir damla” ifadesi, asıl sorunun kuraklık olduğunu gösterir.
- A) Sıcaklık bir durumdur ancak Hasan Dayı’nın umutla beklediği şey serinlik değil, yağmurdur.
- B) Yorgunluktan bahsedilse de metnin ana duygusu bedensel yorgunluk değil, beklentidir.
- C) Metinde hasat zamanı veya ürün kaybından ziyade, doğanın suya olan ihtiyacı vurgulanmıştır.
- D) Son cümredeki “tek bir damla” vurgusu ve bulut beklentisi, sıkıntının nedeninin yağmurun yağmaması olduğunu kanıtlar.
Cevap: D
“Güneş tepelerin ardından yavaşça yükseliyordu. Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte gölün yüzeyinde hafif bir buhar tabakası oluştu. Kayıkçılar sessizce ağlarını suya bırakıyor, martılar ise balık kapma telaşıyla çığlık atarak teknelerin etrafında dönüyordu. Kıyıdaki sazlıkların rüzgârla dans edişi, suyun üzerindeki yansımaları titretiyordu.”
Yazar, bu parçanın anlatımında aşağıdakilerden hangisine ağırlık vermiştir?
- Duyduklarına
- Gözlemlerine
- Duygularına
- Düşüncelerine
Sorunun Çözümü
Bir yazarın çevresinde gördüğü varlıkları, olayları veya manzaraları, okuyucunun gözünde canlanacak şekilde anlatmasına gözlem (betimleme) denir.
- A) Metinde “-mış/-miş” gibi başkasından duyulma anlamı taşıyan ifadeler yoktur.
- B) Yazar; güneşi, gölü, kayıkçıları, martıları ve sazlıkları görerek anlatmıştır. Bu bir gözlem ürünüdür.
- C) Metinde üzüntü, sevinç, özlem gibi kişisel duygulara yer verilmemiştir.
- D) Yazarın kişisel fikirleri veya yorumları değil, gördüğü manzara ön plandadır.
Cevap: B
Karnı acıkan Tekir, mutfak tezgahının en tepesindeki rafta duran kızarmış tavuğu gözüne kestirdi. Birkaç kez zıpladı, tırmanmayı denedi ama raf çok yüksekti; bir türlü ulaşamadı. Nefes nefese yere indiğinde burnunu kıvırarak şöyle mırıldandı: “Aman canım, zaten rengi çok soluk, kesin lezzetsizdir bu tavuk!”
Bu parçada anlatılmak istenen asıl düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- İsteklerimize ulaşmak için sabırlı olmalı ve çok çalışmalıyız.
- İnsanlar, elde edemedikleri şeyleri değersiz göstererek kendilerini avuturlar.
- Yeteneklerimizin sınırını bilmeli, boyumuzdan büyük işlere kalkışmamalıyız.
- Başkalarının sahip olduklarına göz dikmek doğru bir davranış değildir.
Sorunun Çözümü
Paragrafta bir durumu (ulaşamadığı hedefe kulp takma) örneklendiren bir olay anlatılmıştır. Ana düşünce bu olayın verdiği derstir.
- A) Metinde çalışmanın önemi değil, başarısızlık sonrası tepki anlatılmıştır.
- B) Kedi ulaşamadığı tavuğu kötüleyerek (“lezzetsizdir” diyerek) başarısızlığını örtmeye çalışmıştır. Bu şık parçanın ana fikridir.
- C) Sınırları bilmekten çok, sonuçtaki psikolojik savunma mekanizması vurgulanmıştır.
- D) Metnin odak noktası kıskançlık değil, erişilemeyeni kötülemektir.
Cevap: B