1 Din, hem bireysel hem toplumsal hayatta insana yol gösterir. İnsanları ortak değerler etrafında bir arada tutarak
fertlerin birbirine bağlanıp kaynaşmasını ve sosyal hayatın uyumlu bir şekilde sürmesini sağlar.
Aşağıdakilerden hangisi bu ortak değerler kapsamında değerlendirilemez?
- Saygı
- Adalet
- Dedikodu
- Yardımseverlik
Din, bireyleri bir araya getirerek toplumsal bütünlüğü sağlar ve bireyler arası ilişkileri düzenler. Toplumsal değerler arasında
saygı, adalet ve yardımseverlik gibi olumlu erdemler bulunur. Ancak “Dedikodu” toplumsal birliği ve güveni zedeleyen bir
davranış olduğu için bu kapsamda değerlendirilemez.
Bu nedenle doğru cevap “C” şıkkıdır.
2 İslam dininde insanlar; zenginlik, makam, mevki, soy gibi özellikleriyle değerlendirilmez.
Herkes Allah karşısında eşittir. Allah’a gönülden bağlı olan, itaat eden, inancında ve davranışlarında samimi olmaya çalışanlar
yaratıcının huzurunda kıymetlidir. Kur’an-ı Kerim’de bu konu hakkında şöyle buyrulmuştur: – – – –
Metindeki boşluğa anlam akışına uygun olarak aşağıdaki ayetlerden hangisi getirilmelidir?
- “Müjdeleyiciler ve uyarıcılar olarak peygamberler gönderdik ki, peygamberlerden sonra insanların Allah’a karşı bir bahaneleri olmasın…” (Nisâ suresi, 165. ayet)
- “Şüphesiz, Allah katında en değerliniz, ona karşı gelmekten en çok sakınanızdır. Allah bilendir, haberdardır.” (Hucurât suresi, 13. ayet)
- “Biz her peygamberi kendi kavminin diliyle gönderdik ki onlara (Allah’ın emirlerini) açık açık anlatsın…” (İbrâhîm suresi, 4. ayet)
- “Kur’an’ı biz indirdik ve onun koruyucusu da elbette biziz.” (Hicr suresi, 9. ayet)
Sorunun metninde, insanların Allah karşısındaki eşitliğinden bahsedilmektedir. Bu konuya en uygun ayet,
“Şüphesiz, Allah katında en değerliniz, ona karşı gelmekten en çok sakınanızdır. Allah bilendir, haberdardır.”
ifadesini içeren Hucurât suresi 13. ayettir.
Bu nedenle doğru cevap “B” şıkkıdır.
3
İslam dini, toplumdaki dostluk ve kardeşlik duygularını geliştirmek gayesiyle;
I. selamlaşmak,
II. yardımlaşmak,
III. hediyeleşmek
tutum ve davranışlarından hangilerini tavsiye etmiştir?
- Yalnız I
- I ve II
- II ve III
- I, II ve III
İslam dini, toplumsal ilişkileri güçlendiren ve birlik beraberliği sağlayan davranışları teşvik eder.
Bu kapsamda selamlaşmak, yardımlaşmak ve hediyeleşmek İslam’ın önem verdiği unsurlardandır.
Selamlaşmak, insanların birbirlerine duyduğu saygıyı ve sevgiyi artırır. Yardımlaşmak, toplumda
dayanışma ruhunu geliştirir. Hediyeleşmek ise insanlar arasındaki bağı kuvvetlendirir. Peygamber Efendimiz (sav),
“Hediyeleşin ki birbirinize sevginiz artsın” buyurarak hediyeleşmenin önemini vurgulamıştır.
Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.
4
“Ya olduğun gibi görün, ya da göründüğün gibi ol.”
Mevlana’nın bu sözü, İslam dininin önem verdiği aşağıdaki değerlerden hangisiyle ilişkilidir?
- Yardımseverlik
- Dürüstlük
- Empati
- Sevgi
Mevlana’nın bu sözü, insanın iç dünyası ile dış dünyasının uyum içinde olması gerektiğini anlatır.
Kişinin sahte bir kimlik takınmadan, olduğu gibi görünmesi veya göründüğü gibi olması, dürüstlük
ve samimiyetin bir göstergesidir. İslam ahlakında da dürüstlük, temel erdemlerden biridir.
Kur’an’da, “Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve doğrularla beraber olun.” (Tevbe Suresi, 119. ayet) buyrulmuştur.
Bu nedenle doğru cevap “B” şıkkıdır.
5 Türkiye’de Mehmet, Ahmet, Ayşe, Mustafa, Fatma, Hatice gibi isimlerin yaygın olarak kullanılmasının asıl sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
- Peygamber ve Ehl-i beyt sevgisi
- Kültürel değerleri anımsatması
- Telaffuzlarının kolay olması
- Kur’an’da yer alması
Bu soruda, Türkiye’de bazı isimlerin neden yaygın olarak kullanıldığı sorgulanmaktadır.
Türkiye’de en sık rastlanan isimlerin çoğu İslam kültürü ile doğrudan ilişkilidir.
Peygamber Efendimizin (Hz. Muhammed) kendisi, ailesi ve ashabına olan sevgi ve saygı,
bu isimlerin nesilden nesile aktarılmasına neden olmuştur. Örneğin, Mehmet ismi,
Hz. Muhammed’in isminin Türkçe versiyonudur.
A seçeneği doğru yanıttır çünkü bu isimlerin yaygın olarak tercih edilme sebebi,
Peygamber ve Ehl-i beyt sevgisidir. Diğer seçenekler bu açıklamayı tam olarak karşılamaz.
Bu nedenle doğru cevap “A” şıkkıdır.
6 Aşağıdakilerden hangisi toplumun huzur ve barış içerisinde yaşamasını engelleyen davranışlardandır?
- İftira atmak
- Misafirperver olmak
- Hasta ziyaretine gitmek
- Sorumluluk sahibi olmak
Toplumun huzur ve barış içinde yaşaması, bireylerin birbirine karşı dürüst ve adil davranmasıyla mümkündür.
Ancak bazı olumsuz davranışlar, insanların arasındaki güven duygusunu sarsarak toplumsal huzuru bozabilir.
İftira atmak, kişilerin itibarına zarar veren ve yanlış bilgilerin yayılmasına neden olan kötü bir davranıştır.
Bu durum, insanların birbirine güvenini zedeleyerek toplumsal çatışmalara yol açabilir.
Diğer seçeneklerde yer alan misafirperverlik, hasta ziyareti ve sorumluluk sahibi olmak gibi davranışlar
ise toplumda dayanışma ve güveni artıran olumlu hareketlerdir.
Bu nedenle doğru cevap “A” şıkkıdır.
7 Aşağıdakilerden hangisi toplumun, birlik ve beraberliğini sağlayan temel değerlerden biri değildir?
- Adalet
- Kıskançlık
- Öz denetim
- Vatanseverlik
Kıskançlık, insan ilişkilerinde olumsuz etkilere yol açabilen ve bireyler arasında güvensizlik, çekişme ve hatta düşmanlık oluşturabilen bir duygudur. Oysa adalet, öz denetim ve vatanseverlik gibi kavramlar, toplumun birlik ve beraberlik içinde yaşamasını destekler. Adalet, toplumda eşitlik ve hakların korunmasını sağlarken; öz denetim bireylerin kendilerini kontrol ederek sorumlu davranmalarına yardımcı olur. Vatanseverlik ise bireylerin içinde yaşadığı topluma bağlılık hissetmesini ve ortak bir amaç doğrultusunda hareket etmesini sağlar. Buna karşılık, kıskançlık bireyler arasında negatif duygular oluşturarak toplumsal dayanışmayı zedeler. Bu nedenle doğru cevap “B – Kıskançlık” şıkkıdır.
8
“Kim bir mümin kardeşini kınarsa aynı davranışı yapmadan ölmez.”
Bu hadiste bahsedilen davranışa aşağıdakilerden hangisi örnek gösterilemez?
- Dürüstlük
- Ayıplamak
- Alay etmek
- Kusur aramak
Hadis, bir insanın başka birini kınaması halinde, benzer bir hataya düşmeden ölmeyeceğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, ayıplamak, alay etmek ve kusur aramak, bireylerin birbirini yargılamasına ve toplumda olumsuzlukların yayılmasına sebep olan davranışlardır. Ancak dürüstlük, kişinin kendi hatalarını ve doğrularını samimi bir şekilde kabul etmesini ve çevresine adaletli davranmasını gerektirir. Dürüstlük, kınamaktan tamamen farklı bir kavram olup, toplumun sağlam temeller üzerine inşa edilmesini destekler. Bu nedenle doğru cevap “A – Dürüstlük” şıkkıdır.
9 “İnsanın iyi veya kötü olarak nitelendirilmesine yol açan manevi nitelikleri, huyları ve bunların etkisiyle ortaya konan iradeli davranışlar bütününe” verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- Gelenek
- Hukuk
- Kültür
- Ahlak
**Çözüm:**
Bu soruda tanımlanan kavram, bireylerin toplum içindeki iyi veya kötü olarak algılanmasına sebep olan manevi niteliklerini ve huylarını ifade etmektedir. **Gelenek** toplum tarafından nesilden nesile aktarılan kültürel alışkanlıkları, **hukuk** ise kanunlara dayalı kuralları ifade eder. **Kültür**, toplumun ortak değerleri ve yaşam biçimiyle ilgilidir. Ancak burada tanımlanan kavram **ahlak** olup, insanın davranışlarını şekillendiren ve toplum tarafından iyi ya da kötü olarak nitelendirilen huyları kapsar.
Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.
10
“Eksik ölçüp tartanların vay hâline! Onlar, insanlardan ölçerek bir şey aldıklarında tam ölçerler. Kendileri başkalarına vermek için ölçüp tarttıklarında ise haksızlık ederler.” (Mutaffifîn suresi, 1-3. ayetler)
Bu ayetlerde;
I. dürüstlük,
II. fedakârlık,
III. çalışkanlık
değerlerinden hangileri vurgulanmaktadır?
- Yalnız I
- Yalnız II
- II ve III
- I, II ve III
**Çözüm:**
Ayet, ölçü ve tartıda dürüst olunması gerektiğini vurgulamaktadır. Burada esas alınan temel değer **dürüstlüktür**. İnsanların hakkını vermeyenler eleştirilmiş ve bu tür davranışların ahlaki bir yozlaşmaya neden olduğu belirtilmiştir.
**Fedakârlık ve çalışkanlık** kavramları bu bağlamda vurgulanmamaktadır. Fedakârlık, başkaları için bir şeylerden vazgeçmeyi ifade ederken, çalışkanlık bireyin azimli olmasını anlatır. Ancak burada asıl olarak **dürüstlük** vurgulanmaktadır.
Bu nedenle doğru cevap “A” şıkkıdır.
11
Can, mal ve namus gibi maddi ve manevi değerlerin korunup yaşatıldığı, üzerinde yaşanılan ve sınırları belli olan toprak parçasına – – – – denir.
Bu tanımda boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- Mahalle
- Köy
- Vatan
- Yeryüzü
Soruda, belirli sınırları olan ve üzerinde yaşam sürdürülen bir toprak parçasına verilen isim sorulmaktadır. “Mahalle” ve “Köy” kavramları daha küçük yerleşim birimlerini ifade ederken, “Yeryüzü” çok geniş bir alanı kapsar. Ancak, **”Vatan”** kelimesi, hem toprak bütünlüğü hem de milli değerlerin korunduğu bir kavramı temsil etmektedir.
Bu yüzden doğru cevap “C – Vatan” şıkkıdır.
12
Toplumların kendine has bazı değerlerini bir arada tutar. Öyle ki bu değerler yaşatılmadığı zaman toplumsal devamlılığın sağlanması güçleşir.
Sözü edilen değerlere;
- I. Bayrak ve milli marş
- II. Vatan ve millet sevgisi
- III. Hürriyet ve bağımsızlık coşkusu
- I ve II
- I ve III
- II ve III
- I, II ve III
Soruda, toplumu bir arada tutan ve onun sürekliliğini sağlayan değerler sorgulanmaktadır. Bayrak, milli marş, vatan sevgisi, hürriyet gibi kavramlar bir toplumun bağımsızlığını ve birlik duygusunu destekleyen unsurlardır.
I. Bayrak ve milli marş: Bir milletin kimliğini ve bağımsızlığını sembolize eder.
II. Vatan ve millet sevgisi: Toplumun dayanışmasını ve milli bilincini güçlendirir.
III. Hürriyet ve bağımsızlık coşkusu: Özgürlüğün önemini vurgular ve bireyleri bir araya getirir.
Dolayısıyla üçü de toplumsal değerler arasında yer almaktadır. Bu nedenle doğru cevap “D – I, II ve III” şıkkıdır.