1. Sorunun Çözümü

Bu soruda verilen ifadeler içerisinden sıfat tamlaması oluşturmayan kısmı belirlememiz istenmiştir. İnceleyelim:

• I) bazı bölgeler: Burada belirsiz sıfat “bazı”, isim “bölgeler”i nitelemekte olup, klasik bir sıfat tamlaması örneği oluşturur.
• II) güçlü rüzgârlar: Bu ifade, nitelik sıfatı “güçlü”nun, isim “rüzgârlar” ile birleşerek sıfat tamlaması işlevi görmesinden dolayı doğru bir sıfat tamlamasıdır.
• III) etçil dinozorların: Burada nitelik sıfatı “etçil”, isim “dinozorlar”a ek getiren “-ların” eki ile birlikte kullanılmış, bu da sıfat tamlaması özelliğini pekiştirmektedir.
• IV) hava koşullarına: Bu ifade ise sadece isim olan “hava koşulları”nın -na haliyle sunulmuştur. Yanında niteleyici bir sıfat bulunmadığından sıfat tamlaması özelliğini taşımamaktadır.

Sonuç: Yapılan analiz doğrultusunda, D) IV ifadesinin sıfat tamlaması olmadığı anlaşılmaktadır.
Seçenek I, II ve III, sıfat ve isim ilişkisi kurarak tamlamayı oluştururken, IV numaralı ifade sadece isim ögesinden oluştuğu için sıfat tamlaması niteliği göstermez.

2. Sorunun Çözümü

Bu soruda, isim tamlaması yapısında tamlayan ile tamlanan arasına bazen ek olarak bir sıfat gelebileceği anlatılmaktadır. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Kayısı ağacının yaprakları sararmıştı: Bu cümlede “kayısı ağacı” ifadesi, tamlayan ve tamlanan ilişkisini doğrudan kurmaktadır. Araya herhangi bir sıfat eklenmemiştir.
• B) Telefonun mavi kılıfı çok güzeldi: Burada “telefonun” tamlayan, “kılıfı” ise tamlanan olarak yer alırken, araya eklenen mavi sıfatı tamlamayı zenginleştirmekte ve istenen yapıyı oluşturmaktadır.
• C) Tatil köyünün güzelliğine hayran kaldık: Bu cümlede de tamlayan ile tamlanan arasında ek bir sıfat kullanılmamaktadır; “tatil köyü” ifadesi doğrudan “güzelliğine” bağlanmıştır.
• D) Bilgisayarın ekranını temizlemeyi unutma: Yine burada “bilgisayarın” ve “ekranı” arasında herhangi bir sıfat yer almamaktadır.

Sonuç olarak, tamlayan ile tamlanan arasına sıfat yerleştirilerek anlamın pekiştirildiği kullanım sadece B seçeneğinde görülmektedir. Diğer seçeneklerde bu yapı mevcut olmadığından, açıklamaya uygun kullanım yalnızca telefonun mavi kılıfı ifadesinde kendini göstermiştir.

3. Sorunun Çözümü

Soruda, her kelimesinin türce özdeşi olan bir kelimenin bulunması istenmektedir. “Her” kelimesi bu cümlede belgisiz sıfat olarak kullanılmıştır ve “gece” ismini nitelemektedir.

Şimdi şıkları tek tek inceleyelim:

• A) Hem büyükler hem çocuklar kitabımı merak ediyorlar.
  Burada “hem” kelimesi bir bağlaçtır. Sıfat veya zamir değildir. Dolayısıyla türce özdeşlik sağlamaz. Yanlış şık.
• B) Çocuk kitabı yazma işini ciddiye alması gerekiyor.
  “Çocuk” kelimesi burada bir isim tamlaması içindedir (“çocuk kitabı”). Ancak “çocuk” burada isim görevindedir ve sıfat olarak kullanılmamıştır. Yanlış şık.
• C) Çocuğu entelektüel olarak ele alıyorum ve yazarken ondan ilham almaya çalışıyorum.
  “Çocuğu” kelimesi burada doğrudan bir isimdir. Sıfat olarak kullanılmadığı için “her” kelimesiyle özdeşlik taşımaz. Yanlış şık.
• D) Kitabın çocukla iletişime geçmesi, çocuğun o kitabı değerlendirmesi önemlidir.
  Burada “çocukla iletişime geçmesi” ifadesinde “çocuk” kelimesi sıfat olarak kullanılmıştır. Bu, “her” kelimesinin cümledeki kullanımına türce özdeştir. Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.

4. Sorunun Çözümü

Bu soruda “yalnız” sözcüğünün cümle içerisinde hangi seçenekte sıfat olarak kullanıldığını belirlememiz isteniyor. Her bir seçeneği özenle değerlendirelim:

• A) Seninle gelirim yalnız yürüyerek gideceğiz: Burada “yalnız” sözcüğü, eylem olan “yürüyerek” ifadesini niteleyerek, cümlenin zarf tümleci görevinde kullanılmıştır.
• B) Koskoca binada birden yalnız kalıvermiştim: Bu cümlede “yalnız” kelimesi, durum belirtir ve kişinin yalnız kalma durumunu ifade eder; burada sözcük, zarf-fiil ya da durum belirteci olarak değerlendirilir.
• C) Tepedeki yalnız ağaç, yapraklarını dökmüştü: Bu örnekte “yalnız” sözcüğü, doğrudan “ağaç” ismini nitelendirerek ona özgü bir özellik kazandırmaktadır. Böylece, sözcük sıfat olarak görev yapmaktadır.
• D) Beni yalnız sen anladın şu koskoca dünyada: Burada “yalnız” sözcüğü “sadece” anlamında kullanılarak, cümledeki özneyi vurgulayan bir adverbial (zarf) unsur olarak yer almaktadır.

Analiz sonucunda, “yalnız” kelimesinin isim tamlamasında niteleyici özellik kazanıp, doğrudan isim olan “ağaç”ı betimlediği C seçeneği doğru cevaptır. Diğer seçeneklerde “yalnız” kelimesi ya zarf görevinde ya da durum belirteci olarak kullanılmıştır.

5. Sorunun Çözümü

Bu soruda, “bir isim birden fazla sıfat tarafından nitelenebilir” ifadesine uygun örneği bulmamız istenmiştir. Her bir seçeneği ayrıntılı olarak inceleyelim:

• A) Köyün eşsiz güzelliği hâlâ gözümün önündeydi: Bu cümlede, isim olan “güzelliği” sadece eşsiz sıfatıyla nitelendirilmiştir. Yani, yalnızca tek bir sıfat kullanılmış, dolayısıyla birden fazla sıfatın etkisini göstermez.
• B) Uyumlu ve güzel bir insandır kardeşim: Bu seçenek, isim olan “insan”ı nitelendirmek için iki farklı sıfat – uyumlu ve güzel – kullanmaktadır. Bu yapı, bir ismin iki ya da daha fazla sıfatla betimlenebilmesinin örneğini açıkça ortaya koyar.
• C) Sen gidince bu şehrin tadı tuzu kalmadı: Burada herhangi bir sıfat kullanılmadan, doğrudan ifadenin anlatım gücü üzerine yoğunlaşılmıştır; dolayısıyla sıfat sayısı açısından örnek teşkil etmez.
• D) Annemin lezzetli yemeklerini burada çok arıyorum: Bu cümlede, “lezzetli” sıfatı tek başına yemekleri nitelemektedir. Birden fazla sıfatın bir arada kullanımı gözlenmemektedir.

Sonuç: İncelenen seçenekler arasında, yalnızca B seçeneğinde isim olan “insan”ın iki sıfat (uyumlu ve güzel) ile betimlendiğini görmekteyiz. Bu durum, verilen açıklamaya tam olarak uymaktadır. Dolayısıyla, doğru cevap B seçeneğidir.

6. Sorunun Çözümü

Bu soruda, bazı isim tamlamalarında tamlayan ile tamlanan arasına eklenen bir sıfatın örneği sorulmaktadır. Seçenekleri detaylı olarak değerlendirelim:

• A) Onun ince sesini nerede duysam tanırım: Cümlede “onun” tamlayan, “sesini” ise tamlanan olarak yer almaktadır. Bu iki unsur arasına eklenen ince sıfatı, tamlamanın anlamını pekiştirmektedir. Bu kullanım, tamlayan ve tamlanan arasına sıfat eklenmesine güzel bir örnektir.
• B) Açık kapıdan gelen rüzgâr, baharın müjdecisi gibiydi: Burada “açık kapı” ifadesi bütünsel bir nitelik sunar ancak tamlayan-tamlanan arasına sıfat eklenmesi yapısına uymamaktadır.
• C) Arabanın ve evin rengi neredeyse aynıydı: Bu cümlede, iki ayrı isim tamlaması bulunmasına rağmen sıfatın tamlayan ile tamlanan arasına yerleştirilmesi durumu mevcut değildir.
• D) Kızımın oyuncakları her yere dağılmıştı: İsim tamlaması bulunmakla birlikte, araya eklenen herhangi bir sıfat söz konusu değildir.

Sonuç: Yapılan analiz doğrultusunda, tamlayan ile tamlanan arasında ek sıfat kullanılarak örnekleme yapılan durum yalnızca A seçeneğinde açıkça görülmektedir. Bu nedenle, doğru cevap A seçeneğidir.

7. Sorunun Çözümü

Bu soruda, verilen numaralanmış cümleler arasından isim veya sıfat tamlaması içermeyen cümlenin belirlenmesi istenmektedir. Seçenekleri detaylıca değerlendirelim:

• I) Bugünlerde köyün kargaları ağaçlarda boy göstermeye başladı: Bu cümlede, “köyün kargaları” ifadesi, tamlayan (köyün) ile tamlanan (kargaları) arasındaki ilişkiyle açıkça bir isim tamlaması oluşturmaktadır.
• II) Tabii ki şimdilik üçü beşi geçmiyor: Burada herhangi bir tamlayan-tamlanan ilişkisi veya sıfat tamlaması bulunmamaktadır. İfade, sayısal bir anlatım olarak kullanılmıştır.
• III) Onları ancak sıcak günler gelince sürüler hâlinde görebileceğiz: Cümlede “sıcak günler” ifadesi, sıfat olan “sıcak” ile isim olan “günler” arasında kurulmuş bir sıfat tamlaması örneğidir.
• IV) O günler gelince karga kovalama maceramız da başlayacak: Bu cümlede, “karga kovalama maceramız” ifadesinde, tamlayan unsurların varlığı hissedilmekte olup, isim tamlaması özelliği gözlemlenmektedir.

Sonuç: İncelenen cümleler arasında, sadece II. cümlede isim veya sıfat tamlaması bulunmamaktadır. Diğer cümlelerde, cümlenin anlamını pekiştiren tamlayan-tamlanan ilişkisi açıkça mevcuttur. Bu nedenle, doğru cevap B seçeneğidir.

8. Sorunun Çözümü

Bu soruda, dizeler içerisinde “ismi niteleyen” yani bir ismin özelliklerini belirten, onu betimleyen sıfatın hangi seçenekte kullanıldığını tespit etmemiz istenmiştir. İncelememizi seçenekler üzerinden yapalım:

• A) Boşa bağlanmamış bülbül gülüne: Burada “bağlanmamış” kelimesi, fiil kökenli bir sıfat-fiilimsi olarak “bülbül gülüne” ifadesinde yer alsa da, niteleyici özellik bakımından daha karmaşık bir yapı sunar.
• B) Kar koysan köz olur aşkın külüne: Bu cümlede “aşkın” sözcüğü, aitlik ve betimleme amacıyla kullanılsa da, doğrudan niteleyici sıfat işlevini açıkça ortaya koymaz.
• C) Şaştım kara bahtın tahammülüne: Burada “kara” kelimesi, yalın ve açık bir sıfat olarak “bahtın” sözcüğünü niteliyor. Sıfatın temel görevi, nitelediği ismin anlamını doğrudan zenginleştirmek olduğundan, bu kullanım en belirgin örnektir.
• D) Taşa çalsam ezilmiyor Mihriban: Bu seçenekte ise herhangi bir sıfatın, bir ismi niteleme işlevi bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, ismi niteleyen bir sözcük kullanımının en net ve sade örneğini veren seçenek, “kara” sıfatı ile C seçeneğidir. Bu nedenle doğru cevap C olarak belirlenmiştir.

9. Sorunun Çözümü

Bu soruda, parantez içinde verilen sıfat türlerinin cümle içinde yer alıp almadığı sorgulanmaktadır. Her bir cümleyi detaylıca ele alalım:

• A) Bu alana belediye park yapacakmış. Burada “bu” sözcüğü, açıkça işaret sıfatı işlevi görerek niteleyici konumdadır.
• B) İki gün sonra okullar kapanacak. “İki” kelimesi, sayı sıfatı olarak gün ifadesini betimlemekte net bir örnektir.
• C) Dünyada herkesin derdi başkaymış. Parantez içinde belgisiz sıfat denilmesine rağmen, “herkes” esasen belirsiz zamir grubuna ait olup, -in eki alarak kullanıldığında zamirsel bir yapı sergiler. Bu nedenle beklenen belgisiz sıfat türü açıkça ortaya konamamaktadır.
• D) Nasıl bir gömlek giymek istersin? “Nasıl” kelimesi, soru sıfatı olarak niteleyici görevinde yer almaktadır.

İncelememizden, parantez içinde belirtilen sıfat türünün (belgisiz sıfat) cümlede net örneğinin yer almadığı seçenek C‘dir. Bu yüzden doğru cevap C olarak saptanmıştır.

10. Sorunun Çözümü

Bu soruda “sıcak” sözcüğünün cümle içindeki kullanımının, sıfat görevinde yani bir ismi doğrudan niteleyici özellikte kullanılıp kullanılmadığı sorgulanmaktadır. Seçenekleri tek tek değerlendirelim:

• A) Sıcaklar bastırmadan memlekete gidelim. Burada “sıcaklar” kelimesi, hava durumunu ifade eden isim olarak kullanılmıştır; dolayısıyla sıfat görevinde değildir.
• B) Bu sıcak yemek, dolaba konur mu hiç! “Sıcak” kelimesi, “yemek” ismini doğrudan niteleyerek, onun özelliklerini belirleyen klasik bir sıfat olarak karşımıza çıkar.
• C) Geçen hafta Burdur’da hava çok sıcakmış. Bu cümlede “sıcak” kelimesi yüklemde yer almakta; niteleyici işlevi taşısa da, yüklemde bulunan sıfat örneği olarak değerlendirilir.
• D) Ütünün fişini çekmeme rağmen tabanı sıcaktı. Burada da “sıcak” kelimesi, yüklemde kullanılarak tabanı betimlemektedir.

Soru, özellikle ismi niteleyen yani ögenin önünde, onu doğrudan betimleyen sıfat kullanımını aramaktadır. Bu bağlamda, B seçeneğinde “bu sıcak yemek” ifadesinde “sıcak” kelimesi, yemeğin niteliğini açıkça ortaya koyduğundan doğru kullanım örneğini vermektedir. Bu nedenle doğru cevap B seçeneğidir.

11. Sorunun Çözümü

Bu soruda, cümleler içerisinde sıfat tamlaması oluşturulup oluşturulmadığı analiz edilmek istenmektedir. Sıfat tamlaması, bir ismi niteleyen sıfatın, isimle birlikte kullanılmasıyla meydana gelir. İncelememiz şu şekildedir:

• A) Öyle korkulu gözlerle etrafına bakıp durma. Burada “korkulu” sözcüğü, “gözlerle” ifadesini niteleyerek açık bir sıfat tamlaması oluşturur.
• B) Şiirlerim rüzgârdır uzak dağlarda esen. Bu cümlenin düzenlemesi “Şiirlerim, uzak dağlarda esen rüzgârdır” şeklinde okunabilir; burada “uzak dağlarda esen” ifadesi rüzgârı niteleyerek sıfat tamlamasına işaret eder.
• C) Dipsiz karanlıklara bağırıp duruyorum. “Dipsiz” sıfatı, “karanlıklara” ismini doğrudan nitelendirerek tamlamayı oluşturur.
• D) Sen gelince güzelleşir etrafımda ne varsa. Bu cümlede “ne varsa” ifadesi, belirsizlik ifade eden zamirsel bir kullanım olup, isimle doğrudan sıfat tamlaması oluşturmaz.

Yapılan ayrıntılı değerlendirmede, sıfat tamlamasının bulunmadığı cümlenin D seçeneğinde yer aldığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle doğru cevap D‘dir.

12. Sorunun Çözümü

Bu soruda, verilen cümleler arasında sıfat tamlaması içeren ifadenin hangisi olduğunun belirlenmesi amaçlanmaktadır. Sıfat tamlaması; bir ismin önünde bulunan ve onu niteleyen sıfatın, isimle birlikte kullanılması sonucu oluşur. Seçenekleri inceleyelim:

• A) Parlak fikirler, kendimizle baş başa kalınca ortaya çıkar. Bu cümlede “parlak” kelimesi, “fikirler” ismini doğrudan niteleyerek açık ve net bir sıfat tamlaması örneği sunmaktadır.
• B) Futbol sahası bugün yağmur nedeniyle kapalıymış. Burada “futbol” sözcüğü, isim tamlaması kapsamında yer almakta olup, sıfat tamlaması oluşturmaz.
• C) Sokağın gürültüsü evdekileri rahatsız ediyordu. Bu ifade de isim tamlaması örneği olup, sıfat tamlaması sayılmaz.
• D) Cumhuriyet Bayramı, ilçe stadyumunda kutlandı. Bu cümlede de isim tamlaması bulunmaktadır, fakat sıfat tamlaması içermemektedir.

Bu değerlendirme sonucunda, niteleyici sıfatın doğrudan isimle birlikte kullanıldığı ve sıfat tamlamasının en belirgin örneğini veren seçenek A‘dır. Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.