1
“Her sarhoş edici şey haramdır. Çok içildiği zaman sarhoş eden şeyin, azı da haramdır.”
Bu hadisten,
I. İslam dininde bilinci kapatacak içecekler yasaklanmıştır.
II. Haram şeylerin miktarı, onu helal sınıfına sokmaktan uzaktır.
III. Bir şeyin helal olmaması için Kur’an’da yasaklanması şarttır.
İlkelerinin hangilerine ulaşılabilir?
- Yalnız I
- I ve II
- II ve III
- I, II ve III
Bu hadiste sarhoş edici içeceklerin miktarına bakılmaksızın haram olduğu vurgulanmaktadır.
I. ilke, doğrudan hadisle örtüşmektedir. II. ilke de mantıksal olarak hadisten çıkarılabilir.
Ancak III. ilke hadisten doğrudan çıkarılamaz, çünkü hadis Kur’an dışında da bazı yasakların olabileceğini göstermektedir.
Bu nedenle doğru cevap “B” şıkkıdır.
2 Aşağıdaki hadislerden hangisinin konusu diğerlerinden farklıdır?
- “İçki ilaç değil hastalıktır.”
- “İçki içme çünkü içki her kötülüğün anahtarıdır.”
- “Yediklerine dikkat et ki duaların kabul edilsin.”
- “Sarhoş eden her şey haramdır.”
Seçenekler arasında A, B ve D şıklarındaki hadisler, içkinin zararlarına dair bir vurgu yapmaktadır.
Ancak C şıkkındaki hadis, doğrudan içki ile ilgili olmayıp, beslenme ve temizliğin dua üzerindeki etkisini vurgulamaktadır.
Bu nedenle doğru cevap “C” şıkkıdır.
3
“Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar (putlar), fal okları şeytan işi iğrenç şeylerdir. Bunlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz.” (Mâide suresi, 90. ayet)
Bu ayetten, aşağıdaki yargılardan hangilerine ulaşılabilir?
I. Emek harcamadan para kazanma, İslam dininde günahtır.
II. Şeytan, insanın kötü davranışlarda bulunmasını istemektedir.
III. Zararlı alışkanlıklardan kaçınılması, felaha kavuşmak için gereklidir.
- Yalnız I
- Yalnız III
- I ve II
- II ve III
Ayetin içeriği incelendiğinde II ve III ifadelerinin doğrudan ayetten çıkarılabileceği görülmektedir.
I. ifade ise ayette geçen içki ve kumarla bağlantılı olarak yorumlanabilir ancak doğrudan ifade edilmemektedir. Kumar para kazanma aracı olsa da yukarıda geçen Ayeti Kerime de kumarın para kazanma özelliği vurgulanmamıştır.
Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.
4
İslam; aklı, canı, nesli, malı ve dini korumayı amaçlar.
Buna göre, alkol ve uyuşturucu aşağıdakilerden hangisine öncelikli olarak zarar verir?
- Dine
- Akla
- Mala
- Nesle
İslam’ın temel koruma ilkelerinden biri de aklın korunmasıdır. Alkol ve uyuşturucu maddeler doğrudan
bilinci etkileyerek kişinin sağlıklı düşünme yetisini kaybetmesine neden olur. Bu nedenle, alkol ve uyuşturucu
öncelikli olarak akla zarar vermektedir.
Bu nedenle doğru cevap “B” şıkkıdır.
5
“Ey İman edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla değil karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle yiyin, haram yiyerek kendinizi mahvetmeyin.
Allah şüphesiz ki size merhamet eder.” (Nisâ suresi, 29. ayet)
Bu ayette aşağıdakilerin hangisine dikkat çekildiği söylenemez?
- Alışverişin, ahlak ve hukuka uygun olarak yapılmasına
- Haksızlık yapanın kendine zarar verdiğini bilmesine
- Kazanç getirmeyen alışverişten uzak durulmasına
- Helal yoldan kazanç sağlamaya dikkat edilmesine
Ayette haksız kazanç elde etmenin yanlışlığı, helal kazancın önemi ve ticaretin meşru yollarla yapılması gerektiği vurgulanmaktadır.
Ancak, kazanç getirmeyen alışverişten uzak durulması ile ilgili herhangi bir vurgu yapılmamaktadır.
Bu nedenle doğru cevap “C” şıkkıdır.
6
I. Ailede huzurlu yaşanması
II. Suç ve kabahatlerin artması
III. Toplumda güvenlik endişesinin oluşması
Numaralanmış durumlardan hangilerinin “madde bağımlılığının sonuçları”ndan biri olduğu söylenebilir?
- Yalnız I
- I ve III
- II ve III
- I, II ve III
Madde bağımlılığı suç oranlarının artmasına ve toplumda güvenlik endişesinin oluşmasına sebep olabilir. Ancak,
aile içinde huzurun artmasına yol açtığını söylemek yanlış olur.
Bu nedenle doğru cevap “C” şıkkıdır.
7
İnsanların en sinsi düşmanlarından biridir. Kronik bronşitten akciğer kanserine, damar sertliğinden kalp hastalığına kadar birçok hastalığa neden olmaktadır.
Ayrıca erken yaşlanmaya da yol açmaktadır.
Bu parçada zararlarından bahsedilen alışkanlık aşağıdakilerden hangisidir?
- Sigara
- Kumar
- Uyuşturucu
- Alkollü içecek
Sigara kullanımı, solunum yolu hastalıkları, kalp hastalıkları ve erken yaşlanma gibi birçok sağlık sorununa neden olmaktadır.
Bu nedenle doğru cevap “A” şıkkıdır.
8 Aşağıdakilerden hangisi zararlı alışkanlıklara başlamada rol oynayan etkenlerden biri değildir?
- Dikkat çekme arzusu
- Dertlerini unutma isteği
- Gruptan dışlanma kaygısı
- Üreticiyi destekleme düşüncesi
Zararlı alışkanlıklara başlama sebepleri arasında psikolojik ve sosyal etkenler bulunmaktadır. Ancak, üreticiyi destekleme düşüncesi böyle bir sebep değildir.
Bu nedenle doğru cevap “D” şıkkıdır.
9
Dikkat edilmediğinde gazete, dergi, televizyon ve internet gibi kitle iletişim araçlarındaki birtakım görüntü, yazı ve reklamlar insanları kötü alışkanlıklara özendirebilir.
Ayrıca arkadaş hatırı veya “Bir defadan ne çıkar?” düşüncesi de bu alışkanlıklara başlama nedenleri arasında yer alır.
Bu parça genel olarak aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabıdır?
- Kitle iletişim aracı ne demektir?
- Zararlı alışkanlıklar nasıl başlar?
- İnsanlar birbirinden nasıl etkilenir?
- Basının insan hayatındaki yeri nedir?
Metinde, zararlı alışkanlıkların nasıl başladığına dair sebepler açıklanmaktadır.
Bu nedenle doğru cevap “B” şıkkıdır.
10 Aşağıdakilerden hangisi zararlı alışkanlıkların başlamasına yol açabilir?
- Arkadaş seçimine dikkat etmek
- Gerektiğinde “Hayır!” diyememek
- Anne babanın öğüdünü dinlemek
- Sebep olacağı şeyleri bilmek
Zararlı alışkanlıkların başlamasında en büyük etkenlerden biri, kişinin çevresine uyum sağlama çabası içinde yanlış kararlara yönelmesidir.
Özellikle birey, gerektiğinde “Hayır!” diyemediğinde, çevresinin olumsuz etkilerine açık hale gelir. Bu, bağımlılıkların başlamasında en büyük risk faktörlerinden biridir.
Bu nedenle doğru cevap “B” şıkkıdır.
11 Aşağıdaki hadislerin hangisinde “çevrenin insan davranışlarına etkisi” vurgulanmamıştır?
- “İyi arkadaş, misk taşıyan kimse gibidir. Ya onu sana ikram eder, ya sen ondan satın alırsın ya da ondan güzel bir koku duyarsın.”
- “Kötü arkadaş, demirci körüğü gibidir. Körüğe üfüren kimse ise ya elbiseni yakar ya da ondan kötü bir koku duyarsın.”
- “Allah katında arkadaşların en hayırlısı, arkadaşına karşı hayırlı davranandır.”
- “Kişi dostunun dini üzeredir. Bu yüzden her biriniz kiminle dostluk ettiğine dikkat etsin.”
Seçenekler incelendiğinde A, B ve D şıklarında arkadaş çevresinin insan üzerindeki etkisi açıkça belirtilmektedir.
Ancak C şıkkında çevrenin insan davranışlarına etkisi değil, arkadaşın ahlaki değerleri ele alınmaktadır.
Bu nedenle doğru cevap “C” şıkkıdır.
12 Aşağıdakilerden hangisi zararlı alışkanlıklara başlama sebeplerinden biri değildir?
- Kişide bıraktığı etkiyi araştırma
- Yakın arkadaşlarına özenme
- Çevreden görüp merak etme
- Kendini ispatlamaya çalışma
Zararlı alışkanlıklara başlama sebepleri genellikle çevresel ve psikolojik etkenlere dayanmaktadır.
Yakın arkadaşlara özenmek, merak etmek ve kendini ispatlamaya çalışmak bağımlılığın başlamasında sık rastlanan faktörlerdir.
Ancak, bir alışkanlığın insanda bıraktığı etkiyi araştırmak başlama sebebi olarak gösterilemez.
Bu nedenle doğru cevap “A” şıkkıdır.