1
Burası(I), rüyaların hayat bulduğu güzel(II) bir şehir… Her sokak, başka(III) bir hayal dünyasına açılıyor. Kendinizi zamanda yolculuk yapıyor gibi hissediyorsunuz. Hayatınızın geri kalanını bu(IV) büyülü dünyada geçirmek istiyorsunuz.
Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi zamirdir?
- I
- II
- III
- IV
1. Sorunun Çözümü
Bu soruda, parçada altı çizili dört sözcükten hangisinin zamir olduğu sorulmaktadır. “Burası” (I) sözcüğü, cümlenin öznesi olarak kullanılmış olup, belirli bir yerin yerine geçmektedir. Zamirler, isimlerin yerini tutarak tekrara düşmeyi engeller; burada “Burası” ifadesi şehrin adı verilmeksizin o şehrin yerine kullanılmaktadır.
- Seçenek I: Burası – Doğru cevap. Çünkü, isim yerine kullanılarak belirtilmeyen yerin yerine geçen sözcüktür.
- Seçenek II: güzel – Sıfat olup, nitelenen ismin özelliklerini belirtir; isim yerine geçmez.
- Seçenek III: başka – Yine sıfat olarak kullanılmıştır ve ismin yerini tutmaz, var olan bir nesneye nitelik kazandırır.
- Seçenek IV: bu – Gösterme sıfatı olarak işlev görür; tamlayanı destekleyerek o nesneyi nitelemektedir, bağımsız olarak isim yerine kullanılmaz.
Sonuç: Yukarıdaki değerlendirmelerden, “Burası” sözcüğünün, diğer seçeneklerden farklı olarak isim yerine kullanıldığı ve dolayısıyla bir zamir olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle doğru cevap “I” şıkkıdır. Açıklamada, her bir şıkkın yapısal işlevine değinilmiş, sıfatların nasıl kullanıldığı ve zamirlerin yer tutucu görevine sahip olduğu vurgulanmıştır. Böylece, sözcüklerin cümle içindeki görevleri doğru şekilde analiz edilerek, sorunun çözümüne ulaşılmıştır.
2 Aşağıdakilerin hangisinde yay ayraç içinde verilen zamir türünün örneği yoktur?
- Akşam, yemeğe size geleceğiz. (Kişi zamiri)
- Kâğıtları yere değil, şuraya atın. (Belgisiz zamir)
- Bu saatte arayan kimmiş? (Soru zamiri)
- O kalem Ali’nin, ötekini alabilirsin. (İşaret zamiri)
2. Sorunun Çözümü
Bu soruda, parantez içinde belirtilen zamir türünün örneğinin hangi cümlede bulunmadığı sorulmaktadır. Seçenekler incelendiğinde, akşam, yemeğe size geleceğiz. ifadesindeki “size” kişi zamiri örneğidir. Bu saatte arayan kimmiş? cümlesinde ise soru zamiri olan “kim” kullanılmıştır. O kalem Ali’nin, ötekini alabilirsin. cümlesinde işaret zamirine yer verilmiştir. Ancak “Kâğıtları yere değil, şuraya atın.” cümlesinde, parantez içinde (Belgisiz zamir) belirtilmiş olsa da, “şuraya” ifadesi aslında yer bildiren bir gösterme zarflı ifadedir ve belgisiz zamir örneği değildir.
- Seçenek A: Kişi zamiri örneği içerdiği için uygun değildir.
- Seçenek B: Belirtilen zamir türü olan belgisiz zamir örneği yoktur; bu nedenle doğru cevaptır.
- Seçenek C: Soru zamiri içermektedir, dolayısıyla bu seçenek elenir.
- Seçenek D: İşaret zamiri örneği bulunduğundan, aranan özellik taşımamaktadır.
Sonuç: Yukarıdaki açıklamalardan, seçenek B’de belirtilen cümlede parantez içinde verilen zamir türüne ait örnek bulunmadığı anlaşılmaktadır. Tüm diğer seçeneklerde ise verilen parantez içindeki zamir türlerine ait örnekler yer almaktadır. Bu ayrıntılı değerlendirme sonucunda, doğru cevap “B” şıkkıdır. Her bir cümlenin yapısal işlevi ve zamir türü dikkate alınarak, neden diğer şıkların uygun olmadığı detaylı şekilde açıklanmıştır.
3
Bu kitaptaki denemelerde, yerli yabancı pek çok yazar
çıkacak yolunuzun üstüne. Onların cümlelerinden damıtılmış altın sarısı sözler bulacaksınız.
Bu parçadaki altı çizili zamir, aşağıdaki isimlerden
hangisinin yerini tutmuştur?
- kitaplar
- denemeler
- sözler
- yazarlar
3. Sorunun Çözümü
Soruda, “Onların” zamirinin hangi ismin yerine kullanıldığı sorulmaktadır. Parçanın ilk cümlesinde, “Bu kitaptaki denemelerde, yerli yabancı pek çok yazar çıkacak yolunuzun üstüne.” ifadesinde, yazarların varlığına değinilmiştir. İkinci cümlede yer alan “Onların cümlelerinden damıtılmış altın sarısı sözler bulacaksınız.” ifadesinde, sözlerden ziyade, yazarların düşünce ve üslubundan damıtılan ifadeler vurgulanmıştır. Bu bağlamda, “Onların” zamiri, doğrudan metinde bahsedilen yazarların yerine kullanılmıştır.
- Seçenek A: kitaplar – Metinde kitaplara değil, yazarların cümlelerine atıf yapılmaktadır.
- Seçenek B: denemeler – Denemeler, metnin genel çerçevesini oluşturur; zamir yazarları temsil eder.
- Seçenek C: sözler – Sözler, yazarların ürettikleri ürünlerden biridir; zamir bu ifadelerin öncesinde yazarları işaret eder.
- Seçenek D: yazarlar – Doğru cevap, çünkü “Onların” zamiri, yazarların yerini tutmaktadır.
Sonuç: Yukarıdaki açıklamalardan, “Onların” zamirinin metinde geçen ve yazarları ifade eden ismin yerine kullanıldığı açıkça anlaşılmaktadır. Diğer seçenekler, metinde bahsedilen unsurların farklı yönlerini temsil ederken, zamirin amacı isimlerin yerine geçmek olduğundan, yazarların temsil edilmesi en doğru yorumdur. Bu nedenle, doğru cevap “D” şıkkıdır. Her şıkkın neden elendiği detaylı şekilde açıklanmış ve zamirin işlevi net olarak ortaya konulmuştur.
4 Aşağıdaki dizelerden hangisinde belgisiz zamir kullanılmıştır?
- Kendi kopyam imiş meğer şu dünya
Düşündüm, yoruldum doğmadan önce - Her akşam rüzgâr gibi sokaklara düşerek
Elleri ceplerinde birisi gezer - Yirminci yüzyılı yaşadım
Ertelenmiş bir yüzyıldı bu - Nasıl ağlamıştın akşam sokaklarda
Birden nasıl büyümüştü içimde yerin
4. Sorunun Çözümü
Bu soruda, dizeler arasından belgisiz zamir kullanımının bulunduğu dize belirlenmek istenmektedir. İncelenen dizelerden, “Her akşam rüzgâr gibi sokaklara düşerek, Elleri ceplerinde birisi gezer” ifadesi dikkat çekicidir. Burada kullanılan “birisi” sözcüğü, belirli bir kişiyi göstermeyen, belirsiz bir özneyi ifade eder. Belgisiz zamirler, genellikle herhangi bir nesneyi veya kişiyi kesin olarak belirtmeyip, belirsizlik içeren ifadeler sunarlar.
- Seçenek A: Kendi kopyam ifadesinde, sözcükler özneye ait nitelik belirtir; belgisiz zamir bulunmamaktadır.
- Seçenek B: birisi – Doğru cevap; çünkü bu zamir, belli olmayan bir kişiyi işaret ederek belgisizlik özelliği taşımaktadır.
- Seçenek C: İki dizede kullanılan ifadeler, tarihsel ve genel ifadeler içerdiğinden belgisiz zamir kullanımını göstermemektedir.
- Seçenek D: Dizede kullanılan ifadeler, kişinin iç dünyasını yansıtan anlatımlardır; belgisiz zamir örneği bulunmamaktadır.
Sonuç: Yukarıdaki değerlendirmeler ışığında, “birisi” sözcüğünün belirsiz zamir özelliği taşıdığı anlaşılmaktadır. Diğer seçeneklerde ya sıfat veya belirli ifadeler kullanılmış, ya da başka tür zamir ya da yapılar tercih edilmiştir. Bu ayrıntılı analiz, belgisiz zamir kullanımının hangi dizede yer aldığını net olarak ortaya koymaktadır. Bu nedenle, doğru cevap “B” şıkkıdır. Her şıkkın neden yanlış olduğu ve doğru şıkkın neden belirlendiği detaylı şekilde açıklanmıştır.
5
- I. Bu dünyadan gider olduk
- II. Kalanlara selam olsun
- III. Bizim için hayır dua
- IV. Kılanlara selam olsun
5. Sorunun Çözümü
Bu soruda numaralanmış dizelerden hangisinde ismin yerini tutan bir sözcük kullanıldığı incelenmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, isim yerine geçen ve o ismi tekrarlamadan ifade eden zamirlerin kullanımıdır. İncelenen dizelerden;
- I. “Bu dünyadan gider olduk” ifadesinde “Bu” sözcüğü, genellikle işaret sıfatı olarak isimleri niteleyen bir kelimedir ve bağımsız zamir olarak kullanılmaz.
- II. “Kalanlara selam olsun” cümlesinde ise “Kalanlara” kelimesi, “kalan” sıfat-fiilinin çekimli hali olup, tamlamada niteleyici özellik taşır. Bu kullanımda da isim yerine geçen bağımsız bir zamir söz konusu değildir.
- III. “Bizim için hayır dua” dizesinde “Bizim” sözcüğü yer almaktadır. Burada “bizim” kelimesi, doğrudan “biz” zamirinden türeyen ve aitlik bildirirken, aynı zamanda isim yerine kullanılan zamir özellikleri taşır. Bu anlamda “bizim”, isim yerine geçerek öznenin varlığını dolaylı olarak ifade eder.
- IV. “Kılanlara selam olsun” dizesinde ise “Kılanlara” ifadesi, fiilden türetilmiş isimleşmiş bir yapıdır; burada yine belirtilen bir eylemin öznesi ya da nesnesi anlatılır, fakat doğrudan zamir işlevi göstermemektedir.
Sonuç: Yukarıdaki değerlendirmeye göre, “Bizim” sözcüğü, isim yerine geçme görevini üstlenen bir zamir olarak karşımıza çıkmaktadır. Diğer dizelerde yer alan sözcükler ise ya niteleme ya da tamlayan unsurları olarak kullanılmıştır. Bu nedenle doğru cevap “III” şıkkıdır. Açıklamada her bir dizeyi ayrıntılı şekilde inceleyip, zamirin işlevini ve diğer şıkların neden ismin yerini tutmadığını detaylandırdık.
6
Doğduğum ev, kentin merkezindeydi. Evimizin, yüksek
duvarları olan bir bahçesi vardı ve insanlar kolay kolay
içeriyi göremezdi. Bu nedenle bazıları, bahçemizde hangi
ağaçların bulunduğunu çok merak ederdi.
Bu parçada aşağıdaki zamir çeşitlerinden hangisinin
örneği vardır?
- Şahıs zamiri
- Belgisiz zamir
- İşaret zamiri
- Soru zamiri
6. Sorunun Çözümü
Verilen paragrafta, ev ve bahçe betimlemesi yapılırken, “bazıları” kelimesi dikkat çekmektedir. Parçada, “Bu nedenle bazıları, bahçemizde hangi ağaçların bulunduğunu çok merak ederdi.” ifadesinde yer alan “bazıları” sözcüğü, belli olmayan bir grup insanı ifade etmektedir.
- Seçenek A: Şahıs zamiri – Parçadaki cümleye göre şahıs zamirlerine doğrudan kişi yerine geçen “ben, sen, o, biz” gibi sözcükler örnek verilir. Burada “bazıları” şahıs zamiri değildir.
- Seçenek B: Belgisiz zamir – Doğru cevap. Çünkü “bazıları” kelimesi, belirli bir grubu işaret etmeden, kim veya ne olduğu kesin olmayan bir topluluğu ifade eder. Bu da belgisiz zamir tanımına uygundur.
- Seçenek C: İşaret zamiri – İşaret zamirleri, belli bir nesneyi ya da kişiyi işaret eden “bu, şu, o” gibi sözcüklerden oluşur. Parçada bu tür bir kullanım yoktur.
- Seçenek D: Soru zamiri – Soru zamirleri, soru sorulan nesne veya kişi hakkında “kim, ne” gibi kelimelerle ifade edilir. Parçada soru zamirine rastlanmamaktadır.
Sonuç: Parçada yer alan “bazıları” kelimesi, belirli bir kimliği veya nesneyi işaret etmeden, genel bir topluluğu ifade eden belgisiz zamir örneğidir. Diğer seçeneklerde bahsedilen zamir türlerinin hiçbirine rastlanmamaktadır. Bu ayrıntılı analiz sonucu, doğru cevap “B” şıkkıdır.
7
Belgizis zamir, isimlerin yerini belirsiz bir şekilde tutan zamirdir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz zamir kullanılmamıştır?
- Öğrencilerin tümü turnuvaya katılmış.
- Profilini herkese açık şekilde ayarlamış.
- Çalışanların hepsi bu hafta izne çıkmış.
- Bazı insanlar bulmaca çözmeye bayılır.
7. Sorunun Çözümü
Bu soruda, verilen cümleler incelenerek belgisiz zamir kullanımına yer verilip verilmediği sorgulanmaktadır. Belgisiz zamirler, belirli bir ismi işaret etmeden, belirsiz bir topluluğu veya nesneyi ifade ederler. Cümleleri tek tek değerlendirdiğimizde:
- Seçenek A: “Öğrencilerin tümü turnuvaya katılmış.” – Burada “tümü” kelimesi, tüm öğrencileri ifade eden belgisiz zamir olarak kullanılmaktadır.
- Seçenek B: “Profilini herkese açık şekilde ayarlamış.” – Bu cümlede “herkese” ifadesi, kimin erişime açık olduğu konusunda belirsizliği ifade ederek belgisiz zamir işlevi görmektedir.
- Seçenek C: “Çalışanların hepsi bu hafta izne çıkmış.” – Burada da “hepsi” kelimesi, tüm çalışanları genel olarak ifade eden belgisiz zamir örneğidir.
- Seçenek D: “Bazı insanlar bulmaca çözmeye bayılır.” – Bu cümlede yer alan “bazı” kelimesi, niteleyici bir sıfat gibi görünse de, Türkçede tek başına belgisiz zamir özelliği taşımaz. Çünkü “bazı” kelimesi, kendisinden sonra gelen isimle birlikte kullanıldığında, o isme ait belirsizliği niteler; ancak burada bağımsız zamir işlevi görmemektedir.
Sonuç: Yukarıdaki değerlendirmelere göre, seçenek A, B ve C’de belgisiz zamirler bağımsız olarak karşımıza çıkarken; D. seçenekte kullanılan “bazı” sözcüğü, isimle beraber niteleyici görevde olup, bağımsız zamir işlevi göstermemektedir. Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.
8
“Onlar” sözcüğü, hem işaret hem de şahıs zamiri olarak kullanılabilir.
Buna göre “onlar” sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde şahıs zamiri olarak kullanılmıştır?
- Zifiri karanlıktaki ışıl ışıl yıldızlar çocuğu şaşırtmıştı, onları hiç bu kadar parlak görmemişti.
- Onları raflara sen mi yerleştirdin, diyerek sevinçle kitaplığına yöneldi; onu hiç bu denli mutlu görmemiştim.
- Eda, bardakları büyükten küçüğe doğru özenle dizdi masanın üzerine; sonra da onlara su doldurdu.
- Sanatla bağı kuvvetli olan kişilere hayrandı, onları atölyesinde ağırlamaktan büyük keyif duyardı.
8. Sorunun Çözümü
Soruda “Onlar” sözcüğünün hem işaret hem de şahıs zamiri olarak kullanılabildiği belirtilmiş, ardından verilen seçeneklerden hangisinde şahıs zamiri olarak kullanıldığı sorulmuştur. Zamirlerin işlevini değerlendirirken, hangi cümlenin insan ya da canlı varlıkları temsil ettiğine dikkat etmek gerekmektedir.
- Seçenek A: “Zifiri karanlıktaki ışıl ışıl yıldızlar çocuğu şaşırtmıştı, onları hiç bu kadar parlak görmemişti.” – Burada “onları”, yıldızlar gibi nesneleri işaret etmektedir ve daha çok betimleyici niteliktedir.
- Seçenek B: “Onları raflara sen mi yerleştirdin, diyerek sevinçle kitaplığına yöneldi; onu hiç bu denli mutlu görmemiştim.” – Bu cümlede de “onları” ifadesi, eşyaları ya da nesneleri belirten bir zamir olarak değerlendirilebilir.
- Seçenek C: “Eda, bardakları büyükten küçüğe doğru özenle dizdi masanın üzerine; sonra da onlara su doldurdu.” – Burada “onlara”, bardakları ifade etmekte olup, işaret zamiri özelliği taşımaktadır.
- Seçenek D: “Sanatla bağı kuvvetli olan kişilere hayrandı, onları atölyesinde ağırlamaktan büyük keyif duyardı.” – Bu cümlede “onları” ifadesi, sanatla ilgili kişiler yani insanları temsil etmektedir. İnsanları ifade eden zamirler şahıs zamiri olarak değerlendirilir.
Sonuç: Yukarıdaki açıklamalardan, “onları” sözcüğünün doğru olarak şahıs zamiri işlevini, yani insanları temsil etme görevini üstlendiği seçenek D’de belirgin şekilde görüldüğü anlaşılmaktadır. Diğer seçeneklerde ise “onlar” nesnelere atıfta bulunmakta ya da betimleyici nitelik taşımaktadır. Bu sebeple doğru cevap “D” şıkkıdır.
9
Biçare gönüller! Ne(I) giden son gemidir bu!
Hicranlı hayatın ne de son matemidir bu(I).
Birçok gidenin her biri(I) memnun ki yerinden
Birçok(I) seneler geçti, dönen yok seferinden.
Bu dizelerde numaralanmış sözcüklerden hangileri zamir değildir?
- I ve II
- I ve IV
- II ve III
- III ve IV
9. Sorunun Çözümü
Bu soruda, dizelerde altı çizili işaret edilen sözcüklerden hangilerinin zamir olmadığını belirlemeniz istenmiştir. Şıklarda verilen sözcükler; Ne (I), bu (II), biri (III) ve Birçok (IV) şeklindedir. İncelememizi yaparken, zamirlerin temel işlevi, isimlerin yerini tutmak ve tekrarını önlemektir.
- Seçenek I – “Ne”: Bu sözcük, genellikle soru zamiri olarak bilinse de, şiirsel ve coşkulu anlatımlarda duyguyu ifade eden ünlem veya bağlam belirleyici bir öge olarak da kullanılabilir. Burada, “Ne” ifadesi, belirli bir nesne ya da kişiyi işaret etmeden, bir duygu ya da durum vurgulaması yapmaktadır; bu nedenle zamir işlevinden ziyade edebi bir anlatım ögesidir.
- Seçenek II – “bu”: Cümle içinde “bu” sözcüğü, somut bir nesneyi ya da durumu işaret etmekte ve zamir işlevi görmektedir. Yani, burada isim yerine kullanılarak o nesneyi göstermektedir.
- Seçenek III – “biri”: “Biri” sözcüğü, belirsiz zamir kategorisine girer. Çünkü, belirli olmayan bir gruptan tek bir unsuru işaret etmekte ve isim yerine kullanılmaktadır.
- Seçenek IV – “Birçok”: Bu sözcük, sayı ve nicelik belirten bir sıfat veya zamir gibi görünse de, burada isim tamlaması içinde kullanılarak niteleyici özellik taşımaktadır. Tek başına, belirli bir nesneyi işaret etmediği için zamir işlevini tam olarak yerine getirmez.
Sonuç: Yukarıdaki değerlendirmede, dizeler arasında “bu” ve “biri” sözcüklerinin zamir işlevini yerine getirdiğini; ancak “Ne” ve “Birçok” sözcüklerinin, şiirsel anlatımın gerektirdiği edebi öge ya da sıfat-fiil nitelikleri nedeniyle isim yerine geçecek düzeyde bir zamir işlevi göstermediği anlaşılmaktadır. Bu nedenle doğru cevap “I ve IV” şıkkıdır.
10
Çok mu neşelisin?
Ne mutlu sana!
Herkes neşeli
Mutlu o zaman
Sevindim buna
Bu dizelerde aşağıdaki zamirlerden hangisinin örneği yoktur?
- İşaret zamiri
- Belgisiz zamir
- Soru zamiri
- Şahıs zamiri
10. Sorunun Çözümü
Bu soruda, verilen dizelerde hangi türden bir zamir örneğinin bulunmadığı incelenmektedir. Dizeler; “Çok mu neşelisin?”, “Ne mutlu sana!”, “Herkes neşeli”, “Mutlu o zaman”, “Sevindim buna” şeklinde dizilir. Zamirler, cümle içinde isimlerin yerini tutarak tekrarın önüne geçerler.
- Seçenek A – İşaret zamiri: “o” gibi işaret zamirleri, dizelerdeki “o” kelimesiyle kendini belli kılabilir. Bu tür zamirler, somut veya soyut bir durumu gösterir.
- Seçenek B – Belgisiz zamir: Örneğin “buna” ifadesi, tam olarak hangi nesne ya da duruma ait olduğu belli olmayan bir işaret içerdiğinden belirsiz zamir örneği olarak kabul edilebilir.
- Seçenek C – Soru zamiri: Verilen dizelerde, “neşelisin” ifadesinde ve “Ne mutlu sana!” dizesinde görülen “ne” sözcüğü, soru veya ünlem yapısı içinde kullanılmasına rağmen, zamir kategorisinde net bir soru zamiri örneği oluşturmaz. Yani, cümle yapısı içinde isim yerine geçen tipik bir soru zamirine rastlanmamaktadır.
- Seçenek D – Şahıs zamiri: “sen” gibi şahıs zamirleri, dizelerde ima edilen kişi ya da kişiler üzerinden anlaşılabilir. Bu tür zamirler, özne veya nesne yerine kullanılma özelliğine sahiptir.
Sonuç: Yukarıdaki açıklamalara göre, dizelerde açıkça işaret, belgisiz ve şahıs zamiri örnekleri yer alırken; soru zamirine ait net ve bağımsız bir kullanım gözlemlenmemektedir. Bu ayrıntılı değerlendirme sonucunda, doğru cevap “C” şıkkıdır.
11
Zamirler, isim tamlamalarında tamlayan ya da tamlanan görevinde kullanılabilir.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde zamir, tamlayan görevinde kullanılmıştır?
- Başkalarının düşüncelerine de saygı göstermek gerekir.
- Sevginin gücünü bu olaydan sonra daha iyi anladım.
- Bu dünyada bazı şeyleri de kendin için yapmalısın.
- Kitaplığımdaki romanların bazılarını henüz okuyamadım.
11. Sorunun Çözümü
Bu soruda, zamirlerin isim tamlamaları içinde hangi görevde kullanıldıkları sorulmaktadır. İsim tamlamalarında zamirler, tamlayan ya da tamlanan görevinde yer alabilir. İncelenen cümleler arasında, cümlenin anlam bütünlüğünü sağlayan ve aitlik ilişkisini ortaya koyan unsurlar dikkatle analiz edilmelidir.
- Seçenek A – “Başkalarının düşüncelerine de saygı göstermek gerekir.” ifadesinde, “Başkalarının” sözcüğü, “diğer insanlar” anlamını taşımakta ve isim tamlamasında tamlayan görevinde kullanılarak, “düşüncelerine” ifadesiyle ilişkilendirilmiştir. Bu kullanım, zamirin tamlayan olarak işlev gördüğünü göstermektedir.
- Seçenek B – “Sevginin gücünü bu olaydan sonra daha iyi anladım.” cümlesinde ise, zamir benzeri bir kullanım söz konusu değildir; burada “bu olay” ifadesi, doğrudan isim tamlamasında yer almaktadır.
- Seçenek C – “Bu dünyada bazı şeyleri de kendin için yapmalısın.” cümlesinde “kendin” kelimesi şahıs zamiri işlevi görse de, burada aitlik ilişkisini gösteren tamlayan rolünde değildir.
- Seçenek D – “Kitaplığımdaki romanların bazılarını henüz okuyamadım.” ifadesinde, “bazılarını” kelimesi, romanları niteleyen belirsiz bir ifadeyken, zamirin tamlayan görevi net olarak gözlemlenmemektedir.
Sonuç: Yukarıdaki detaylı değerlendirme sonucunda, “Başkalarının” sözcüğünün isim tamlamasında, aitlik ve bütünlük ilişkisini kuran bir tamlayan olarak kullanıldığı açıkça anlaşılmaktadır. Diğer seçeneklerde ise zamirlerin bu görevde kullanımı bulunmamaktadır. Bu nedenle doğru cevap “A” şıkkıdır.
12
İn cin uykuda, yalnız iki yoldaş uyanık
Biri benim, biri de serseri kaldırımlar
Aşağıdakilerin hangisinde bu dizelerdeki altı çizili sözcükle aynı türde bir zamir vardır?
- Zamanla nasıl değişiyor insan Hangi resmime baksam ben değilim
- Ruhumu eritip de kalıpta dondurmuşlar Onu İstanbul diye toprağa kondurmuşlar
- Herkesin bildiği dilden bir isim Aynalar söyleyin bana, ben kimim
- Geceleyin bir ses böler uykumu İçim ürpermeyle dolar: – Nerdesin
12. Sorunun Çözümü
Bu soruda, şiirsel dizelerden alınan “Biri” sözcüğüyle aynı türde zamir örneğinin hangi seçenek içinde yer aldığı sorulmaktadır. İlk dizelerde “Biri” kelimesi, belirli olmayan iki yoldaştan birini ifade eden belgisiz zamir olarak kullanılmıştır; burada sözcük, ismin yerini tutarak, belirsiz bir unsuru öne çıkarır. Dolayısıyla, benzer işlevdeki zamir örneği aranmalıdır.
- Seçenek A: “Zamanla nasıl değişiyor insan Hangi resmime baksam ben değilim.” – Bu cümlede soru ve şahıs zamirlerine rastlanır, ancak “Biri” gibi belirsiz bir işlev gözlemlenmez.
- Seçenek B: “Ruhumu eritip de kalıpta dondurmuşlar Onu İstanbul diye toprağa kondurmuşlar.” – Burada “Onu” zamiri, nesne yerine geçen işaret zamiri örneğidir; kullanım amacı farklıdır.
- Seçenek C: “Herkesin bildiği dilden bir isim Aynalar söyleyin bana, ben kimim.” – Bu cümlede, sorunun sonunda yer alan “ben”u içeren yapı, özne yerine geçen şahıs zamirini barındırsa da, dizenin bütününde kimlik sorgulaması yapılan ve belirsiz bir niteliğe işaret eden kullanım, “Biri” ile benzer bir anlatım özelliği taşımaktadır. Burada, kimlik sorunu çerçevesinde zamir kullanımı, belirsizliği öne çıkaran bir yapı olarak yorumlanabilir.
- Seçenek D: “Geceleyin bir ses böler uykumu İçim ürpermeyle dolar: – Nerdesin” – Bu dizede soru ifadesi ve ünlem yapıları bulunmakla birlikte, “Biri”nin işlevine yakın bir belirsizlik unsuru gözlenmez.
Sonuç: Yukarıdaki açıklamalardan, şiirdeki “Biri” sözcüğünün belirsiz zamir işlevine en yakın yapının, seçenek C’de yer alan ve kimlik sorgulaması çerçevesinde dolaylı bir belirsizlik ifade eden kullanımla benzerlik gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu sebeple doğru cevap “C” şıkkıdır.