Akıllı bir otopark bariyeri, tam açıldığında zeminle dik açı oluşturmaktadır. Sensör arızası nedeniyle bariyer tam açılamayıp görseldeki gibi yarıda kalmıştır. Bu durumda bariyerin zeminle yaptığı açı, dikey eksenle yaptığı açının \( 4 \) katı olmuştur.
Buna göre bariyerin dikey eksenle yaptığı küçük açı kaç derecedir?
- \( 15^\circ \)
- \( 18^\circ \)
- \( 72^\circ \)
- \( 75^\circ \)
1. Sorunun Çözümü
Strateji: Dik açıyı bölen iki açının her zaman birbirinin tümleri olduğunu yani toplamlarının \( 90^\circ \) olduğunu unutmamalıyız.
1. Adım: Bariyerin dikey eksenle ve zeminle yaptığı açıların toplamı dik açıya yani \( 90^\circ \)’ye eşittir. Küçük açıya \( x \) dersek, büyük açı \( 4x \) olur.
2. Adım: Tümler açıların toplamı denklemini kuralım: \( x + 4x = 90^\circ \) buradan \( 5x = 90^\circ \) elde edilir. Her iki tarafı \( 5 \)’e böldüğümüzde \( x = 18^\circ \) bulunur.
Sonuç: İstenen dikey eksenle yapılan küçük açı \( 18^\circ \) olarak saptanır.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Bir şehrin altyapı projesinde, birbirine paralel olan Kuzey Bulvarı \( (d_1) \) ile Güney Bulvarı \( (d_2) \) arasına döşenen doğalgaz ana boru hattının krokisi yukarıda verilmiştir. Boru hattının köşe noktalarında oluşturduğu açı ölçüleri planda belirtilmiştir.
Buna göre, \( d_1 \parallel d_2 \) şartı sağlandığına göre \( x \) açısının ölçüsü kaç derecedir?
- \( 35 \)
- \( 50 \)
- \( 65 \)
- \( 80 \)
2. Sorunun Çözümü
Strateji: Paralel doğrular arasında zikzak çizen doğrularda “Sağa bakan açıların toplamı, sola bakan açıların toplamına eşittir.” kuralını uygulamalısın. Yönleri doğru gruplamak çözümün anahtarıdır.
1. Adım: Köşelerin yönlerine göre açıları iki gruba ayıralım.
Sağa bakan açılar: \( 20^\circ \), \( 45^\circ \) ve \( (x + 15^\circ) \)
Sola bakan açılar: \( 35^\circ \), \( 65^\circ \) ve \( 30^\circ \)
2. Adım: İki yönün toplamını birbirine eşitleyerek denklemimizi kuralım: $$ 20 + 45 + (x + 15) = 35 + 65 + 30 $$ $$ x + 80 = 130 $$ $$ x = 130 – 80 $$
Sonuç: Denklem çözüldüğünde \( x = 50^\circ \) olarak bulunur.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Bir inşaat mühendisi, tasarladığı bir köprünün taşıyıcı kolonlarında dayanıklılığı artırmak için “X” biçiminde kesişen iki doğrusal çelik destek kullanmıştır.
Kesişen bu çelik desteklerin oluşturduğu açılardan, birbirine ters yönde bakan iki dar açının ölçüleri \( (3x – 10)^{\circ} \) ve \( (x + 50)^{\circ} \)’dir.
Buna göre, bu çelik desteklerin oluşturduğu geniş açı kaç derecedir?
- \( 30 \)
- \( 80 \)
- \( 95 \)
- \( 100 \)
3. Sorunun Çözümü
Strateji: Kesişen iki doğrunun oluşturduğu ters açılar birbirine eşittir. Bu kuraldan faydalanarak \( x \) değerini bulmalı, ardından dar açıyı hesaplayıp \( 180^{\circ} \)’den çıkararak geniş açıyı elde etmelisiniz.
1. Adım: Ters açılar eşit olduğundan denklemi kuralım:
$$ 3x – 10 = x + 50 $$Bilinmeyenleri bir tarafa toplayalım:
$$ 3x – x = 50 + 10 $$ $$ 2x = 60 \implies x = 30 $$2. Adım: Dar açının ölçüsünü bulmak için \( x \)’i yerine koyalım:
$$ 3 \cdot 30 – 10 = 90 – 10 = 80^{\circ} $$Sonuç: Geniş açı ile dar açı bütünler olduğu için toplamları \( 180^{\circ} \)’dir:
$$ 180^{\circ} – 80^{\circ} = 100^{\circ} $$Doğru cevap D seçeneğidir.
Bir şehir planlamacısı, birbirine paralel olan \( d_1 \) ve \( d_2 \) caddelerini kesen doğrusal bir tramvay hattı (\( k \) doğrusu) tasarlamaktadır. Tasarım planında işaretlenen \( x \) ve \( y \) açılarının, tramvay hattının eğimi ne olursa olsun daima birbirine eşit olması gerekmektedir.
Buna göre, planda işaretlenen \( x \) ve \( y \) açıları arasındaki geometrik ilişki aşağıdakilerden hangisidir?
- Yöndeş açılar olmaları
- Bütünler açılar olmaları
- Komşu açılar olmaları
- Tümler açılar olmaları
4. Sorunun Çözümü
Strateji: Paralel iki doğrunun bir kesenle yaptığı açılarda, aynı yöne bakan (yöndeş) açıların ölçüleri konumları gereği her zaman birbirine eşittir.
1. Adım: Görsel incelendiğinde \( x \) ve \( y \) açılarının her ikisinin de kesen doğrunun sağ tarafında ve paralel doğruların alt bölgesinde olduğu görülür.
Sonuç: Aynı yöne bakan bu açılar “yöndeş açılar” olarak adlandırılır ve paralel doğrularda bu açılar daima \( x = y \) eşitliğini sağlar.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Bir makine mühendisi, birbirine paralel iki ana çelik taşıyıcı (\( AB \parallel DE \)) ile bunları birbirine bağlayan, yine birbirine paralel iki hidrolik destek kolu (\( BC \parallel EF \)) kullanarak bir endüstriyel platform mekanizması tasarlamıştır. Tasarımda \( BC \) destek kolu, alt taşıyıcıyı \( L \) noktasında kesmektedir.
Üretim şemasına göre \( s(\widehat{DLC}) = 52^\circ \)’dir.
Buna göre mekanizmanın bağlantı noktalarındaki açıların toplamı olan \( s(\widehat{ABC}) + s(\widehat{DEF}) \) kaç derecedir?
- \( 52^\circ \)
- \( 104^\circ \)
- \( 128^\circ \)
- \( 180^\circ \)
5. Sorunun Çözümü
Strateji: Geometrik mekanizmalarda paralellik varsa “Z”, “U” ve “Yöndeş Açı” kurallarını aramalıyız. Aynı yöne bakan paralel doğrular arasındaki açılar her zaman birbirine eşittir.
1. Adım: \( AB \parallel DE \) olduğu için \( BC \) keseni üzerinde “U kuralı” veya iç ters açılar kullanılabilir. \( s(\widehat{DLC}) = 52^\circ \) ise ters açılardan \( s(\widehat{BLE}) = 52^\circ \)’dir. \( AB \parallel DE \) paralelliğinden dolayı \( s(\widehat{ABC}) \) ile \( s(\widehat{BLE}) \) iç ters (Z kuralı benzeri) veya yöndeşlik ilişkisiyle \( s(\widehat{ABC}) = 52^\circ \) bulunur.
2. Adım: \( BC \parallel EF \) paralelliği kullanıldığında; \( DE \) doğrusu üzerindeki \( \widehat{BLE} \) ile \( \widehat{DEF} \) açıları yöndeş açılardır. Bu nedenle \( s(\widehat{DEF}) = s(\widehat{BLE}) = 52^\circ \) olur.
Sonuç: Toplam değer \( 52^\circ + 52^\circ = 104^\circ \) olarak hesaplanır.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Bir astronomi merkezindeki uzay gözlem teleskobunun yatay düzlemle yaptığı eğim açısı \( x \) derecedir. Gözlemevinin yazılım sisteminde yapılan bir kalibrasyon hesabında, bu açının tümleyeni ile bütünleyeninin toplamının üçte birinin yine açının kendisine \( (x’e) \) eşit olduğu tespit edilmiştir.
Buna göre, teleskobun yatayla yaptığı \( x \) açısı kaç derecedir?
- \( 45^\circ \)
- \( 50^\circ \)
- \( 54^\circ \)
- \( 60^\circ \)
6. Sorunun Çözümü
Strateji: Açının kendisine \( x \) diyerek, tümleyenini \( (90 – x) \) ve bütünleyenini \( (180 – x) \) olarak cebirsel ifadeye dönüştürmek problemin kilidini açacaktır. Denklemi kurarken parantez kurallarına dikkat edilmelidir.
1. Adım: Teleskobun yatayla yaptığı açıya \( x \) dersek;
Tümleyen açı: \( 90 – x \)
Bütünleyen açı: \( 180 – x \) olur.
2. Adım: Problemde verilen “toplamın üçte biri kendisine eşittir” ifadesini denkleme dökelim: $$ x = \frac{(90 – x) + (180 – x)}{3} $$ Paydaki benzer terimleri toplayalım ve içler dışlar çarpımı yapalım: $$ 3x = 270 – 2x $$ Bilinenleri ve bilinmeyenleri bir tarafa toplayarak \( x \) değerini bulalım: $$ 3x + 2x = 270 $$ $$ 5x = 270 \implies x = 54 $$
Sonuç: Yapılan hesaplama sonucunda teleskobun eğim açısı \( 54^\circ \) olarak bulunur.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Bir şehir planlamacısı, birbirine paralel olan 1. Cadde ve 2. Cadde’yi kesen doğrusal bir bulvar tasarlamıştır.
Plan üzerinde caddeler ile bulvarın kesiştiği noktalarda oluşan dış ters açıların ölçüleri cebirsel olarak \( (3x – 10)^{\circ} \) ve \( (2x + 25)^{\circ} \) şeklinde verilmiştir.
Buna göre, bulvarın 1. Cadde ile yaptığı dar açı kaç derecedir?
- \( 35 \)
- \( 85 \)
- \( 95 \)
- \( 105 \)
7. Sorunun Çözümü
Strateji: Paralel iki doğruyu kesen bir doğrunun oluşturduğu dış ters açıların ölçüleri birbirine eşittir. Bu eşitliği kullanarak \( x \) değerini bulabilir, ardından bütünler açı kuralıyla dar açıyı hesaplayabiliriz.
1. Adım: Dış ters açıların eşitliği özelliğinden yararlanarak denklemi kuralım:
$$ 3x – 10 = 2x + 25 $$Bilinmeyenleri bir tarafa, bilinenleri diğer tarafa toplayalım:
$$ 3x – 2x = 25 + 10 $$ $$ x = 35 $$2. Adım: Açılardan birinin değerini bularak caddenin bulvarla yaptığı geniş açıyı hesaplayalım:
$$ 3 \cdot 35 – 10 = 105 – 10 = 95^{\circ} $$Sonuç: Bir doğru üzerindeki komşu açılar bütünlerdir (toplamları \( 180^{\circ} \)). Dar açıyı bulmak için geniş açıyı \( 180^{\circ} \)’den çıkarırız:
$$ 180^{\circ} – 95^{\circ} = 85^{\circ} $$Doğru cevap B seçeneğidir.
Bir çocuk parkında kurulan kaydırağın yere sabitlenen destek demirleri birbirine paralel olarak tasarlanmıştır. Görselde bu destek demirlerinin zemin (yatay doğru) ve kaydırak yüzeyi (kesen doğru) ile yaptığı bazı açılar harflerle isimlendirilmiştir.
Buna göre;
I. \( m = n = k \)
II. \( p = r = s \)
III. \( m + p = 180^\circ \)
IV. \( k = s \)
ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?
- Yalnız I
- I ve II
- II ve IV
- I, II ve III
8. Sorunun Çözümü
Strateji: Paralel doğruları kesen bir doğru üzerindeki aynı yöne bakan açılar (yöndeş açılar) daima birbirine eşittir. Farklı kesenler üzerindeki açılar arasında ise doğrudan bir eşitlik kurulamaz.
1. Adım: Kaydırak yüzeyi, paralel destek demirlerini kesen bir doğrudur. Bu kesen üzerinde aynı konumda bulunan \( m \), \( n \) ve \( k \) açıları yöndeş açılardır ve kesinlikle birbirine eşittir. (I. ifade doğru)
2. Adım: Zemin çizgisi, paralel demirleri kesen ikinci bir doğrudur. Bu kesen üzerinde aynı yöne bakan \( p \), \( r \) ve \( s \) açıları da kendi aralarında yöndeş olup birbirine eşittir. (II. ifade doğru)
Sonuç: Kaydırak ve zemin farklı doğrular (kesenler) olduğu için, bu iki farklı hat üzerindeki açılar (örneğin \( m \) ve \( p \)) arasında bir bütünlerlik veya eşitlik garantisi yoktur. Bu nedenle sadece I ve II kesinlikle doğrudur.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Bir dron uçuş rotasını planlayan mühendis, düz bir arazide birbirine paralel olan \( d_1 \) ve \( d_2 \) yüksek gerilim hatlarının üzerinden çapraz olarak geçen doğrusal bir uçuş yolu tasarlamıştır.
Şekildeki modellemede verilen açı ölçülerine göre, dronun uçuş yolu ile gerilim hatları arasında oluşan geniş açı kaç derecedir?
- \( 25^\circ \)
- \( 60^\circ \)
- \( 120^\circ \)
- \( 145^\circ \)
9. Sorunun Çözümü
Strateji: Paralel iki doğruyu kesen bir doğrunun oluşturduğu iç ters açılar (Z kuralı) daima birbirine eşittir. Bu eşitlikten \( x \) değerine ulaşıp, ardından bütünler açı özelliğini kullanmalıyız.
1. Adım: İç ters açıların eşitliğinden yararlanarak denklemi kuralım: $$ 3x – 15 = 2x + 10 $$ $$ 3x – 2x = 10 + 15 \implies x = 25 $$
2. Adım: Bulunan \( x \) değerini dar açılardan birinde yerine yazalım: $$ 2 \cdot 25 + 10 = 60^\circ $$
3. Adım: Bir doğru üzerindeki geniş açı ve dar açının toplamı \( 180^\circ \)’dir. Geniş açıyı bulmak için: $$ 180^\circ – 60^\circ = 120^\circ $$
Sonuç: Dronun uçuş yolu ile hatlar arasındaki geniş açı \( 120^\circ \) olarak hesaplanır.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Bir güneş enerjisi santralinde panelleri taşıyan iskelet sisteminin teknik çizimi yukarıda verilmiştir. Bu sistemde yatay olarak uzanan Üst Taşıyıcı Ray, Orta Bağlantı ve Zemin Kızağı birbirine paraleldir. Ayrıca sistemi ayakta tutan 1. Profil ve 2. Profil isimli demir destekler de birbirine paraleldir.
Çizimde 2. Profil ile Orta Bağlantı rayının kesişimindeki geniş açı \( 136^\circ \) olarak ölçülmüştür.
Buna göre, 1. Profilin Üst Taşıyıcı Ray ile yaptığı \( x \) açısı kaç derecedir?
- \( 34 \)
- \( 44 \)
- \( 46 \)
- \( 136 \)
10. Sorunun Çözümü
Strateji: Paralel doğruların oluşturduğu açılarda “Doğru Açı (Bütünler Açı)” ve “Yöndeş Açılar” kurallarını peş peşe kullanmalısın. Kolların yönlerini ve paralelliklerini takip etmek, karmaşık görünen sistemi basit bir geometri problemine dönüştürür.
1. Adım: Öncelikle Orta Bağlantı rayı üzerindeki doğru açıyı kullanarak kesişim noktasındaki dar açıyı bulalım. Geniş açı \( 136^\circ \) olduğuna göre, yanındaki dar açı: $$ 180^\circ – 136^\circ = 44^\circ $$
2. Adım: Sistemdeki 1. Profil ve 2. Profil birbirine paraleldir. Aynı şekilde Üst Taşıyıcı Ray ile Orta Bağlantı rayı da paraleldir. Paralel kollar arasında aynı yöne (sağ alt tarafa) bakan açılar yöndeştir ve birbirine eşittir.
Sonuç: Yöndeşlik kuralı gereği \( x \) açısı, bulduğumuz \( 44^\circ \)’lik açıya eşittir. Bu nedenle \( x = 44^\circ \) olarak bulunur.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Bir mobilya ustası, birbirine paralel olan üst ve alt raflar arasına dayanıklılığı artırmak amacıyla “M” harfi biçiminde metal bir destek aparatı monte etmiştir.
Metal desteğin raflarla yaptığı ve sağa bakan dar açıların ölçüleri sırasıyla \( (2x + 10)^{\circ} \) ve \( (3x – 20)^{\circ} \)’dir. Desteğin orta kısmındaki sola bakan bükülme açısı ise \( 80^{\circ} \)’dir.
Buna göre, \( x \) değeri kaçtır?
- \( 15 \)
- \( 18 \)
- \( 20 \)
- \( 25 \)
11. Sorunun Çözümü
Strateji: Paralel doğrular arasında kalan “M” (zikzak) kuralına göre, aynı yöne bakan açıların toplamı, zıt yöne bakan açının ölçüsüne eşittir. Burada sağa bakan açıların toplamı, sola bakan açıyı verecektir.
1. Adım: Kuralı uygulayarak denklemi kuralım:
$$ (2x + 10) + (3x – 20) = 80 $$2. Adım: Sol taraftaki benzer terimleri toplayarak denklemi sadeleştirelim:
$$ 2x + 3x + 10 – 20 = 80 $$ $$ 5x – 10 = 80 $$3. Adım: \( -10 \) değerini karşıya atalım ve \( x \)’i yalnız bırakalım:
$$ 5x = 80 + 10 $$ $$ 5x = 90 $$ $$ x = \frac{90}{5} $$ $$ x = 18 $$Doğru cevap 18 yani B seçeneğidir.
Şekildeki \( [BD \), \( \widehat{ABC} \) açısının açıortayıdır. Açıortayın böldüğü açıların ölçüleri görsel üzerinde cebirsel ifadelerle gösterilmiştir.
Görselde verilenlere göre, \( \widehat{ABC} \) açısının ölçüsü kaç derecedir?
- \( 20^\circ \)
- \( 70^\circ \)
- \( 140^\circ \)
- \( 160^\circ \)
12. Sorunun Çözümü
Strateji: Açıortay, bir açıyı iki eş parçaya böler. Bu temel geometrik özellikten yola çıkarak denklemi kurup toplam açıyı hesaplamalıyız.
1. Adım: Açıortayın ayırdığı parçalar birbirine eşittir. Bu durumda denklemi kuralım: $$ 4x – 10 = 2x + 30 $$ Bilinenleri ve bilinmeyenleri ayıralım: $$ 4x – 2x = 30 + 10 \implies 2x = 40 \implies x = 20 $$ olarak bulunur.
2. Adım: Parçalardan birinin ölçüsünü hesaplayalım: $$ 4 \cdot 20 – 10 = 80 – 10 = 70^\circ $$
Sonuç: \( \widehat{ABC} \) açısının tamamı bu iki eş parçanın toplamıdır: $$ 70^\circ + 70^\circ = 140^\circ $$
Doğru cevap C seçeneğidir.