7. Sorunun Çözümü

Bu soruda kişi zamirine gelen ayrılma hâli ekini (––den/dan eki) arıyoruz. Ayrılma hâli eki, Türkçede “…’den/…’dan” biçiminde kullanılarak “…’den ayrılma, …’dan gitme” anlamı katar. Şimdi her bir seçeneği değerlendirelim:

• A şıkkı – “Benden selam olsun sevenlerime”
  Burada “ben” kişi zamiri ve üzerine gelen –den eki, öznenin ayrıldığı yönü gösterir. Tam da ayrılma hâli eki işlevini taşıdığı için doğru kullanımtır.
• B şıkkı – “Şundan biraz daha alabilir miyim?”
  “Şundan” sözcüğü üzerine gelen –dan eki işaret zamiri “şu”ya gelmiştir; kişi zamiri değildir. Bu nedenle soru kriterine uymaz.
• C şıkkı – “Bana giderken neden söylemedin?”
  “Bana” sözcüğü, “ben” kişi zamirine gelen –a (yönelme hâli) ekidir, ayrılma hâli değil. Dolayısıyla yanlış şık.
• D şıkkı – “Seninle et ile tırnak gibiyiz”
  “Seninle” sözcüğü, “sen” kişi zamirine gelen –le (aracılık/ortaklık hâli) ekidir; ayrılma hâli eki değildir.

Özetle, yalnızca “benden” ifadesi kişi zamirinin üzerine gelen ayrılma hâli ekini içerir. Bu nedenle sorunun doğru cevabı “A” şıkkıdır.

8. Sorunun Çözümü

Bu soruda “Birçoğu” kelimesinin hangi tür zamir olduğunu belirlememiz gerekiyor. “Birçoğu” kelimesi, “birçok kişinin/şeyin” ifadesiyle belirsiz bir grup veya miktarı işaret eder. Şimdi şıkları tek tek inceleyerek doğru cevabı ve diğer şıkların neden yanlış olduğunu görelim:

• A şıkkı – Kişi zamiri: Kişi zamirleri (ben, sen, o, biz, siz, onlar vb.) belirli şahısları gösterir. “Birçoğu” ise belirli bir şahsı değil, belirsiz sayıda elemanı ifade eder. Dolayısıyla kişi zamiri değildir.
• B şıkkı – Belgisiz zamir: Belgisiz zamirler, miktarı veya niteliği kesin olmayan varlıkları ifade eder. “Birçoğu” kelimesi de tam olarak bu işlevi görür; “birçok kişi/şey” anlamında, sayısı ve özellikleri tam belirli olmayan bir grup anlatır. Bu yüzden belgisiz zamirdir.
• C şıkkı – İşaret zamiri: İşaret zamirleri (bu, şu, o, bunlar, beriki vb.) doğrudan varlıkları veya kişileri işaret eder. “Birçoğu” herhangi bir varlığı işaret etmediğinden işaret zamiri değildir.
• D şıkkı – Soru zamiri: Soru zamirleri (kim, ne, hangisi vb.) soru cümlelerinde nesne veya özneyi belirsiz bırakarak soru anlamı katar. “Birçoğu” ise soru amacı taşımayan, belirsiz miktarı ifade eden bir sözcüktür ve soru zamiri değildir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, “birçoğu” belirsiz ve niceliksel bir ifade taşıdığı için doğru cevap “B” şıkkıdır.

9. Sorunun Çözümü

Bu soruda, altı çizili iki sözcüğün de zamir olup olmadığını inceliyoruz. Zamirler, isimlerin yerine geçen veya onları işaret eden kelimelerdir. Şıklardaki her cümledeki altı çizili sözcükleri tek tek değerlendirerek doğru cevabı ve diğer şıkların neden yanlış olduğunu görelim:

• A şıkkı – “bir çok” ve “dışarıda”:
  “Birçok” ifadesi burada miktarı belirten bir sıfat (belgisiz sıfat) işlevi görür; “dışarıda” ise yer zarfıdır. Hiçbiri isim yerine geçmediği için zamir değildir.
• B şıkkı – “nasıl”:
  “Nasıl” kelimesi soru cümlesinde soru zarfı olarak kullanılır; yalnızca bir sözcük altı çizilmiştir ve o da zamir değil, zarf özelliğindedir. Bu nedenle iki zamir yoktur.
• C şıkkı – “Kimse” ve “bunu”:
  “Kimse” belgisiz zamir kategorisindedir; “bunu” ise işaret zamiridir (isim yerine geçerek nesneyi gösterir). Her iki sözcük de zamirdir, dolayısıyla iki zamir birden bulunur.
• D şıkkı – “Her” ve “başı”:
  “Her” belirsiz miktar belirten belirleyici sıfat olarak görev yapar, “başı” ise isimdir. Zamir değillerdir, dolayısıyla zamir kategorisine girmezler.

Tüm bu açıklamalara dayanarak, altı çizili her iki sözcüğün de zamir olduğu tek seçenek “C” şıkkıdır.

10. Sorunun Çözümü

Bu soruda zamir kavramını hatırlayalım: Zamirler, isimlerin yerine geçen veya onları işaret eden kelimelerdir. Kişi, işaret, belgisiz, soru, iyelik gibi birçok türü vardır. Şıkları incelerken, cümlelerde zamir kullanımı olup olmadığına odaklanacağız.

• A şıkkı – “Her kitap insana değişik duygular verir.”
  Bu cümlede “her” kelimesi, “kitap” sözcüğünü niteleyen bir belirleyici sıfattır; zamir değildir. Başka bir zamir de bulunmadığından, bu cümlede zamir kullanılmamıştır.
• B şıkkı – “Yarın seninki de sınava girecek mi?”
  Burada “seninki” kelimesi bir iyelik zamiridir ve “senin kitabın/araçın” anlamındaki ismin yerine geçer. Dolayısıyla zamir kullanılmıştır.
• C şıkkı – “Onun yanında her şeyi anlatacak diye korktum.”
  Cümledeki “onun” kelimesi, bir işaret/iyelik zamiri olarak “o kişinin” anlamında kullanılır. Ayrıca “her” kelimesi de yine belirleyici sıfat olsa da, “onun” zamiri mevcuttur.
• D şıkkı – “Kimi gün bizi arar, sorunlarımızla ilgilenirdi.”
  Burada “bizi” kelimesi bir kişi zamiridir (biz zamirinin belirtme hâli eki almış hâli). Ayrıca “kimi” sözcüğü belgisiz sıfat olsa da, zamir kullanımını engellemez.

Sonuç olarak, sadece A şıkkındaki cümlede hiçbir zamir yer almadığı için doğru cevap “A” şıkkıdır.

11. Sorunun Çözümü

Bu soruda “bu” sözcüğünün zamir ya da işaret sıfatı olarak kullanılıp kullanılmadığını belirlememiz gerekiyor. Zamir, ismin yerine geçen veya onu işaret eden, tek başına anlam taşıyan kelimelerdir. İşaret sıfatı ise ismin kendisinden önce gelerek o ismi niteler, ismin hemen yanında yer alır ve onun yerine geçmez.

• A şıkkı – “Bu sana iyi bir ders olmuştur.”
  “Bu” burada önceki cümle veya olaydan çıkan sonucu işaret eder; tek başına “bu” kelimesi, ders kelimesinin yerine geçip “o ders” anlamında kullanılır. Dolayısıyla zamirdir.
• B şıkkı – “Bu her öğrencinin işine yarar.”
  “Bu” kelimesi cümlede “bu durum” ya da “bu yöntem” gibi ismin yerine geçerek genel bir varlığı işaret eder; tek başına anlam taşıdığı için zamirdir.
• C şıkkı – “Bu haber basına kesinlikle sızmamalı.”
  “Bu” kelimesi burada doğrudan “haber” sözcüğünü niteleyerek “bu haber” tamlamasını oluşturur; işaret sıfatı olarak ismi takip eder ve onun yerine geçmez. Dolayısıyla zamir değildir, işaret sıfatıdır.
• D şıkkı – “Bu hepimizin ortak sorunudur.”
  “Bu” yine “bu sorun” anlamında ismi niteleyen işaret sıfatı değil, tam tersine “sorun” sözcüğünün yerine geçebilen genel bir gösterge olarak kullanılır ve tek başına anlam taşır; burada zamir işlevindedir.