2. Sorunun Çözümü

Bu metinde, öğrencilerin hayal kurmanın ötesinde, somut adımlar atarak çaba göstermeleri, plan yapmaları ve emek vermeleri gerektiği anlatılmaktadır. Öğrencilerine verilen bu öğütte, diğerlerinin pasif kalıp boş hayaller kurarken, senin aksiyon alıp hazırlık yapman, koşman, çalışman ve ders alman gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, başarıya ulaşmanın temel unsurunun emek olduğunu açıkça ortaya koymaktadır.

Metinde yer alan ifadeleri inceleyelim:

• “Diğerleri hayal kurarken sen hazırlan.” ifadesi, sadece hayal kurmanın yeterli olmadığını, plan yapmanın ve çalışmanın gerekliliğini gösterir.
• “Diğerleri uyurken sen koş.” cümlesi, uyumak ya da tembelliğe kapılmanın başarıyı getirmediğini, aksiyon almanın önemini vurgular.
• “Diğerleri ertelerken sen başla.” ifadesi, zaman kaybetmeden işe koyulmanın ve emek vermenin fark yaratacağını belirtir.
• “Diğerleri vazgeçerken sen azmet.” ifadesi ise, zorluklar karşısında pes etmeden mücadele etmenin emek gerektiren bir süreç olduğunu anlatır.

Diğer seçeneklere baktığımızda:

• Şükür ifadesi, genellikle mevcut nimetlere minnet duyulmasıyla ilgilidir; ancak metinde vurgulanan aktif çaba, şükürle doğrudan bağlantılı değildir.
• Ömür kavramı, yaşamın kendisini ifade ederken, burada önemli olan yaşam süresince yapılan çalışmalar ve emek vermedir.
• Tevekkül ise, her şeyin Allah’ın iradesine bırakılması anlamına gelir; ancak metinde, bireysel çaba ve aktif emek ön plana çıkmaktadır.

Özetle, bu öğüt, farklılık yaratmanın ve başarıya ulaşmanın temelinde, öğrencilerin plan yapıp, çalışarak, çaba göstererek emek vermelerinin yattığını anlatır. Bu nedenle, doğru cevap B Seçeneği: Emektir.

3. Sorunun Çözümü

Bu soruda, “Ekolojik Ayak İzi” kavramı çerçevesinde, insanın doğal kaynakları tüketme boyutlarının farkına varılması amaçlanmaktadır. Soru, verilen hadis ve ayetlerden hangisinin doğal kaynakların aşırı tüketiminin azaltılması, israfın önlenmesi ve doğanın korunması yönünde bir bilgi içermediğini sorgulamaktadır.

Seçenekleri inceleyelim:

• A Seçeneği: “Yarın kıyametin kopacağını bilseniz bile, bugün elinizdeki fidanı dikin.” (Hadis-i şerif)
  Bu hadis, gelecekteki belirsizlikler ne olursa olsun, bugünkü doğal kaynakların (fidan) değerlendirilmesi ve ekosistemin korunması gerekliliğini vurgular. Dolayısıyla, doğal kaynakların israfının azaltılması yönünde bir mesaj içerir.
• B Seçeneği: “Yeryüzüne dağılın ve Allah’ın lütfundan nasibinizi arayın.” (Cuma suresi, 10. ayet)
  Bu ayet, insanlara yeryüzünde yer edinmeleri ve Allah’ın lütfundan paylarını aramaları emrini verir. Ancak, doğal kaynakların korunması, israfın önlenmesi veya ekolojik denge konularına dair direkt bir vurgu bulunmaz.
• C Seçeneği: “Yiyin, için; fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.” (A’râf suresi, 31. ayet)
  Bu ayet, israfın önlenmesi gerektiğini net bir biçimde ifade ederek, kaynakların verimli kullanılmasını teşvik eder.
• D Seçeneği: “Göğü o yükseltti ve ölçüyü koydu. Sakın dengeyi bozmayın.” (Rahmân suresi, 7 ve 8. ayetler)
  Bu ayet, yaratılıştaki düzen ve dengeye işaret ederek, doğal dengenin korunmasının önemini ortaya koyar.

Özetle, verilen seçenekler arasında doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı, israfın azaltılması ve ekolojik dengeyi koruma mesajlarını içerenler varken, B Seçeneği bu tür bir bilgi sunmamaktadır. Bu nedenle doğru cevap B Seçeneğidir.

4. Sorunun Çözümü

Bu soruda, üç farklı bilmece üzerinden din kültürü ve ahlak bilgisi dersinde öğrenilen kavramlar değerlendirilmiştir. Melek, Fatih ve Gülşen’in sorduğu bilmecelerde her biri, farklı manevi ve ahlaki kavramları yansıtmaktadır. Verilen bilmece metinlerini dikkatlice incelediğimizde;

• Melek’in bilmecesi: “Yedim, içtim ve giydim; bunlara şükredip sevindim; nimetleri Allah’tan bildim; bunları helalinden edindim” ifadesinde, kişinin yaşamında sahip olduğu nimetlerin helal yollarla elde edilmesinin ve bu nimetlere şükredilmesinin önemi vurgulanmaktadır. Bu bilmece, rızık kavramını öne çıkarmaktadır.
• Fatih’in bilmecesi: “Güvendim Allah’a içim rahat; bu demek değildir, yan gelip yat; geçen günlere üzülmemek için; sen de mutlaka bul bir fırsat” ifadesinde ise, Allah’a olan güvenin yanında, çalışmanın, çaba göstermenin ve aktif olmanın gerekliliği belirtilmektedir. Burada, tevekkül kavramı ön plana çıkar.
• Gülşen’in bilmecesi: “Atomdan evrene kadar vardır bir düzen; ölçüyledir her şey, durup düşünürsen; Allah’ın bilgisi kuşatırken bunları; kudreti ile var oldu bunca gezegen” dizelerinde ise, kainattaki düzenin, ölçünün ve hikmetin altı çizilmekte, her şeyin Allah’ın takdirine göre yaratıldığı ifade edilmektedir. Bu da kader kavramına işaret eder.

Özetle, Melek’in bilmecesi rızık, Fatih’in bilmecesi tevekkül ve Gülşen’in bilmecesi kader kavramlarını yansıtmaktadır. Verilen seçenekler arasında yer alan ecel kavramı ise bu bilmecelerden hiçbirinin cevabı değildir. Dolayısıyla, sorunun doğru cevabı A Seçeneği: Eceldir.

5. Sorunun Çözümü

Bu hikâyede, kelebeğin kozasından çıkmak için verdiği mücadele, doğanın işleyişinde kritik bir aşamayı temsil etmektedir. Kelebek, daracık bir delikten kendi çabasıyla çıkmak zorundadır; çünkü bu süreç, onun kanatlarının gelişimi ve uçabilme yeteneğini kazanması için gerekli bir adımdır. Adamın, iyi niyetle yaptığı müdahale, kelebeğin doğal sürecini bozarak, onun güçlenmesini engellemiş ve sonucunda narin bedeninin, kanatlarının gelişememesine yol açmıştır.

Bu durum, evrendeki yasaların, yani doğanın kendi işleyiş prensiplerinin farkında olunması gerektiğini bizlere hatırlatır. İnsan, her ne kadar yardım etmek istese de, doğanın dengesi ve yaratıcı tarafından belirlenen süreçler üzerinde müdahaleci olmamalıdır. Doğal sürecin gerektirdiği zorluklar, bireyin gelişimi için vazgeçilmezdir.

Özetle:

• Kelebeğin kozasından çıkması için verdiği mücadele, onun uçabilmesi için gereklidir.
• Adamın müdahalesi, doğanın akışını bozarak kelebeğin gelişimini engellemiştir.
• Bu olay, evrendeki yasaların, yani yaratılışın belirlediği düzenin farkında olunması ve ona uygun davranılması gerektiğini vurgular.

Dolayısıyla, bu hikâyede insanın yapması gereken, evrendeki yasaların farkına varıp, doğal düzenin gerektirdiği süreçlere müdahale etmeden hareket etmesidir. Bu nedenle doğru cevap D Seçeneği: Evrendeki yasaların farkına varıp bunlara uygun davranmasıdır.

6. Sorunun Çözümü

Bu soruda, insana dair verilen iki temel özellik; akıl sahibi olması ve irade sahibi olması üzerinden, bu özelliklerin her ikisini de kapsayacak niteliklerin eklenmesi istenmektedir. Bu iki temel özellik, insanın düşünme, anlama ve özgürce tercih yapabilme kapasitesini ortaya koyar. Buna göre, akıl ve iradenin getirdiği sonuçlardan bazıları; özgür iradeyle seçim yapabilme, eylemlerinden sorumlu tutulabilme ve Allah’ın vahyini kavrayabilme gibi kavramlardır.

Seçenekleri detaylı inceleyelim:

• A Seçeneği: Vahyin muhatabıdır. İnsan akıl ve irade sayesinde, Allah’ın gönderdiği vahyi anlayıp ona yanıt verebilir. Bu özellik, her iki temel özelliği de kapsar.
• B Seçeneği: Tercihlerinde özgürdür. İrade sahibi olmanın doğal sonucu, insanın kendi seçimlerini özgürce yapabilmesidir.
• C Seçeneği: Temiz bir fıtrata sahiptir. Fıtrat, insanın yaratılıştan gelen içsel yapısı ve doğal eğilimi ile ilgilidir. Ancak bu kavram, doğrudan akıl ve irade sahibi olmanın getirdiği sonuçlardan ziyade, insanın varoluşsal ve yaratılışsal niteliğini ifade eder. Dolayısıyla, şemadaki iki temel özellik (akıl ve irade) ile doğrudan örtüşmeyen bir özellik olarak değerlendirilebilir.
• D Seçeneği: Eylemlerinden sorumludur. İrade sahibi olması, kişinin yaptığı eylemlerden sorumlu tutulmasını gerektirir.

Sonuç olarak, akıl ve irade sahibi olmanın getirdiği nitelikler arasında, insanın vahyin muhatabı olması, özgür tercihler yapabilmesi ve eylemlerinden sorumlu olması mantıklı bir şekilde yer alırken; “temiz bir fıtrata sahiptir” ifadesi, insanın yaratılışsal özelliğini belirtmekte olup, verilen iki temel özelliğin doğrudan bir sonucu olarak kabul edilmez. Bu nedenle, eklenmesi uygun olmayan özellik C Seçeneği: Temiz bir fıtrata sahiptir.

7. Sorunun Çözümü

Bu soruda, Hz. Musa kıssasında yer alan farklı kavim ve kişilere ait sözler üzerinden, İslam dini açısından doğrudan ilişkilendirilebilecek kavramlar sorgulanmaktadır. Tabloya baktığımızda:

• İsrailoğulları sözünde, Rabbimizin merhameti ve bağışlaması vurgulanarak, eğer bu sağlanmazsa hüsrana uğrayacakları belirtiliyor. Bu ifade, kulların tövbe ederek Allah’tan af dilemeleri gerekliliğine işaret eder.
• Hz. Musa’nın sözünde ise imtihan kavramı öne çıkmakta; bu durum, insanların sınanması ve doğru yola iletilmesi hususunda Allah’ın iradesi ve kulların özgür tercihleriyle bağlantılı olarak, insan iradesinin önemini ima eder.
• Firavun’un sözünde ise, “Sizin benden başka bir ilahınız olduğunu bilmiyorum” ifadesiyle açıkça tek ilah inancının (tevhit) aksine şirk kavramı yer almaktadır.

Seçeneklere baktığımızda:

• Şirk kavramı, Firavun’un ifadesiyle doğrudan ilişkilidir.
• Tövbe kavramı, İsrailoğulları’nın Allah’tan af dilemesi ve merhamete ihtiyaç duyması üzerinden dolaylı olarak ilişkilendirilebilir.
• İnsan iradesi kavramı, Hz. Musa’nın imtihan ifadesi ve kulların seçim yapabilme özgürlüğü düşüncesiyle bağlantılıdır.
• Adalet kavramı ise verilen sözlerde, doğrudan ele alınan veya vurgulanan bir konu değildir. İslam dininde elbette adalet önemli bir ilkedir; ancak bu tabloda yer alan ifadeler daha çok vahyin, tövbenin, şirkten uzak durmanın ve insan iradesinin rolünün altını çizer.

Sonuç olarak, bu sözlerle doğrudan ilişkilendirilemeyen kavram Adalettir. Bu nedenle doğru cevap B Seçeneği: Adaletdir.

8. Sorunun Çözümü

Ayet el-Kürsi (Bakara suresi, 255. ayet) Allah’ın birliğini, tüm kâinat üzerindeki kudretini, ilmini ve iznini vurgular. Ayette, Allah’ın her şeyi yaratması, her şeyin O’nun düzeniyle var olması ve var olanların O’nun iradesiyle gerçekleşmesi temel konular arasında yer almaktadır.

Şimdi beyitleri inceleyelim:

• A Seçeneği: “Başka bir kuvvet yoktur; ona karşı gelecek
  Onun var ettiğinin, zerresini silecek”
  Bu beyit, Allah’ın kudretini ve yaratmış olduğu her şeyi kontrol edebilme gücünü vurgulayarak Ayet el-Kürsi’nin ana temasına uygundur.
• B Seçeneği: “Onun benzeri yoktur; hiç bir yüceden yana
  O, çok yücedir amma, uzak değil insana”
  Bu beyit, Allah’ın tevhidini ve benzersizliğini ortaya koyar, aynı zamanda O’nun yüceliğini ve kullarına yakın oluşunu ifade eder; Ayet el-Kürsi’nin vurguladığı konularla uyumludur.
• C Seçeneği: “O; bütün gönüllere, ortaksız hükmedendir
  Gönüldeki sözleri, dinleyip işitendir”
  Bu beyit, Allah’ın mutlak hakimiyetini ve hükmetme gücünü dile getirir. Yaratılış ve düzen konularıyla bağlantılı olarak, ilahi kudretin bir yansımasıdır.
• D Seçeneği: “Yarattığı her şeyde, bir mana ve maksat var
  Dünyanın dengesidir, o yalçın yüce dağlar”
  Bu beyit ise, yaratılmış varlıkların içsel anlamı, maksat ve doğal dengenin varlığından bahsetmektedir. Ayet el-Kürsi, Allah’ın kâinat üzerindeki hükmü, ilmi ve kudreti üzerinde yoğunlaşırken, yaratılıştaki mana ve amaç, doğanın dengesine dair ayrı bir konu olarak ele alınmaktadır.

Sonuç: Ayet el-Kürsi’nin temel vurguları arasında yaratılışın düzeni, O’nun kudreti, ilmi ve tevhidi yer alırken, D Seçeneği yaratılmış varlıkların içsel anlamı ve doğanın dengesine değinmekte, bu konuları doğrudan ele almamaktadır. Bu sebeple, bu beyit Ayet el-Kürsi’nin konularından farklı olanı temsil eder.

Doğru cevap D Seçeneğidir.

9. Sorunun Çözümü

Bu farkındalık broşürü, doğanın sunduğu nimetlerin korunması, insanın bilinçsiz tutumları yüzünden ekosistemde yaşanan tahribat ve doğal dengenin bozulması konularına vurgu yapmaktadır. Görselde, bitki çeşitliliğinin azalması, endemik türlerin tehlikede olması ve gereksiz kesimler sonucu doğal kaynakların tükenmesi gibi çevresel sorunlar ele alınmıştır.

Ayetlere baktığımızda, hangisinin konusu bu mesajdan farklıdır, inceleyelim:

• A Seçeneği: “O, göklerin ve yerin eşsiz yaratıcısıdır. Bir işe hükmetti mi ona sadece “ol” der, o da hemen oluverir.” (Bakara suresi, 117. ayet)
  Bu ayet, Allah’ın yaratma kudretini ve yaratılış mucizesini vurgular; doğal denge veya çevre tahribatı ile ilgili bir uyarı içermez.
• B Seçeneği: “Göğü o yükseltti, denge ve ölçüyü o koydu ki dengeden sapmayasınız; ölçüyü düzgün tutasınız ve eksik tartmayasınız.” (Rahmân suresi, 7-9. ayetler)
  Bu ayet, yaratılıştaki düzen ve dengeye işaret ederek, doğanın korunması gerekliliğini vurgular.
• C Seçeneği: “Ey iman edenler! Allah’ın size helal kıldığı temiz nimetleri kendinize haram kılmayın, ama sınırı da aşmayın! Çünkü Allah, sınırı aşanları sevmez.” (Mâide suresi, 87. ayet)
  Bu ayet, nimetlerin ölçülü kullanılmasını öğütleyerek israfın ve aşırılığın önüne geçilmesi gerektiğini, dolayısıyla çevresel kaynakların korunmasını ima eder.
• D Seçeneği: “İnsanların kendi elleriyle yapıp ettikleri yüzünden karada ve denizde düzen bozuldu; böylece Allah -dönüş yapsınlar diye- işlediklerinin bir kısmını onlara tattırıyor.” (Rûm suresi, 41. ayet)
  Bu ayet, insan müdahalesi sonucu doğanın dengesinin bozulmasına doğrudan değinmektedir.

Sonuç olarak: Doğal dengenin bozulması, kaynakların israfı ve ekolojik tahribat konuları broşürün ana mesajını oluştururken, A Seçeneği Allah’ın yaratma kudretini ve mucizesini anlatmaktadır; bu konu, çevresel sorunlar ve bilinçli tüketim gibi mesajlarla doğrudan ilişkili değildir. Bu sebeple, verilen ayetler arasında konusu görseldeki mesajdan farklı olan A Seçeneğidir.

10. Sorunun Çözümü

Kur’an-ı Kerim’de yer alan şartlı ifadelerde, koşulun gerçekleşmesine bağlı olarak ortaya çıkan mükâfat veya sonuç vurgulanmaktadır. Verilen örneklerde, “kim … ederse” şeklindeki ifadelerle, kişinin yapacağı eylem sonucunda Allah tarafından bir karşılık verileceği bildirilmektedir. Bu durum, tercihte bulunma özgürlüğü (yani insanın kendi isteği ve iradesiyle seçim yapabilmesi) ile yapılan şeylerin karşılığının alınması (yaptığı davranışların, sonuç ve mükâfat olarak geri döneceği) konularını öne çıkarmaktadır.

Örneğin:

• “Kim Allah’a iman ederse Allah onun gönlünü doğruya yöneltir.” ifadesinde, iman etmek koşulu karşılığında gönlün doğruya yönelmesi söz konusudur.
• “Kim bağışlar, düzeltme yolunu tutarsa onun mükâfatını Allah verir.” ifadesinde, yapılan iyilik ve tercihin karşılığında mükâfat verileceği belirtilmektedir.
• “Kim nefsinin bencilliğinden korunmayı başarırsa işte kurtuluşa erecekler onlardır.” ifadesinde ise, kişinin kendi nefsini terbiye etme çabası sonucunda kurtuluşa erişeceği vurgulanmaktadır.

Bu örneklerden, insanın özgür iradesiyle seçim yapabilme (II) ve eylemlerinin karşılığını alacağı (III) hususları öne çıkar. Ancak, metinde akıl yoluyla Allah’ı bulma veya insanı diğer varlıklardan ayıran özellikler konularına doğrudan değinilmemektedir.

Sonuç: Bu parçada dikkat çekilen konular tercihte bulunma özgürlüğü ve yapılan şeylerin karşılığının alınması olduğundan doğru cevap C Seçeneği: II ve III olacaktır.

11. Sorunun Çözümü

Hz. Muhammed’in (sav.) müminlere yönelik yaptığı benzetmeler, bireyin toplum içindeki olumlu ve yapıcı rolünü vurgulamak amacıyla seçilmiştir. Şemada yer alan üç benzetmeye yakından baktığımızda:

• Güzel koku satan kimse: Yanında bulunanlara fayda sağlayan, olumlu ve etki bırakan bir kişiliği temsil eder.
• Yeşil ekine: Rüzgâra eğilip yıkılmayan, zorluklar karşısında direnç gösteren, ancak yine kendini toparlayabilen bir yapıyı simgeler. Bu benzetme, güçlü bir irade ve dirençlilik fikrini de çağrıştırır.
• Bal arısı: Çalışkanlığı, üretkenliği ve çevresine zarar vermeden faydalı işler ortaya koyması ile müminin çalışkan ve verimli olmasını betimler.

Bu benzetmelerden, müminin çalışkan ve verimli olması (bal arısı) ve yapıcı etkiler bırakması (güzel koku satan) ile birlikte, zorluklara karşı dirençli ve güçlü bir irade sergilemesi (yeşil ekine) öne çıkmaktadır. Ancak, hiçbir benzetme müminin zamanı bilinçli kullanması konusuna değinmemektedir.

Sonuç: Bu şemada müminin sahip olması gereken özellikler arasında zamanı bilinçli kullanma yeteneği yer almamaktadır. Dolayısıyla doğru cevap C Seçeneğidir.

12. Sorunun Çözümü

Bu haberde, emekli öğretmenin kurak bir köyde ağaçlandırma çabası anlatılmaktadır. Bu durum üzerinden değerlendirilen üç tanım şunlardır:

• I. Sünnetullah: Allah’ın, evrendeki tüm varlıklar ile ilgili koyduğu kurallar, tabiat kanunları.
  Öğretmen, Türkiye’nin en az yağış alan bölgelerinden biri olmasına rağmen ormanın yetişmesinin, Allah’ın doğayı yaratırken belirlediği düzenin ve kanunların bir sonucu olduğunu vurgulayarak bu kavrama örnek teşkil etmektedir.
• II. Cüzi irade: İnsana verilen özgürlük ve tercih etme kabiliyeti.
  Öğretmen, kendi isteği ve kararlılığıyla, uzun yıllar boyunca köyünü yeşertmek amacıyla ağaç dikme faaliyetinde bulunmuştur. Bu da insanın iradesini kullanarak kendi yaşam alanını değiştirme gücünü gösterir.
• III. Tevekkül: Çalışıp çabaladıktan sonra sonucu için Allah’a güvenip dayanmaktır.
  Ancak haberde, öğretmenin çabası ve inancı ön planda olup, sonuç için özellikle Allah’a teslimiyet veya “teslim olma” vurgusu yer almamaktadır.

Bu nedenle, haberde öğretmenin sergilediği durum; Sünnetullah (doğanın yaratılıştaki düzeni) ve cüzi irade (kendi iradesiyle hareket etme) kavramlarına örnek olmakta; fakat tevekkül kavramının özellikleri belirgin şekilde yer almamaktadır.

Doğru cevap: I ve II

13. Sorunun Çözümü

Hz. Muhammed’in (sav.) hicret sürecinde gösterdiği titiz planlama, stratejik hareket etme, saklanma ve yol arkadaşlarına moral verme gibi davranışları, onun zorlu koşullar altında doğru yöntemler kullanarak güvenli bir şekilde hedefe ulaşma çabasını ortaya koymaktadır. Bu tutum ve davranışlar, “iyi sonuçlara, doğru yöntemlerle ulaşılır” ve “yaradana güven, sarsılma; sıkıntılara aldırma” gibi özlü sözlerle açıkça örtüşmektedir. Ayrıca, işi ehline bırakma prensibi, özellikle güvenilir bir kılavuz seçmesiyle kendini gösterir.

Seçenekleri incelediğimizde:

• A Seçeneği: “İşi ehline bırakanın, gözü arkada kalmaz.”
  Hz. Muhammed (sav.), yolculuğunun sorunsuz geçmesi için alanında uzman bir kılavuzla anlaşarak işi ehline bırakmıştır. Bu davranış, A seçeneğiyle uyumludur.
• B Seçeneği: “Nimete şükreden daha iyisini bulur.”
  Bu özlü söz, mevcut nimetlere şükrederek onların kıymetini bilme ve karşılığında daha fazlasını elde etme fikrini ifade eder. Hz. Muhammed’in hicret sürecinde gösterdiği stratejik hareketler, planlama ve risk alma gibi aktif çabalar, şükür temelli bir yaklaşımı doğrudan yansıtmaz. Dolayısıyla bu özlü söz, onun sergilediği tutumlarla doğrudan ilişkilendirilemez.
• C Seçeneği: “İyi sonuçlara, doğru yöntemlerle ulaşılır.”
  Hicret sürecinde Hz. Muhammed (sav.), farklı güzergahlar kullanarak, saklanarak ve taktiksel kararlar alarak iyi sonuçlara ulaşmayı başarmıştır. Bu ifade davranışlarıyla örtüşmektedir.
• D Seçeneği: “Yaradana güven, sarsılma; sıkıntılara aldırma.”
  Hz. Muhammed (sav.) hem saklanma anlarında hem de yol arkadaşlarını cesaretlendirirken, Allah’a olan derin güvenini ortaya koymuştur. Bu durum, D seçeneğinin mesajı ile uyumludur.

Sonuç olarak, Hz. Muhammed’in (sav.) bu tutum ve davranışları ile ilişkili olan özlü sözler arasında “Nimete şükreden daha iyisini bulur.” ifadesi, diğerleriyle kıyaslandığında doğrudan örtüşmeyen bir yaklaşımdır. Dolayısıyla doğru cevap B Seçeneğidir.

14. Sorunun Çözümü

Kerem’in okuduğu cümlede, “Hayat, bilinçli seçimlerimizin kaçınılmaz sonuçlarını karşımıza çıkarır.” ifadesi, iradeye dayalı eylemler ve bu eylemlerin sonucunda elde edilen durumlar üzerinde durmaktadır. Kerem’in annesi de bu konuyu açıklamak için, insanın kendi iradesiyle yapmış olduğu eylemler ve bu eylemlerin karşılığında yaşanacak sonuçlara işaret eden ayetlerden örnekler vermiştir.

Verilen ayetlerden, seçenek A, B ve C, iradeye dayalı eylemlerin ve bu eylemlerin sonuçlarının altını çizer niteliktedir:

• A Seçeneği: “Allah, bir kimseyi ancak gücünün yettiği şeyle yükümlü kılar. Onun kazandığı iyilik kendi yararına, kötülük de kendi zararınadır.” (Bakara, 286. ayet) – Bu ayet, insanın eylemlerinin sonucunu kendi lehine ya da aleyhine kazanacağını belirtir.
• B Seçeneği: “Şüphesiz ki Allah, iman edip salih amel işleyenleri, altından ırmaklar akan cennetlere sokacaktır. Şüphesiz ki Allah, dilediğini yapar.” (Hac, 14. ayet) – Bu ayet de, kişinin iman ve salih amellerinin karşılığını alacağını ifade eder.
• C Seçeneği: “Ve insana kendi çalışmasının (karşılığından) başka bir şey yoktur.” (Necm, 39. ayet) – Burada insanın kendi çabası sonucunda elde ettiği karşılık vurgulanmaktadır.

D Seçeneği: “Siz bir şeyi açığa vursanız da gizleseniz de biliniz ki Allah her şeyi hakkıyla bilendir.” (Ahzâb, 54. ayet) ise, insanın iradesiyle yaptığı eylemlerin sonuçlarına değil, Allah’ın her şeyi bilip kuşattığına vurgu yapmaktadır. Bu ayet, Kerem’in annesinin örnek vermek istediği “iradeye dayalı eylemlerin karşılığı” teması ile doğrudan ilişkili değildir.

Sonuç olarak, Kerem’in annesinin örnek olarak veremeyeceği ayet D Seçeneğidir.

15. Sorunun Çözümü

İslam dininde, başarının insanın kendi çabasının ve emek harcamasının bir sonucu olduğuna vurgu yapılır. Necm suresinin 39. ayetinde de “İnsan ancak çabasının sonucunu elde eder.” ifadesi, emek ile başarının doğrudan ilişkisini ortaya koyar. Bu durum, “Emek → Başarı” mantığıyla özetlenir.

Verilen atasözlerinden hangisinin bu durumu en iyi yansıttığına bakalım:

• A Seçeneği: “İşini kış tut da yaz çıkarsa bahtına.”
  Bu atasözü, çalışma ve mevsimsel faktörlere dayansa da, daha çok şans ve kısmet vurgusu taşır.
• B Seçeneği: “Kısmetinde ne varsa kaşığında o çıkar.”
  Bu atasözü, sonucu tamamen kader ve kısmet olarak yorumlar; emek harcamanın önemini ön plana çıkarmaz.
• C Seçeneği: “Boş gezmekten bedava çalışmak yeğdir.”
  Bu ifade, genel anlamda çalışmanın önemine değinebilir ancak, bilinçli emek sonucunda elde edilen başarıyı vurgulamaz.
• D Seçeneği: “Bağa bak, üzüm olsun; yemeye yüzün olsun.”
  Bu atasözü, bağa özen göstermenin, emek harcamanın ve bunun sonucunda elde edilecek ürünün (başarının) doğrudan ilişkisini ortaya koyar. Yani, eğer bağa özen gösterilirse, üzüm de olur; emek harcandığı için meyve alınır. Bu da “İnsan ancak çabasının sonucunu elde eder.” düşüncesini en güzel ifade eden sözlerden biridir.

Sonuç: Verilen ifadeler arasında, emek harcamanın başarıya götürdüğü vurgusunu en iyi yansıtan atasözü D Seçeneği: “Bağa bak, üzüm olsun; yemeye yüzün olsun.” ifadesidir.