Bir yayınevinin K, L ve M şubelerinde bir haftada satılan Roman ve Şiir kitaplarının sayıları yukarıdaki sütun grafiğinde gösterilmiştir.
Buna göre, bu verilerin sıklık tablosu ile gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
-
Şube Roman Şiir K 20 30 L 10 40 M 30 20 -
Şube Roman Şiir K 30 40 L 20 10 M 30 20 -
Şube Roman Şiir K 30 20 L 40 10 M 20 30 -
Şube Roman Şiir K 20 30 L 40 10 M 20 30
1. Sorunun Çözümü
Strateji: Grafikteki her bir şube için mavi (Roman) ve kırmızı (Şiir) sütunların boylarını y eksenindeki değerlerle eşleştirerek tabloyu oluşturmalıyız.
1. Adım: K Şubesi verilerini okuyalım: Mavi sütun (Roman) ( 30 ), Kırmızı sütun (Şiir) ( 20 )’dir.
2. Adım: L Şubesi verilerini okuyalım: Mavi sütun (Roman) ( 40 ), Kırmızı sütun (Şiir) ( 10 )’dur.
3. Adım: M Şubesi verilerini okuyalım: Mavi sütun (Roman) ( 20 ), Kırmızı sütun (Şiir) ( 30 )’dur.
Sonuç: Bu değerlere sahip tablo (K: 30-20, L: 40-10, M: 20-30) C seçeneğinde verilmiştir.
Doğru cevap C seçeneğidir.
| Okul | Kağıt (kg) | Plastik (kg) | Cam (kg) |
|---|---|---|---|
| Atatürk O.O. | \( 120 \) | \( 85 \) | \( 60 \) |
| Cumhuriyet O.O. | \( 95 \) | \( 110 \) | \( 45 \) |
| Gazi O.O. | \( 130 \) | \( 90 \) | \( 75 \) |
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, “Doğayı Koru” projesi kapsamında üç farklı ortaokulun topladığı atık miktarlarını yukarıdaki tabloda listelemiştir.
Bu okulların topladığı atık türlerini ve miktarlarını birbirleriyle karşılaştırmak isteyen bir proje yöneticisi için görsel açıdan en kullanışlı grafik türü aşağıdakilerden hangisidir?
- Daire grafiği
- Üçlü sütun grafiği
- Üçlü çizgi grafiği
- Histogram
2. Sorunun Çözümü
Strateji: Veri setinin türüne (kategorik mi, sürekli mi) ve amacımıza (karşılaştırma mı, dağılım mı) bakarak karar vermeliyiz.
1. Analiz: Tabloda üç farklı okul (kategorik veri) ve her okul için üç farklı atık türü (alt kategoriler) bulunmaktadır. Amacımız bu grupları birbiriyle kıyaslamaktır.
2. Eleme:
– Çizgi grafiği: Genellikle verilerin zaman içindeki değişimini (artış/azalış) göstermek için kullanılır. Burada zaman değişkeni yoktur.
– Daire grafiği: Bir bütünün parçalarını göstermek için idealdir ancak üç okulun üç ayrı verisini tek grafikte göstermek karmaşık olur.
Sonuç: Birden fazla grubun (okulların) verilerini (atık türlerini) yan yana koyarak en iyi kıyaslama imkanı sunan grafik türü sütun grafiğidir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Bir otomobil galerisinin yıllık satış raporuna göre satılan araçların renklere göre sayısal dağılımı yukarıdaki sütun grafiğinde verilmiştir.
Bu veriler bir daire grafiğine dönüştürüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?
- Siyah renkli araçlara ait daire diliminin merkez açısı \( 90^{\circ} \)’dir.
- Tüm satışların %25’ini Siyah renkli araçlar oluşturur.
- Mavi renkli araçlara ait merkez açı, Kırmızı renkli araçlara ait merkez açıdan \( 40^{\circ} \) fazladır.
- Gri ve Kırmızı renkli araçların toplam merkez açısı \( 150^{\circ} \)’dir.
3. Sorunun Çözümü
Strateji: Önce toplam araç sayısını bulup, her bir araca veya gruba düşen merkez açıyı \( 360^{\circ} \) üzerinden hesaplamalıyız.
1. Adım: Grafikteki değerleri toplayarak toplam araç sayısını bulalım: $$ 240 + 180 + 160 + 140 = 720 \text{ Araç} $$
2. Adım: Daire grafiğinde toplam açı \( 360^{\circ} \) olduğundan, her bir araç için düşen açıyı (katsayıyı) bulalım: $$ \frac{360^{\circ}}{720} = 0,5^{\circ} $$ Yani her 1 araç \( 0,5^{\circ} \)’ye (yarım dereceye) karşılık gelmektedir.
3. Adım: Her rengin merkez açısını hesaplayalım:
\( \text{Mavi: } 240 \times 0,5 = 120^{\circ} \)
\( \text{Siyah: } 180 \times 0,5 = 90^{\circ} \)
\( \text{Gri: } 160 \times 0,5 = 80^{\circ} \)
\( \text{Kırmızı: } 140 \times 0,5 = 70^{\circ} \)
4. Adım: Seçenekleri kontrol edelim:
A) Siyah \( 90^{\circ} \)’dir. (Doğru)
B) Siyah \( 180 \) araçtır. \( \frac{180}{720} = \frac{1}{4} = \%25 \). (Doğru)
C) Mavi (\( 120^{\circ} \)) ile Kırmızı (\( 70^{\circ} \)) farkı: \( 120 – 70 = 50^{\circ} \)’dir. Ancak şıkta \( 40^{\circ} \) denilmiştir. (Yanlış)
D) Gri (\( 80^{\circ} \)) + Kırmızı (\( 70^{\circ} \)) = \( 150^{\circ} \). (Doğru)
Sonuç: C seçeneğindeki ifade yanlıştır.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Yukarıdaki sütun grafiğinde Deniz, Arda ve Beril’in 5 farklı deneme sınavındaki matematik net sayıları renkli sütunlarla gösterilmiştir. Sütunların üzerindeki sayılar net değerlerini ifade etmektedir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu üç öğrencinin sınav ortalamalarından biri değildir?
- \( 70,8 \)
- \( 71,6 \)
- \( 71,2 \)
- \( 72,0 \)
4. Sorunun Çözümü
Strateji: Grafikte her bir öğrenciye (renge) ait sütunların üzerindeki değerleri toplayıp sınav sayısına (5) bölerek aritmetik ortalamayı hesaplamalıyız.
1. Adım (Deniz – Lacivert):
Netler: \( 68 + 74 + 70 + 76 + 72 = 360 \)
Ortalama: \( \frac{360}{5} = 72,0 \)
2. Adım (Arda – Turuncu):
Netler: \( 70 + 71 + 72 + 71 + 70 = 354 \)
Ortalama: \( \frac{354}{5} = 70,8 \)
3. Adım (Beril – Yeşil):
Netler: \( 72 + 69 + 75 + 68 + 74 = 358 \)
Ortalama: \( \frac{358}{5} = 71,6 \)
Sonuç: Hesapladığımız ortalamalar \( 72,0 \), \( 70,8 \) ve \( 71,6 \)’dır. Şıklarda verilen \( 71,2 \) değeri bu sonuçlar arasında yoktur.
Doğru cevap C seçeneğidir.
Bir torbada bulunan toplam \(72\) adet bilyenin renklere göre dağılımı yukarıdaki daire grafiğinde verilmiştir. Sarı renkli bölgenin merkez açısı verilmemiştir.
Bu verilerin sütun grafiğinde gösterimi aşağıdakilerden hangisidir?
- Kırmızı: \(30\), Mavi: \(24\), Sarı: \(18\)
- Kırmızı: \(24\), Mavi: \(20\), Sarı: \(28\)
- Kırmızı: \(35\), Mavi: \(25\), Sarı: \(12\)
- Kırmızı: \(28\), Mavi: \(24\), Sarı: \(20\)
5. Sorunun Çözümü
Strateji: Verilmeyen açıyı bulup, toplam bilye sayısı ile toplam açı arasındaki orantıyı kullanarak her renge düşen sayıyı hesaplayacağız.
1. Adım: Dairenin tamamı \(360^\circ\) olduğundan sarı bölgenin açısını bulalım:
$$360^\circ – (140^\circ + 120^\circ) = 360^\circ – 260^\circ = 100^\circ$$Sarı bölge \(100^\circ\) ile temsil edilmektedir.
2. Adım: Toplam \(72\) bilye \(360^\circ\) ile gösterilmektedir. Orantı kuralım:
$$\frac{72}{360} = \frac{1}{5} = 0{,}2$$Yani her \(1^\circ\) açı \(0{,}2\) bilyeye karşılık gelir (veya \(5^\circ\) açı \(1\) bilyedir).
3. Adım: Her rengin sayısını hesaplayalım:
- Kırmızı: \(140 \times 0{,}2 = 28\) bilye
- Mavi: \(120 \times 0{,}2 = 24\) bilye
- Sarı: \(100 \times 0{,}2 = 20\) bilye
Sonuç: Doğru dağılım Kırmızı (\(28\)), Mavi (\(24\)), Sarı (\(20\)) şeklindedir.
Doğru cevap D seçeneğidir.
Yukarıdaki çizgi grafiğinde bir şirketin iki haftalık gelir, gider ve kâr durumları (Bin TL cinsinden) gösterilmiştir.
Bu verilere ait sıklık tablosu aşağıdakilerden hangisidir?
-
1. Hafta: Gelir \(60\), Gider \(40\), Kâr \(20\)
2. Hafta: Gelir \(80\), Gider \(50\), Kâr \(30\) -
1. Hafta: Gelir \(60\), Gider \(40\), Kâr \(20\)
2. Hafta: Gelir \(80\), Gider \(30\), Kâr \(50\) -
1. Hafta: Gelir \(50\), Gider \(30\), Kâr \(20\)
2. Hafta: Gelir \(80\), Gider \(40\), Kâr \(40\) -
1. Hafta: Gelir \(60\), Gider \(50\), Kâr \(10\)
2. Hafta: Gelir \(70\), Gider \(20\), Kâr \(50\)
6. Sorunun Çözümü
Strateji: Grafikteki eksen değerleri okunarak tablodaki karşılıkları kontrol edilir.
Grafik incelendiğinde;
1. Hafta değerleri: Gelir \(60\), Gider \(40\), Kâr \(20\)’dir (Kâr = \(60-40=20\)).
2. Hafta değerleri: Gelir \(80\), Gider \(30\) (iki çizgi arası), Kâr \(50\)’dir (Kâr = \(80-30=50\)).
Sonuç: Bu veri seti B seçeneği ile tam uyumludur.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Bir lojistik firmasının deposunda 2020 yılı başında \( 1000 \) adet koli bulunmaktadır. Aşağıdaki tabloda 2020, 2021 ve 2022 yıllarında depoya gelen ve depodan sevk edilen koli sayıları verilmiştir.
| Yıl | Gelen Koli | Sevk Edilen |
|---|---|---|
| 2020 | \( 400 \) | \( 200 \) |
| 2021 | \( 150 \) | \( 450 \) |
| 2022 | \( 300 \) | \( 100 \) |
Buna göre, bu yılların sonundaki depoda bulunan koli sayısını gösteren grafik aşağıdakilerden hangisidir?
7. Sorunun Çözümü
Stok değişimlerini sırasıyla hesaplayalım:
- 2020 Sonu: \( 1000 + (400 – 200) = 1200 \)
- 2021 Sonu: \( 1200 + (150 – 450) = 900 \) (Azalma var)
- 2022 Sonu: \( 900 + (300 – 100) = 1100 \) (Artış var)
Bu verilere göre grafik; önce \( 1200 \)’e çıkmalı, sonra \( 900 \)’a düşmeli, son olarak \( 1100 \)’e yükselmelidir.
Doğru cevap A seçeneğidir.
Bir giyim mağazasında satılan K (Kazak), M (Mont) ve P (Pantolon) ürünlerinin birer adetinin alış ve satış fiyatları Grafik 1’de; bu ürünlerden bir ay boyunca kaçar adet satıldığı ise Grafik 2’de gösterilmiştir.
Mağaza, bu üç ürünün satışından elde edilen kârı hesaplamaktadır. (Vergi ve diğer giderler ihmal edilecektir.)
Buna göre, bu mağazanın bir aylık satış sonunda K, M ve P ürünlerinden elde ettiği toplam kâr kaç Türk Lirasıdır?
- \( 18\,000 \)
- \( 19\,000 \)
- \( 20\,500 \)
- \( 21\,000 \)
8. Sorunun Çözümü
Strateji: Her ürün için \( \text{Kâr} = (\text{Satış} – \text{Alış}) \times \text{Adet} \) formülünü uygulayalım.
-
1. K Ürünü:
Birim Kâr: \( 70 – 50 = 20 \) TL
Toplam: \( 400 \times 20 = 8\,000 \) TL -
2. M Ürünü:
Birim Kâr: \( 200 – 150 = 50 \) TL
Toplam: \( 100 \times 50 = 5\,000 \) TL -
3. P Ürünü:
Birim Kâr: \( 110 – 80 = 30 \) TL
Toplam: \( 200 \times 30 = 6\,000 \) TL
Sonuç: Toplam Kâr \( 8\,000 + 5\,000 + 6\,000 = 19\,000 \) TL’dir.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Bir geri dönüşüm tesisine 2022 ve 2023 yıllarında getirilen atıkların türlerine göre dağılımı yukarıdaki daire grafiklerinde gösterilmiştir.
Bu tesise 2022 yılında toplam \( 180 \) ton, 2023 yılında ise toplam \( 120 \) ton atık girişi olmuştur.
Buna göre, bu iki yılda toplanan toplam “Metal” atık miktarı kaç tondur?
- \( 140 \)
- \( 150 \)
- \( 160 \)
- \( 180 \)
9. Sorunun Çözümü
Strateji: Toplam miktar ile daire grafiğindeki açı oranını \( \frac{\text{Açı}}{360^\circ} \times \text{Toplam} \) formülüyle hesaplayacağız.
-
1. 2022 Yılı Metal Miktarı:
Oran: \( \frac{160}{360} = \frac{4}{9} \) (Sadeleştirilmiş)
Miktar: \( 180 \times \frac{4}{9} = 20 \times 4 = 80 \) ton -
2. 2023 Yılı Metal Miktarı:
Oran: \( \frac{210}{360} = \frac{7}{12} \)
Miktar: \( 120 \times \frac{7}{12} = 10 \times 7 = 70 \) ton
Sonuç: Toplam Metal = \( 80 + 70 = 150 \) ton bulunur.
Doğru cevap B seçeneğidir.
Yukarıdaki daire grafiklerinde bir yayınevinin 2023 ve 2024 yıllarında sattığı kitap türlerinin dağılımı, tabloda ise bu kitapların yıllara göre adet satış fiyatları verilmiştir.
Bu yayınevi 2023 yılında toplam \( 360 \) adet, 2024 yılında ise toplam \( 300 \) adet kitap satışı yapmıştır.
Buna göre, yayınevinin kitap satışından 2024 yılında elde ettiği toplam gelir, 2023 yılına göre kaç TL azalmıştır?
- \( 1200 \)
- \( 1400 \)
- \( 1600 \)
- \( 1800 \)
10. Sorunun Çözümü
Strateji: Her iki yıl için kitap sayılarını grafiklerden bulup, birim fiyatlarla çarparak toplam gelirleri karşılaştıracağız.
1. Adım: 2023 Geliri (Toplam \( 360 \) Adet)
2023 grafiğinde \( 360^\circ = 360 \) adet olduğu için \( 1^\circ = 1 \) kitap demektir.
- Roman (\( 100^\circ \)): \( 100 \times 40 = 4000 \) TL
- Soru Bank. (\( 160^\circ \)): \( 160 \times 60 = 9600 \) TL
- Hikaye (\( 100^\circ \)): \( 100 \times 30 = 3000 \) TL
- 2023 Toplam: \( 16\,600 \) TL
2. Adım: 2024 Geliri (Toplam \( 300 \) Adet)
2024 grafiği 3 eşit parçaya bölünmüştür. Her türden \( \frac{300}{3} = 100 \) adet satılmıştır.
- Roman: \( 100 \times 45 = 4500 \) TL
- Soru Bank.: \( 100 \times 70 = 7000 \) TL
- Hikaye: \( 100 \times 35 = 3500 \) TL
- 2024 Toplam: \( 15\,000 \) TL
Sonuç: Gelirdeki azalma miktarı: $$16\,600 – 15\,000 = 1\,600 \text{ TL}$$
Doğru cevap C seçeneğidir.
Bir fabrikada 2020 ve 2021 yıllarında üretilen oyuncak arabaların modellerine göre dağılımı yukarıdaki daire grafiklerinde verilmiştir.
Bu fabrikada 2020 yılında toplam \( 200 \) adet, 2021 yılında ise toplam \( 300 \) adet oyuncak araba üretilmiştir.
Buna göre, bu iki yılda üretilen toplam “K Model” araba sayısı, iki yılda üretilen tüm arabaların yüzde kaçıdır?
- \( 40 \)
- \( 42 \)
- \( 45 \)
- \( 48 \)
11. Sorunun Çözümü
Strateji: Her iki yıl için K Model üretim sayılarını bulup toplayacak ve genel toplama oranlayacağız.
1. Adım: 2020 Yılı K Model Sayısı
Açı \( 108^\circ \). Oran \( \frac{108}{360} = \frac{3}{10} \).
$$200 \times \frac{3}{10} = 60 \text{ adet}$$
2. Adım: 2021 Yılı K Model Sayısı
Açı \( 180^\circ \). Oran \( \frac{180}{360} = \frac{1}{2} \).
$$300 \times \frac{1}{2} = 150 \text{ adet}$$
3. Adım: Yüzde Hesabı
Toplam K Model: \( 60 + 150 = 210 \)
Genel Toplam: \( 200 + 300 = 500 \)
$$\text{Yüzde} = \frac{210}{500} = \frac{42}{100} = \%42$$
Doğru cevap B seçeneğidir.
Aşağıdaki tabloda, veri analizi yapılırken karşılaşılan üç farklı araştırma durumu verilmiştir.
| No | Araştırma Durumu |
|---|---|
| I | Bir bebeğin kütlesinin aylara göre değişiminin izlenmesi. |
| II | Bir okul kütüphanesindeki kitapların türlerine göre (roman, şiir, tarih vb.) dağılımının gösterilmesi. |
| III | Dört farklı markanın ürettiği buzdolabı sayılarının karşılaştırılması. |
Buna göre, bu verilerin en uygun şekilde gösterilebileceği grafik türleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
- Sütun – Çizgi – Daire
- Çizgi – Sütun – Daire
- Çizgi – Daire – Sütun
- Daire – Çizgi – Sütun
12. Sorunun Çözümü
Strateji: Verilerin doğasına (süreklilik, bütünün parçası olma veya kıyaslama) göre en uygun grafik türünü belirleyeceğiz.
- I. Durum (Değişim): “Aylara göre değişim” ifadesi süreklilik bildirir. Zamana bağlı artış/azalışları göstermek için en uygun grafik Çizgi Grafiğidir.
- II. Durum (Dağılım): Bir bütünün (tüm kitaplar) parçalara ayrılmasını ve oransal dağılımını göstermek için en uygun grafik Daire Grafiğidir.
- III. Durum (Kıyaslama): Farklı kategorilerdeki (markalar) verilerin büyüklüklerini karşılaştırmak için en uygun grafik Sütun Grafiğidir.
Sıralama: Çizgi – Daire – Sütun
Doğru cevap C seçeneğidir.
Zor sorular