“—- iletişim kanallarına sahibiz ancak zihinlerdeki katılaşmış —- yıkmak, Çin Seddi’ni aşmaktan daha zor.”
Bu cümlede boş bırakılan yerlere, düşüncenin akışına göre sırasıyla aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
- Yetersiz – engelleri
- Gelişmiş – ön yargıları
- Eski – kuralları
- Karmaşık – binaları
1. Sorunun Çözümü
Cümlede anlam bütünlüğü sorularında, bağlaçlara (“ancak”, “fakat”, “lakin”) dikkat edilmelidir. Bu bağlaçlar, cümlenin iki yarısı arasında zıtlık ilişkisi kurar.
- A Şıkkı: “Yetersiz” kelimesi olumsuz bir ifadedir. Cümlenin devamındaki zorlukla zıtlık oluşturmaz, paralellik gösterir. Bu yüzden elenir.
- B Şıkkı: Cümlenin ilk kısmına “Gelişmiş” getirilerek olumlu bir teknolojik durum ifade edilir. “Ancak” bağlacından sonra, bu gelişmişliğe tezat oluşturacak manevi bir zorluk olan “ön yargıları” kelimesi gelmelidir. Anlamsal akış kusursuzdur.
- C Şıkkı: “Eski” iletişim kanalları ifadesi, cümlenin verdiği “modern çağ paradoksu” mesajıyla uyuşmaz.
- D Şıkkı: “Binaları yıkmak” fiziksel bir eylemdir ve zihinle ilgili bir durumu anlatmaz. Mecaz anlam bütünlüğünü bozar.
Sonuç olarak; teknolojik kolaylığa rağmen zihinsel değişimin zorluğunu en iyi ifade eden ikili B seçeneğidir.
I. Dengeli beslenme; vücudun ihtiyaç duyduğu protein, karbonhidrat ve vitaminlerin yeterli miktarda alınmasıdır.
II. Sebze ve meyve ağırlıklı beslenen kişilerde bağışıklık sistemi güçlenir ve hastalıklara yakalanma riski azalır.
III. Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar, doğal gıdaların insan ömrünü uzattığını göstermektedir.
IV. Ev yapımı taze yemekler tüketmek, işlenmiş hazır gıdalara göre sağlığımız için daha faydalı bir tercihtir.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde karşılaştırma yapılmıştır?
- I
- II
- III
- IV
2. Sorunun Çözümü
Soruda bizden numaralanmış cümlelerin hangisinde iki kavram, durum veya varlığın kıyaslandığını bulmamız istenmektedir.
- A Şıkkı (I. Cümle): Bu cümlede “dengeli beslenme” kavramının ne olduğu açıklanmıştır. Bu bir tanım cümlesidir, karşılaştırma yoktur.
- B Şıkkı (II. Cümle): Beslenme şeklinin sonucu (bağışıklığın güçlenmesi) anlatılmıştır. Bu bir sebep-sonuç ilişkisidir, karşılaştırma içermez.
- C Şıkkı (III. Cümle): Bilimsel bir tespit aktarılmıştır. Herhangi bir kıyaslama yapılmamıştır.
- D Şıkkı (IV. Cümle): Bu cümlede “ev yapımı yemekler” ile “hazır gıdalar” fayda bakımından kıyaslanmıştır. “Göre” edatı ve “daha” zarfı ile karşılaştırma anlamı sağlanmıştır.
Sonuç olarak karşılaştırma anlamı taşıyan cümle IV numaralı cümledir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşmesi bir koşula (şarta) bağlanmıştır?
- Konuşmacı sahneye çıktığında salondaki tüm izleyiciler onu alkışladı.
- Fırtına şiddetini artırdığı için vapur seferleri geçici olarak iptal edildi.
- Okuduğun eserler üzerine derinlemesine düşündükçe zihin dünyan zenginleşecektir.
- Eleştirmenler, bu filmin sinema tarihindeki en etkileyici yapımlardan biri olduğunu söylüyor.
3. Sorunun Çözümü
Soruda bizden, bir yargının gerçekleşmesinin başka bir yargının gerçekleşmesine bağlı olduğu (koşul-sonuç) cümleyi bulmamız istenmektedir.
- A Şıkkı: “Konuşmacı sahneye çıktığında…” ifadesi eylemin yapılma zamanını bildirmektedir. (Zaman Anlamı)
- B Şıkkı: Vapur seferlerinin iptal edilmesinin gerekçesi (fırtınanın şiddetini artırması) verilmiştir. (Neden-Sonuç İlişkisi)
- C Şıkkı: Zihin dünyasının zenginleşmesi durumu, “okunan eserler üzerine derinlemesine düşünme” şartına bağlanmıştır. Cümledeki “-dıkça” eki cümleye koşul anlamı katmıştır. (Koşul-Sonuç İlişkisi)
- D Şıkkı: Başkalarının düşüncesi aktarılmış ve öznel bir değerlendirme yapılmıştır, herhangi bir koşul söz konusu değildir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
(I) Geçtiğimiz hafta düzenlenen ulusal bilim fuarında, lise öğrencilerinin geliştirdiği “Atık Ayrıştıran Robot” projesi tanıtıldı. (II) 120 santimetre yüksekliğindeki ve 35 kilogram ağırlığındaki bu robot, sensörleri sayesinde plastik ve metal atıkları ayırt edebiliyor. (III) Fuarın en dikkat çekici çalışması olan bu proje, jüri üyelerinden tam not almayı başardı. (IV) Genç mucitler, robotun güneş enerjisiyle çalışan yeni bir modelini önümüzdeki yıl piyasaya sürmeyi planlıyor.
Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- I. cümlede, aşamalı bir durum bildirilmiştir.
- II. cümlede, kanıtlanabilir bilgiler verilmiştir.
- III. cümlede, karşılaştırma yapılmıştır.
- IV. cümlede, tasarı anlamı vardır.
4. Sorunun Çözümü
Soruda numaralanmış cümlelerin taşıdığı anlam özelliklerini (nesnellik, karşılaştırma, tasarı vb.) analiz etmemiz istenmektedir.
- A Şıkkı: I. cümlede projenin tanıtıldığı ifade edilmiştir. Bu, gerçekleşmiş bir eylemdir. Aşamalı bir durum (giderek, yavaş yavaş, günden güne gibi ifadelere dayalı bir değişim süreci) söz konusu değildir. Bu yargı söylenemez.
- B Şıkkı: II. cümlede robotun boyu (120 cm) ve ağırlığı (35 kg) gibi ölçülebilir, ispatlanabilir veriler sunulduğu için nesnel (kanıtlanabilir) bir yargıdır. Doğrudur.
- C Şıkkı: III. cümlede “Fuarın en dikkat çekici çalışması” denilerek proje, fuardaki diğer çalışmalarla kıyaslanmıştır. Karşılaştırma yapılmıştır. Doğrudur.
- D Şıkkı: IV. cümlede “piyasaya sürmeyi planlıyor” ifadesi, geleceğe dönük bir hedefi belirttiği için tasarı anlamı taşır. Doğrudur.
Sonuç olarak, I. cümlede aşamalı durum anlamı bulunmamaktadır.
(I) Bir ortamda oluşan ses dalgalarının, başka bir ortama geçişinin engellenmesi işlemine ses yalıtımı adı verilir. (II) Yalıtımın başarısı; kullanılan malzemenin yoğunluğuna, kalınlığına ve moleküler yapısına bağlı olarak değişkenlik gösterir. (III) Söz gelimi gözenekli yapıya sahip cam yünü veya sünger gibi malzemeler sesi bünyesine hapsedip yutarken sert ve pürüzsüz yüzeyler sesi olduğu gibi geri yansıtır. (IV) Standartlara uygun yapılmış profesyonel bir yalıtım sistemi, dışarıdan gelen gürültüyü %50 ila %60 oranında azaltarak iç mekânda sessizlik sağlar. (V) Ancak bu yalıtım performansı tüm ses türlerinde aynı etkiyi göstermez, özellikle çok düşük frekanslı titreşimlerde yalıtım malzemesinin direnci azalabilir.
Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- I. cümlede, bir kavramın tanımı yapılmıştır.
- III. cümlede, II. cümlede belirtilen durum örneklendirilmiştir.
- IV. cümlede, anlatım sayısal verilerle desteklenmiştir.
- V. cümlede, olumsuz bir duruma karşı uyarı yapılmıştır.
5. Sorunun Çözümü
Parçada numaralanmış cümlelerin işlevleri incelendiğinde:
- A Şıkkı: I. cümlede “Ses yalıtımı nedir?” sorusuna cevap verilerek tanımlama yapılmıştır. (Söylenebilir)
- B Şıkkı: II. cümlede yalıtımın malzemeye göre değiştiği belirtilmiş, III. cümlede ise “cam yünü” ve “sert yüzeyler” verilerek bu durum örneklendirilmiştir. (Söylenebilir)
- C Şıkkı: IV. cümlede “%50 ila %60” ifadeleri kullanılarak anlatım sayısal verilerle desteklenmiştir. (Söylenebilir)
- D Şıkkı: V. cümlede bir “uyarı” (sakın yapmayın, dikkat edin vb.) değil; durumun her zaman aynı olmadığına dair bir karşılaştırma ve durum tespiti yapılmıştır. Yalıtımın bas seslerdeki performans farkı açıklanmıştır, bir ikaz söz konusu değildir. (Söylenemez)
Bu nedenle doğru cevap D seçeneğidir.
Aşağıdaki cümlelerden hangisinin yay ayraç içinde verilen anlam özelliği yanlıştır?
- Köyden kasabaya yürüyerek gitmek, taş çatlasa bir saatinizi alır. (Tahmin)
- Ödevlerini zamanında teslim etme konusundaki hassasiyetini takdir ediyorum. (Onaylama)
- İki tane popüler bilim dergisi okumakla hemen alim mi oldun başımıza? (Azımsama)
- Ya evdeki hesap çarşıya uymaz da elimizdeki sermayeyi de kaybedersek? (Kaygı)
6. Sorunun Çözümü
Soruda verilen cümlelerin anlam özellikleri ve ayraç içindeki kavramların uyumu incelenmelidir. Özellikle “Azımsama” ve “Küçümseme” kavramları arasındaki fark bu sorunun temel çeldiricisidir.
- A Şıkkı: “Taş çatlasa bir saatinizi alır” ifadesi kesinlik değil, tecrübeye dayalı bir tahmin bildirir. Ayraç içi bilgi doğrudur.
- B Şıkkı: Karşıdaki kişinin bir davranışının doğru bulunduğunu ve beğenildiğini ifade ettiği için onaylama anlamı vardır. Ayraç içi bilgi doğrudur.
- C Şıkkı: Bu cümlede “kişinin niteliğini, değerini veya yeteneğini küçük görme, hafife alma” anlamı vardır. Bu duruma Küçümseme denir. Oysa Azımsama, bir şeyin miktarını (sayısal olarak) az bulmak demektir (Örn: “Bu kadarcık yemek kime yetecek?”). Dolayısıyla bu cümlede küçümseme yapılmış ancak azımsama yazılmıştır. Ayraç içi bilgi yanlıştır.
- D Şıkkı: Gelecekte olumsuz bir durumun gerçekleşme ihtimalinden duyulan huzursuzluk dile getirildiği için kaygı (endişe) anlamı taşır. Ayraç içi bilgi doğrudur.
Doğru cevap C şıkkıdır.
🔹 Bir yapıtın, insanın veya durumun doğru ve yanlış yönlerini belirterek değerlendirme işine eleştiri denir.
🔹 Kişinin kendi davranışları üzerine yönelttiği eleştirel yargıya öz eleştiri denir.
🔹 Bir kimseye, yaptığı bir hareketten veya söylediği sözden dolayı duyulan üzüntüyü öfkelenmeden belirtmeye sitem denir.
🔹 Bir durum veya kişiyle ilgili, belirli şartlara veya görüntülere dayanarak önceden edinilmiş olumlu veya olumsuz hükümlere ön yargı denir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yukarıda açıklaması verilen kavramlardan birine yer verilmemiştir?
- Bu projenin de diğerleri gibi rafa kaldırılacağını adım gibi biliyorum.
- Ressam, son tablosunda kullandığı soluk renklerle karamsar bir hava yaratmış.
- İnsan o kadar yolu gelip de eski bir dostuna selam vermeden geçer mi?
- Üniversite yıllarında yabancı dil öğrenmeye daha fazla ağırlık vermeliydim.
7. Sorunun Çözümü
Soruda verilen kavramlar ile seçenekler eşleştirildiğinde, bir seçeneğin dışarıda kaldığı görülmektedir. İnceleyelim:
- A Şıkkı: “Bu projenin de… rafa kaldırılacağını… biliyorum” ifadesi, bir durum gerçekleşmeden önce verilen peşin bir hüküm içerdiği için Ön Yargı cümlesidir.
- B Şıkkı: Ressamın tablosundaki renk kullanımı ve yarattığı hava değerlendirildiği için bu bir Eleştiri cümlesidir.
- C Şıkkı: Dostuna selam vermeyen kişiye duyulan kırgınlık, yumuşak bir dille ifade edildiği için bu bir Sitem cümlesidir.
- D Şıkkı: “Yabancı dil öğrenmeye ağırlık vermeliydim” cümlesi, kişinin geçmişte yapmadığı bir şeyden duyduğu üzüntüyü ifade eder. Bu durum “Öz eleştiri” değil, Hayıflanma kavramıdır. Öz eleştiri, kişinin yaptığı bir davranışı yargılamasıdır; hayıflanma ise kaçırılan bir fırsata üzülmektir.
Sonuç olarak D seçeneğindeki anlam özelliği (Hayıflanma) yukarıdaki tanımlar arasında yoktur.
Geleneksel Türk misafirperverliğinin simgesi olan ve kendine has pişirme tekniğiyle dünyaya nam salan Türk kahvesi, içerdiği kafein sayesinde zihinsel uyanıklığı artırırken; dost meclislerinde oluşturduğu sıcak ortamla sosyal bağların güçlenmesine de vesile olur.
Bu cümleden aşağıdakilerden hangisi kesin olarak çıkarılamaz?
- Hazırlanış biçimiyle evrensel bir tanınırlığa sahiptir.
- Kahve tüketen toplumlar, dünyanın en sosyal topluluklarıdır.
- İnsan ilişkileri üzerinde olumlu etkileri bulunmaktadır.
- İnsan zihni üzerinde uyarıcı bir etkiye sahiptir.
8. Sorunun Çözümü
Soruda verilen cümleden kesin yargılara ulaşmamız ve metinde geçmeyen öznel yorumları elemeniz istenmektedir.
- A Şıkkı: Metindeki “pişirme tekniğiyle dünyaya nam salan” ifadesinden kahvenin evrensel (dünya çapında) bir tanınırlığı olduğu kesin olarak çıkarılır.
- B Şıkkı: Metinde kahvenin sosyal bağları güçlendirdiği belirtilmiştir; ancak kahve tüketenlerin “dünyanın en sosyal toplulukları” olduğuna dair bir karşılaştırma veya veri yoktur. Bu, metinden çıkarılamayacak abartılı bir yorumdur.
- C Şıkkı: “Sosyal bağların güçlenmesine vesile olur” ifadesi, insan ilişkileri üzerindeki olumlu etkiyi doğrular.
- D Şıkkı: “Zihinsel uyanıklığı artırırken” ifadesi, zihin üzerindeki uyarıcı etkiyi kanıtlar.
Sonuç olarak, metinde dayanağı olmayan karşılaştırma cümlesi B şıkkıdır.
I. sadece
II. başkalarının
III. gerçek özgürlük
IV. sınırlarına saygı duymakta başlar
V. istediğini yapmakta değil
VI. toplum içindeki
Numaralanmış sözlerle anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturulduğunda doğru sıralama aşağıdakilerden hangisi olur?
- VI – III – I – V – II – IV
- VI – III – I – IV – II – V
- III – V – II – IV – I – VI
- III – I – V – II – IV – VI
9. Sorunun Çözümü
Soruda verilen kelime gruplarıyla anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturmak için öncelikle cümlenin öznesini ve yüklemini doğru tespit etmemiz gerekir. Cümlede “değil… başlar” yapısı kullanılarak bir karşılaştırma ve yargı bildirilmektedir.
- Adım 1 (Özne): Cümlenin konusu olan kavram “Toplum içindeki gerçek özgürlük”tür. Bu nedenle sıralama VI ve III ile başlamalıdır.
- Adım 2 (Olumsuz Yargı): Cümle bir zıtlık ilişkisi kurmaktadır. Özgürlüğün ne olmadığı belirtilmelidir: “sadece istediğini yapmakta değil”. Bu kısım I ve V numaralı sözlerdir.
- Adım 3 (Sonuç/Yüklem): Cümlenin asıl yargısı ve tamamlayıcısı sona gelmelidir: “başkalarının sınırlarına saygı duymakta başlar”. Bu da II ve IV numaralı sözlerdir.
- Birleştirme: Toplum içindeki (VI) gerçek özgürlük (III), sadece (I) istediğini yapmakta değil (V), başkalarının (II) sınırlarına saygı duymakta başlar (IV).
Doğru sıralama VI – III – I – V – II – IV şeklindedir.
Numaralanmış sözler şunlardır:
- I. anlamlandırma sürecinde
- II. okurun kendi yaşantıları
- III. büyük bir rol oynar
- IV. metni
- V. en az yazar kadar
Yukarıdaki söz grupları kullanılarak kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturulduğunda, hangisi baştan dördüncü sırada yer alır?
- I
- II
- III
- V
10. Sorunun Çözümü
Kurallı ve anlamlı bir cümle oluşturmak için yüklem sona alınmalı, özne ve diğer ögeler anlam bütünlüğüne göre sıralanmalıdır.
- Adım 1: Yargı bildiren ifade (yüklem) belirlenir: “büyük bir rol oynar” (III) sona gelir.
- Adım 2: Rol oynayan kim/ne? (Özne): “okurun kendi yaşantıları” (II).
- Adım 3: Hangi durumda rol oynar? (Yer/Zaman Tamlayıcısı): “metni” (IV) ve “anlamlandırma sürecinde” (I) birleşerek bir tamlama oluşturur.
- Adım 4: Ne kadar rol oynar? (Zarf Tümleci): “en az yazar kadar” (V).
Bu parçalar mantıklı bir sıraya dizildiğinde cümle şu şekli alır:
“Okurun kendi yaşantıları, metni anlamlandırma sürecinde en az yazar kadar büyük bir rol oynar.”
Sıralama: II – IV – I – V – III şeklindedir.
Bu sıralamaya göre baştan dördüncü ifade V numaralı söz grubudur.
Doğru Cevap: D Şıkkı
“Sadece alkış seslerinin yükseldiği bir tiyatroda, oyuncular hatalarını asla fark edemez; mükemmellik, eleştirel seslerin varlığıyla mümkündür.”
Bu cümlede anlatılmak istenen düşünce ile aşağıdakilerden hangisi anlamca aynı doğrultudadır?
- Bir toplumda huzurun sağlanması, fikir birliğinin her zaman korunmasına bağlıdır.
- Eleştirinin olmadığı ve tekdüzeliğin hakim olduğu yerlerde, gerçek bir gelişimden söz edilemez.
- Başarıya ulaşmak isteyen kişiler, dışarıdan gelen tepkileri görmezden gelerek kendi yollarında ilerlemelidir.
- İnsanların aynı duyguları ve düşünceleri paylaşması, o topluluğun uyum içinde olduğunu gösterir.
11. Sorunun Çözümü
Soruda verilen cümleyi analiz ettiğimizde, sürekli onaylanan (alkışlanan) bir ortamda hataların görülemeyeceği ve gelişimin (mükemmelliğin) ancak farklı sesler ve eleştirilerle mümkün olduğu vurgulanmıştır. Yani tek seslilik gelişimi engeller, farklılıklar ve eleştiri gelişimi sağlar.
- A Şıkkı: Fikir birliğini savunmaktadır, verilen cümleyle çelişir.
- B Şıkkı: “Eleştirinin olmadığı yerde gelişim olmaz” diyerek öncül cümledeki “alkışın olduğu yerde hata fark edilmez” mantığıyla birebir örtüşmektedir.
- C Şıkkı: Tepkileri görmezden gelmeyi öğütler, bu durum gelişim ilkesine aykırıdır.
- D Şıkkı: Uyumu savunur ancak gelişimden bahsetmez, konu dışıdır.
Bu nedenle doğru yanıt B seçeneğidir.
“Modern mimari teknikleriyle şehri saran —- binalar inşa etmek işten bile değil; asıl ustalık, o beton blokların arasına sıkışıp kalan —- yeniden yeşertebilmektedir.”
Bu cümlede boş bırakılan yerlere, anlam akışına uygun olarak aşağıdakilerden hangileri getirilmelidir?
- Eski – gürültüyü
- Renkli – trafiği
- Devasa – komşuluğu
- Dayanıksız – güveni
12. Sorunun Çözümü
Cümlede “inşa etmek işten bile değil” (kolaydır) ile “asıl ustalık… yeşertebilmektedir” (zordur) ifadeleri arasında bir karşıtlık ilişkisi kurulmuştur. Fiziksel bir kolaylık ile manevi bir zorluk kıyaslanmaktadır.
- A Şıkkı: “Eski” binaları modern teknikle yapmak mantıksızdır. Ayrıca gürültüyü yeşertmek (canlandırmak) istenen bir durum değildir.
- B Şıkkı: “Trafiği yeşertmek” anlamsal olarak uyumsuzdur. Trafik artırılması hedeflenen bir değer değildir.
- C Şıkkı: İlk boşluğa “Devasa” getirilerek fiziksel büyüklük vurgulanır. İkinci boşluğa ise şehirleşmeyle kaybolan manevi bir değer olan “komşuluğu” kelimesi getirildiğinde, cümlenin iletmek istediği “fiziksel gelişime karşı insani değerlerin kaybı” mesajı tam olarak sağlanır.
- D Şıkkı: Modern mimari ile “dayanıksız” bina yapmak övülecek veya kolaylığı vurgulanacak bir durum değildir, mantık hatası oluşur.
Anlam ve mantık ilişkisi bakımından en uygun tamamlayıcılar C seçeneğinde verilmiştir.