Aşağıdaki cümlelerin hangisinde büyük harflerin kullanımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Okullar bu yıl 14 Haziran’da kapanacak.
- Akşam yemeğinde Hindistan Cevizi kullandık.
- Turistler Galata Kulesi’ne hayran kaldı.
- Kedisi Boncuk, pencerenin önünden ayrılmıyor.
Sorunun Çözümü
Yer adlarıyla kurulan birleşik kelimelerde sadece özel isim büyük harfle başlar, ikinci kelime olan tür adı küçük yazılır.
- A) Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. “14 Haziran” kullanımı doğrudur.
- B) “Hindistan” özel isimdir, büyük yazılır. Ancak “ceviz” tür adıdır ve küçük yazılmalıdır. Doğrusu “Hindistan cevizi” şeklinde olmalıdır.
- C) Saray, köşk, han, kale, kule vb. yapı adlarının bütün kelimeleri büyük harfle başlar. “Galata Kulesi” kullanımı doğrudur.
- D) Hayvanlara verilen özel adlar büyük harfle başlar. “Boncuk” kullanımı doğrudur.
Cevap: B
Türkçede sözcükler oluşum özelliklerine göre ayrı veya bitişik yazılır. Özellikle belirsizlik bildiren sözcüklerin ve ikilemelerin yazımı sıklıkla karıştırılmaktadır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün yazımı doğrudur?
- Bu konuda hiç bir fikrim yok.
- Sorunları başbaşa verip çözdük.
- Sporcular parkta her gün koşuyor.
- Salonda bir çok davetli vardı.
Sorunun Çözümü
Bu soruda “ayrı ve bitişik yazılan sözcükler” kuralını inceleyeceğiz. İkilemeler daima ayrı yazılırken, anlamca kaynaşmış bazı belirsizlik sıfatları bitişik yazılır.
- A) “hiç bir” ifadesi yanlıştır. Belirsizlik bildiren bu sözcük kalıplaşmıştır ve daima “hiçbir” şeklinde bitişik yazılır.
- B) “başbaşa” ifadesi yanlıştır. Bu sözcük bir ikilemedir. Türkçede ikilemeler daima “baş başa” şeklinde ayrı yazılır.
- C) “her gün” ifadesi doğrudur. “Her” sözcüğü ile oluşturulan zaman bildiren tamlamalar (her an, her gün, her hafta) ayrı yazılır.
- D) “bir çok” ifadesi yanlıştır. “Çok” sözcüğüyle kurulan bu belirsizlik sıfatı anlamca kaynaşmıştır ve “birçok” şeklinde bitişik yazılır.
Cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “mi” ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Havalar soğudumu sobaları yakarız.
- Derin mi derin bir vadiye ulaştık.
- Toplantı notlarını temize çektin mi?
- Güneş battı mı ortalık sessizleşir.
Sorunun Çözümü
Soru eki olan “mi/mı/mu/mü” cümleye soru, pekiştirme, zaman veya koşul anlamı katsa bile kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır.
- A) “Havalar soğudumu” ifadesinde “mi” eki, cümleye “zaman” anlamı katsa da ayrı yazılmalıydı. Doğrusu “soğudu mu” şeklinde olmalıdır.
- B) “Derin mi derin” ifadesinde “mi” eki pekiştirme görevindedir ve ayrı yazılarak kurala uyulmuştur.
- C) “Çektin mi” ifadesinde “mi” eki soru anlamı katmıştır ve kendinden önceki fiilden ayrı yazılmıştır.
- D) “Battı mı” ifadesinde ek, zaman anlamı (batınca) katmıştır ve kurala uygun olarak ayrı yazılmıştır.
Cevap: A
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Ancak kelime gibi okunan kısaltmalarda (NATO, TÜBİTAK vb.) kısaltmanın kelime okunuşuna göre ek getirilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmalara getirilen eklerin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Dayım, uzun yıllar DSİ’de mühendis olarak görev yaptı.
- Öğrenciler, gezi sırasında TBMM’yi ziyaret etti.
- Yeni yazım kılavuzunu almak için TDK’ya başvurduk.
- Haberlerde bu akşam KKTC’den bahsedildi.
Sorunun Çözümü
Büyük harfli kısaltmalarda son harfin okunuşu esastır. Türkçede “K” harfi “ka” değil, “ke” sesiyle okunur.
- A) “DSİ” kısaltması harf harf (De-Se-İ) okunur. Son harf “İ” olduğu için “-de” eki doğrudur.
- B) “TBMM” kısaltması (Te-Be-Me-Me) şeklinde okunur. Son harf “E” sesiyle bittiği için “-yi” eki doğrudur.
- C) “TDK” kısaltması “Te-De-Ka” değil, “Te-De-Ke” şeklinde okunur. Bu nedenle gelen ek “-ya” değil, “-ye” olmalıdır (TDK’ye). Burada yanlışlık yapılmıştır.
- D) “KKTC” kısaltması (Ke-Ke-Te-Ce) şeklinde okunur. Son harf “E” sesiyle bittiği için “-den” eki doğrudur.
Cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru eki “mi/mı/mu/mü”nün yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Rüzgar sert esti mi pencereleri kapatırız.
- Projenin detaylarını incelemeyecek misiniz?
- Eskiden bu şirin mahallede oturmuyormuydunuz?
- Bu lezzetli yemekleri baban mı hazırladı?
Sorunun Çözümü
Soru eki olan “mi/mı/mu/mü” kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır. Kendisinden sonra gelen ekler ise bu eke bitişik yazılır.
- A) “Esti mi” ifadesinde soru eki ayrı yazılmıştır. Cümleye zaman anlamı katmıştır, kullanımı doğrudur.
- B) “İncelemeyecek misiniz” ifadesinde soru eki ayrı, şahıs eki soru ekine bitişik yazılmıştır. Kullanımı doğrudur.
- C) “Oturmuyormuydunuz” ifadesi bitişik yazılmıştır. Doğrusu “oturmuyor muyduz” şeklinde ayrı olmalıydı.
- D) “Baban mı” ifadesinde soru eki ayrı yazılmıştır. Kullanımı doğrudur.
Cevap: C
Türkçede sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten sözcüklere hal eki olan “-de / -da” getirildiğinde, bu ek sertleşerek “-te / -ta” şekline dönüşür. Bu kurala “ünsüz benzeşmesi” denir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde hal ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Minik serçe, kafeste neşeyle ötüyordu.
- Öğrenciler yurtta akşam yemeği yedi.
- Kışlık kazaklarımı bu dolapda bulamadım.
- Çocuklar parkta doyasıya eğlendi.
Sorunun Çözümü
Bu soruda “ünsüz benzeşmesi” kuralına dayalı yazım yanlışını tespit etmemiz gerekir. Sert ünsüzle biten kelimelerde “-de” eki “-te”ye dönüşmelidir.
- A) “Kafeste”: Kelime “s” ile bittiği için ek “-te” olmuştur. Yazımı doğrudur.
- B) “Yurtta”: Kelime “t” ile bittiği için ek “-ta” olmuştur. Yazımı doğrudur.
- C) “Dolapda”: Kelime “p” (sert ünsüz) ile bitmiştir. Ek “-da” olarak kalamaz, sertleşerek “dolapta” olmalıydı. Yazımı yanlıştır.
- D) “Parkta”: Kelime “k” ile bittiği için ek “-ta” olmuştur. Yazımı doğrudur.
Cevap: C
1. Laboratuvar 2. Bilinçaltı 3. Orjinal 4. Sürpriz
Yukarıdaki numaralanmış kelimelerin hangisinin yazımı yanlıştır?
- 1
- 2
- 3
- 4
Sorunun Çözümü
Dilimize yabancı dillerden geçen bazı kelimelerin yazımı sıklıkla karıştırılmaktadır. Bu kelimelerin TDK kılavuzundaki doğru hallerini bilmek gerekir.
- A) Laboratuvar: “Labaratuvar” şeklinde yanlış telaffuz edilse de “o” harfiyle yazımı doğrudur.
- B) Bilinçaltı: Somut bir yer bildirmeyen “alt, üst” sözleriyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır. Doğrudur.
- C) Orjinal: Kelimenin doğru yazımı “Orijinal” şeklindedir. “r” harfinden önce ve sonra “i” harfi bulunmalıdır.
- D) Sürpriz: İlk hecesinde “r” harfi bulunur. “Süpriz” şeklindeki kullanım yanlıştır, buradaki yazımı doğrudur.
Cevap: C
“İle” sözcüğü, cümlede kelimelere bitişik yazılabildiği gibi kelimelerden ayrı da yazılabilir. Ancak kelimeye bitişik yazıldığında ünlü uyumuna uyar ve özel isimlere geldiğinde kesme işaretiyle ayrılır.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde “ile”nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Yaz tatilinde dedemlerin köyüne otobüsle gittik.
- Başarılı olmak için her zaman bir planla hareket etmelisin.
- Hafta sonu Mehmetle kütüphanede ders çalışacağız.
- Elindeki fırçayla tuvale harika renkler kattı.
Sorunun Çözümü
Bu soruda “ile” sözcüğünün özel isimlerle kullanımına dikkat edilmelidir. Kurala göre özel isimlere getirilen “ile” eki (ve diğer çekim ekleri) mutlaka kesme işareti (‘) ile ayrılmalıdır.
- A) “otobüsle” -> Cins isim olduğu için kesme işareti gerekmez. Doğru.
- B) “planla” -> Cins isim olduğu için bitişik yazılabilir. Doğru.
- C) “Mehmetle” -> “Mehmet” bir özel isimdir. Kendisine eklenen “ile” eki kesme işaretiyle ayrılmalıydı. Doğru yazım: Mehmet’le olmalıdır. Yanlış.
- D) “fırçayla” -> Cins isimdir ve ünlü uyumuna uygun eklenmiştir. Doğru.
Cevap: C
1. Seyehat 2. Orjinal 3. Eşofman 4. Şöför
Yukarıdaki numaralanmış kelimelerden hangisinin yazımı doğrudur?
- 1
- 2
- 3
- 4
Sorunun Çözümü
Dilimize yabancı dillerden geçen kelimelerin yazımında ses uyumlarına ve harf düşmelerine dikkat edilmelidir.
- A) “Seyehat” şeklinde yazılması yanlıştır. Kelimenin doğru yazımı “Seyahat” şeklindedir (ünlü değişimi hatası).
- B) “Orjinal” şeklinde yazılması yanlıştır. Söyleyişte düşse de yazıda ‘i’ harfi korunur: “Orijinal”.
- C) “Eşofman” kelimesinin yazımı doğrudur. (Sıklıkla “eşortman” şeklinde yanlış telaffuz edilir).
- D) “Şöför” şeklinde yazılması yanlıştır. İlk ünlü ‘o’, ikinci ünlü ‘ö’ olmalıdır: “Şoför”.
Cevap: C
Birden fazla sözcükten oluşan sayılar metin içerisinde yazıyla yazıldığında her sözcük birbirinden ayrı yazılır. Çek ve senet işlemleri bu kuralın dışındadır.
Bu kurala göre aşağıdakilerin hangisinde sayıların yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Sınav süresi kırk beş dakika olarak belirlendi.
- Öğrenciler merdivenleri üçer üçer çıktı.
- Bu tarihi bina yirmibeş yıl önce yapılmış.
- Köyümüz ilçeye 15 km uzaklıktadır.
Sorunun Çözümü
Bu soruda sayıların metin içerisindeki yazım kurallarını inceleyeceğiz. Türkçede sayılar harflerle yazıldığında, basamakları gösteren her sözcük ayrı yazılmalıdır.
- A) “kırk beş” ifadesi doğrudur. Sayıyı oluşturan “kırk” ve “beş” sözcükleri kurala uygun olarak ayrı yazılmıştır.
- B) “üçer üçer” ifadesi doğrudur. Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla yazılır ve ikilemeler ayrı yazılır.
- C) “yirmibeş” ifadesi yanlıştır. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılmalıdır. Doğrusu “yirmi beş” şeklinde olmalıydı.
- D) “15 km” ifadesi doğrudur. Ölçü bildiren sayılar rakamla yazılabilir ve birimle arasında boşluk bırakılır.
Cevap: C
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “-ki” ekinin veya “ki” bağlacının yazımıyla ilgili yanlışlık yoktur?
- Oysa ki sana ne çok güvenmiştim.
- Bizim ki yine erkenden uyandı.
- Baktım ki gökyüzü kara bulutlarla kaplı.
- Yolda ki çalışmaları izliyorduk.
Sorunun Çözümü
Türkçede bağlaç olan “ki” her zaman ayrı yazılırken, sıfat yapan veya ilgi zamiri olan “-ki” eki kelimeye bitişik yazılır. Pratik olarak kelimeye “-ler” çoğul eki getirebiliyorsak bitişik, getiremiyorsak ayrı yazılır.
- A) “Oysa ki” ifadesi yanlıştır. “Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Halbuki, Çünkü, Meğerki, İllaki” sözcükleri kalıplaşmış olduğu için her zaman bitişik yazılır.
- B) “Bizim ki” ifadesi yanlıştır. Burada “-ki” ilgi zamiridir (Bizim çocuğumuz/arkadaşımız vb. yerini tutar) ve bitişik yazılmalıdır: “Bizimki”.
- C) “Baktım ki” ifadesinde “ki”, bir fiilden (baktım) sonra gelmiştir ve bağlaç görevindedir. Bağlaçlar ayrı yazılır. Yazımı doğrudur.
- D) “Yolda ki” ifadesi yanlıştır. Hangi çalışmalar? Yoldaki çalışmalar. Sıfat yapan “-ki” eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır.
Cevap: C
Türkçede soru eki olan “mi, mı, mu, mü” her zaman kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. Ancak kendisinden sonra gelen ekler, bu eke bitişik olarak yazılabilir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru eklerinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?
- Bu güzel manzarayı daha önce görmüş müydün?
- Yarınki turnuvaya katılacak mısın, karar verdin mi?
- Bahçedeki çiçekleri suladın mı diye sordu.
- Odayı toplamadınmı, her yer darmadağın duruyor?
Sorunun Çözümü
Soru eki olan “mi/mı”, sözcüğün bir parçası değil, ayrı bir ek olduğu için kendinden önceki kelimeden daima ayrı yazılmalıdır.
- A) “görmüş müydün” -> Soru eki ayrı yazılmış, ekler soru ekine eklenmiş. Doğru.
- B) “katılacak mısın”, “verdin mi” -> Her iki kullanımda da soru ekleri ayrı yazılmıştır. Doğru.
- C) “suladın mı” -> Soru eki kelimeden ayrı yazılmıştır. Doğru.
- D) “toplamadınmı” -> Burada soru eki olan “-mı”, fiile bitişik yazılarak kural ihlali yapılmıştır. Doğrusu “toplamadın mı” şeklinde ayrı olmalıydı.
Cevap: D