Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, geniş zaman çekimiyle kullanılmıştır?
- Geçen hafta hava mevsim normallerinden sıcaktı.
- Dedemin çocukluğu küçük bir sahil kasabasında geçmiş.
- Yarın işlerin yoğun değilse bize gelebilirsin.
- Kitaplar, bilgi dünyasına açılan sihirli kapılardır.
Sorunun Çözümü
Ek fiilin geniş zamanı, isim soylu sözcüklere “-dır, -dir, -tır, -tir” ekleri getirilerek yapılır ve genellikle genel geçer doğruları ifade eder.
- A) “Sıcaktı” sözcüğünde ek fiil (sıcak i-di), görülen geçmiş zaman kipiyle çekimlenmiştir.
- B) “Geçmiş” sözcüğünde “-miş” eki, fiile gelen duyulan geçmiş zaman kip ekidir; ek fiil değildir.
- C) “Değilse” sözcüğünde ek fiil (değil i-se), şart kipiyle çekimlenmiştir.
- D) “Kapılardır” sözcüğünde ek fiil (kapılar-dır), geniş zaman kipiyle çekimlenmiş ve cümleye kesinlik anlamı katmıştır.
Cevap: D
Ek fiil, isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapar veya basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapar.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, ek fiilin hikâyesiyle (idi) çekimlenmiştir?
- Bozulan radyoyu bir çırpıda tamir ediverdi.
- Yoğun sis yüzünden sadece birkaç metre ilerleyebildi.
- Eskiden buralar, şehrin en kurak arazisiymiş.
- Dedemin tek isteği, huzurlu bir köyde yaşamaktı.
Sorunun Çözümü
Ek fiilin hikâyesi, isimlere veya fiillere “-idi” (dı/di/du/dü/tı/ti/tu/tü) şeklinde eklenerek yapılır.
- A) Yüklem “tamir ediverdi” sözcüğüdür. Bu sözcük kurallı birleşik fiildir (tezlik) ve görülen geçmiş zaman eki (-di) almıştır. Ek fiil almamıştır.
- B) Yüklem “ilerleyebildi” sözcüğüdür. Bu sözcük kurallı birleşik fiildir (yeterlilik) ve görülen geçmiş zaman eki (-di) almıştır. Ek fiil almamıştır.
- C) Yüklem “arazisiymiş” sözcüğüdür. “Arazi-si-imiş” şeklinde ek fiilin rivayeti ile çekimlenmiştir. Hikâye değildir.
- D) Yüklem “yaşamaktı” sözcüğüdür. “Yaşamak” (isim-fiil) sözcüğüne “-idi” eki gelmiştir. “Yaşamak-idi” şeklinde ek fiilin hikâyesi kullanılmıştır.
Cevap: D
Ek fiiller (ek eylemler), isim soylu sözcüklerin sonuna gelerek onları yüklem yapar veya basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı fiil yapar.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil kullanılmamıştır?
- Köyümüzün havası, şehirdekine göre oldukça temizdi.
- Bahçedeki kurumuş yaprakları rüzgâr bir köşeye savurdu.
- Dedem, her akşam bize o heyecanlı masalları anlatırdı.
- Başarının asıl sırrı, planlı ve disiplinli çalışmaktır.
Sorunun Çözümü
Ek fiil (imek fiili); isimlere gelerek yüklem yapar (idi, imiş, ise, -dır) veya fiillere gelerek birleşik zaman kurar (hikâye, rivayet, şart).
- A) “Temizdi” sözcüğü “temiz” ismine gelen ek fiilin görülen geçmiş zaman eki (-di) ile çekimlenmiştir (temiz-i-di). Ek fiil vardır.
- B) “Savurdu” sözcüğünün kökü “savur-” fiilidir. Bu fiil sadece görülen geçmiş zaman kipi (-du) almıştır. İkinci bir kip eki almadığı (basit zamanlı olduğu) ve isim olmadığı için ek fiil yoktur.
- C) “Anlatırdı” sözcüğü “anlat-” fiiline önce geniş zaman (-ır), sonra ek fiilin hikâyesi (-dı) gelerek birleşik zaman oluşturmuştur (anlat-ır-i-di). Ek fiil vardır.
- D) “Çalışmaktır” sözcüğü “çalışmak” isim-fiiline (isim kabul edilir) gelen ek fiilin geniş zaman eki (-tır) ile yüklem olmuştur. Ek fiil vardır.
Cevap: B
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil (ek eylem) kullanılmamıştır?
- Bahçedeki kurumuş dalları özenle budadı.
- Burası, şehrin en gürültülü ve kalabalık semtiydi.
- En sevdiği mevsim, rengârenk çiçeklerin açtığı ilkbaharmış.
- Eskiden bayramlarda tüm aile büyük sofralarda bir araya gelirdi.
Sorunun Çözümü
Ek fiiller (imek fiili), isim soylu sözcükleri yüklem yapar veya basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapar.
- A) “Budadı” sözcüğü fiildir ve sadece görülen geçmiş zaman eki (-dı) almıştır. Basit zamanlıdır, ek fiil almamıştır.
- B) “Semtiydi” sözcüğü isimdi. “Semti-idi” şeklinde ek fiilin görülen geçmiş zamanını alarak yüklem olmuştur.
- C) “İlkbaharmış” sözcüğü isimdir. “İlkbahar-ımış” şeklinde ek fiilin duyulan geçmiş zamanını alarak yüklem olmuştur.
- D) “Gelirdi” sözcüğü fiildir. “Gelir-idi” şeklinde geniş zamanın hikayesi ile çekimlenmiştir (Birleşik zaman).
Cevap: A
Ek fiillerin Türkçede iki temel görevi vardır: 1. İsim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapmak. 2. Basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapmak.
Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil farklı bir görevde kullanılmıştır?
- Topkapı Sarayı, tarihimizin en canlı tanığıdır.
- Padişahlar, önemli kararları Divan-ı Hümayun’da alırdı.
- Osmanlı mutfağı, dünyanın en zengin sofrasıdır.
- Çini sanatı, o dönemin en gözde mesleğidir.
Sorunun Çözümü
Soruda ek fiilin “isimi yüklem yapma” ve “fiili birleşik zamanlı yapma” görevleri arasındaki fark sorulmaktadır. Yüklemin köküne bakılarak bu ayrım yapılır.
- A) “Tanığıdır” sözcüğünün kökü isimdir (tanık). Ek fiil, ismi yüklem yapmıştır.
- B) “Alırdı” sözcüğünün kökü fiildir (al-mak). “Al-ır-dı” şeklinde (Geniş Zamanın Hikayesi) çekimlenmiştir. Ek fiil, fiili birleşik zamanlı yapmıştır.
- C) “Sofrasıdır” sözcüğünün kökü isimdir (sofra). Ek fiil, ismi yüklem yapmıştır.
- D) “Mesleğidir” sözcüğünün kökü isimdir (meslek). Ek fiil, ismi yüklem yapmıştır.
Cevap: B
Ek fiillerin Türkçede iki temel görevi vardır: 1. İsim ve isim soylu sözcüklere gelerek onları cümlede yüklem yapmak. 2. Basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı fiil yapmak.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
- Göz alabildiğine uzanan bu geniş ova, oldukça bereketliydi.
- Rüzgâr, bahçedeki kavak ağaçlarının dallarını savuruyordu.
- Genç sporcunun tek amacı, olimpiyatlarda şampiyon olmaktı.
- Sizi kapıda güler yüzle karşılayan kişi, evin en küçük oğluydu.
Sorunun Çözümü
Ek fiilin görevini bulmak için ek fiil ekinin (idi, imiş, ise, dir) hangi sözcüğe eklendiğine bakılır. İsim soylu sözcüğe mi yoksa çekimli fiile mi geldiği incelenir.
- A) “Bereketliydi” sözcüğünün kökü “bereketli” ismidir. Ek fiil isme gelerek yüklem yapmıştır. (1. Görev)
- B) “Savuruyordu” sözcüğünde “savur-” fiili “-uyor” şimdiki zaman ekini almıştır. Ek fiil (-du), bu basit zamanlı fiile gelerek birleşik zaman yapmıştır. (2. Görev)
- C) “Olmaktı” sözcüğünde “-mak” eki isim-fiil ekidir. Fiilimsiler ek fiil alırken isim kabul edilir. Ek fiil isme gelerek yüklem yapmıştır. (1. Görev)
- D) “Oğluydu” sözcüğünün kökü “oğul” ismidir. Ek fiil isme gelerek yüklem yapmıştır. (1. Görev)
Cevap: B
Ek fiilin iki temel görevi vardır: 1. İsim ve isim soylu sözcükleri yüklem yapmak. 2. Basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapmak.
Buna göre aşağıdakilerin hangisinde ek fiil, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
- Mars’taki atmosfer tabakası, Dünya’dakine göre çok inceymiş.
- Astronotlar, kapsüldeki oksijen seviyesini sürekli kontrol ediyormuş.
- Uzay istasyonundaki en karmaşık cihaz, bu yeni teleskoptu.
- Genç mühendisin tek hayali, kendi roketini tasarlamaktı.
Sorunun Çözümü
Soruda ek fiilin “isme gelme” ve “fiile gelme” görevleri arasındaki fark sorulmuştur. Fiilimsiler (isim-fiil), ek eylem alırken isim kabul edilir.
- A) “İnceymiş” sözcüğü “ince” ismine gelen ek fiille (ince-imiş) yüklem olmuştur. (İsmi yüklem yapma)
- B) “Ediyormuş” sözcüğü “et-” fiiline şimdiki zaman (-iyor) ve ek fiilin rivayeti (-muş) gelerek birleşik zaman kurmuştur. (Birleşik zaman kurma)
- C) “Teleskoptu” sözcüğü “teleskop” ismine gelen ek fiille (teleskop-idi) yüklem olmuştur. (İsmi yüklem yapma)
- D) “Tasarlamaktı” sözcüğü bir fiilimsidir (isim-fiil). “-mak” eki alan sözcükler isim kabul edildiği için burada ek fiil isme gelmiş sayılır. (İsmi yüklem yapma)
Cevap: B
(I) Bozkırın ortasında tek başına duran yaşlı bir çınar ağacıydı. (II) Dalları, yorgun bir gezginin kolları gibi aşağı sarkıktı. (III) Gölgesi, yaz sıcağında köylüler için serin bir duraktı. (IV) Eskiden buralarda kuşlar, şimdikinden çok daha neşeli öterdi.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde ek fiil (ek eylem), diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
- I.
- II.
- III.
- IV.
Sorunun Çözümü
Ek fiilin iki temel görevi vardır: 1. İsim ve isim soylu sözcükleri yüklem yapmak. 2. Basit zamanlı fiilleri birleşik zamanlı yapmak.
- A) “Ağacıydı” sözcüğü isimdir. Ek fiil (-dı) isme gelerek onu yüklem yapmıştır.
- B) “Sarkıktı” sözcüğü isim soyludur (sıfat). Ek fiil (-tı) isme gelerek onu yüklem yapmıştır.
- C) “Duraktı” sözcüğü isimdir. Ek fiil (-tı) isme gelerek onu yüklem yapmıştır.
- D) “Öterdi” sözcüğü fiildir (öt-mek). Geniş zaman eki (-er) üzerine ek fiil (-di) gelerek birleşik zamanlı fiil yapmıştır.
Cevap: D
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi ek fiil almıştır?
- Rüzgâr, kurumuş yaprakları sağa sola savurdu.
- Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
- Kardeşim odasında sessizce kitap okuyor.
- İnsanları birbirine bağlayan en güçlü duygu sevgidir.
Sorunun Çözümü
Yüklemi isim veya isim soylu olan cümlelerde mutlaka ek fiil (imek fiili) bulunur. Basit zamanlı fiil cümlelerinde ise ek fiil bulunmaz.
- A) “Savurdu” sözcüğü fiildir ve sadece kip eki (-du) almıştır.
- B) “Çıkacağız” sözcüğü fiildir ve sadece kip eki (-acak) almıştır.
- C) “Okuyor” sözcüğü fiildir ve sadece kip eki (-yor) almıştır.
- D) “Sevgidir” yüklemi isimdir. İsimlerin yüklem olabilmesi için mutlaka ek fiil alması gerekir (-dir eki).
Cevap: D
Ek fiiller (imek fiili), isim soylu sözcüklere gelerek onları yüklem yapar ya da basit zamanlı fiillere gelerek onları birleşik zamanlı yapar.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil kullanılmamıştır?
- Güneş, dağların ardında yavaşça batar.
- Kitaplar, sessiz ama derin hazinelerdir.
- Bu köyün en yaşlısı, karşıdaki dededir.
- Başarının anahtarı, planlı çalışmaktır.
Sorunun Çözümü
Ek fiilin varlığını tespit etmek için yüklemin köküne ve aldığı eklere bakılır. İsim cümlelerinde ek fiil mutlaka vardır (düşmüş olsa bile), fiil cümlelerinde ise “iki kip eki” varsa ek fiil vardır.
- A) Yüklem “batar” sözcüğüdür. “Bat-” fiili “-ar” geniş zaman ekini almıştır. Sadece bir kip eki olduğu için basit zamanlı fiildir, ek fiil yoktur.
- B) Yüklem “hazinelerdir” sözcüğüdür. “Hazine” ismine “-dir” (ek fiilin geniş zamanı) gelerek yüklem yapmıştır.
- C) Yüklem “dededir” sözcüğüdür. “Dede” ismine “-dir” eki gelerek yüklem yapmıştır.
- D) Yüklem “çalışmaktır” sözcüğüdür. “Çalışmak” (isim-fiil) sözcüğüne “-tır” eki gelerek yüklem yapmıştır.
Cevap: A
Ek fiiller, isim soylu sözcüklerin sonuna gelerek onları cümlede yüklem yapar. Fiiller ise kip eklerini doğrudan alarak yüklem olur.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem, ek fiil almamıştır?
- Uzay mekiği, fırlatma rampasından büyük bir gürültüyle ayrıldı.
- Gezegenin yüzeyi, tahmin ettiğimizden çok daha sıcaktı.
- Astronotların giydiği kıyafetler, son teknoloji ürünüydü.
- Uzay istasyonundaki en önemli sorun, yer çekimiydi.
Sorunun Çözümü
Soruda yüklemin türü (isim mi, fiil mi) ve ek fiil alıp almadığı sorulmaktadır. İsim cümlelerinde mutlaka ek fiil bulunur.
- A) “Ayrıldı” yüklemi, “ayrıl-” fiiline gelen görülen geçmiş zaman eki (-dı) ile çekimlenmiştir. Bu basit zamanlı bir fiildir ve ek fiil yoktur.
- B) “Sıcaktı” yüklemi, “sıcak” ismine gelen ek fiilin hikâyesi (-tı) ile oluşmuştur (sıcak-idi). Ek fiil vardır.
- C) “Ürünüydü” yüklemi, bir isim tamlamasıdır. “Ürün” ismine ek fiil (-dü) gelerek yüklem olmuştur (ürünü-idi). Ek fiil vardır.
- D) “Yer çekimiydi” yüklemi, “yer çekimi” ismine gelen ek fiille (-di) çekimlenmiştir. Ek fiil vardır.
Cevap: A
Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi, birleşik zamanlı bir fiildir?
- Güneş batarken gökyüzü kızıla boyandı.
- Rüzgârın etkisiyle ağaçlar beşik gibi sallanıyordu.
- Yarınki doğa yürüyüşü için erkenden kalkacağım.
- Kuş seslerini dinlemek insana her zaman huzur verir.
Sorunun Çözümü
Bir fiilin birleşik zamanlı olabilmesi için iki tane kip eki alması gerekir (Fiil + Kip + Ek Fiil).
- A) “Boyandı” fiili sadece görülen geçmiş zaman eki (-dı) almıştır. Basit zamanlıdır.
- B) “Sallanıyordu” fiili hem şimdiki zaman (-ıyor) hem de görülen geçmiş zaman (-du) ekini almıştır. Şimdiki zamanın hikâyesi (Birleşik zaman).
- C) “Kalkacağım” fiili sadece gelecek zaman eki (-acak) almıştır. Basit zamanlıdır.
- D) “Verir” fiili sadece geniş zaman eki (-ir) almıştır. Basit zamanlıdır.
Cevap: B
Testler çok güzel her derse daha fazla Yeni ekleyin nolut