7. Sınıf Matematik Rasyonel Sayılarla İşlemler Test 1
1

Aşağıda verilen rasyonel sayılarla toplama işleminin sonucu kaçtır?

$$ \left( -\frac{3}{20} \right) + \left( -\frac{2}{5} \right) $$

Buna göre, işlemin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • \( -\dfrac{1}{4} \)
  • \( -\dfrac{11}{20} \)
  • \( \dfrac{11}{20} \)
  • \( -\dfrac{1}{5} \)

1. Sorunun Çözümü

Strateji: Rasyonel sayılarda toplama veya çıkarma işlemi yapabilmek için mutlaka paydaların eşit olması gerekir.

1. Adım: Paydaları inceleyelim. Birinin paydası 20, diğerinin 5’tir. 5’i 4 ile genişleterek paydaları 20’de eşitleyebiliriz.

$$ -\frac{2}{5} = -\frac{2 \cdot 4}{5 \cdot 4} = -\frac{8}{20} $$

2. Adım: Şimdi paydaları eşit olan iki negatif kesri toplayalım. İşaretler aynı olduğu için paylar toplanır ve ortak işaret sonuca verilir.

$$ \left( -\frac{3}{20} \right) + \left( -\frac{8}{20} \right) = \frac{-3 + (-8)}{20} $$

$$ = \frac{-11}{20} = -\frac{11}{20} $$

Sonuç: İşlemin sonucu \( -\dfrac{11}{20} \)’dir.

Doğru cevap B seçeneğidir.

2

( 3 5 ) + ( 13 5 ) = ? Yukarıdaki işlem kartında verilen rasyonel sayılarla toplama işleminin sonucu kaçtır?

Buna göre, \( \left(+\frac{3}{5}\right) + \left(-\frac{13}{5}\right) \) işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • \(-3\)
  • \(-2\)
  • \(2\)
  • \(3\)

2. Sorunun Çözümü

Strateji: Rasyonel sayılarda toplama işlemi yaparken paydalar eşitse, işlem sadece paylar (üst kısımlar) arasında tam sayı kurallarına göre yapılır; payda aynen kalır.

1. Adım: Paydalar eşit (\(5\)) olduğu için paylar toplanır. İşaretlere dikkat ederek toplama işlemini yapalım: $$ (+3) + (-13) = -10 $$

Sonuç: Bulduğumuz payı ortak paydaya oranlayarak sonucu elde ederiz: $$ \frac{-10}{5} = -2 $$

Doğru cevap B seçeneğidir.

3
Rasyonel Sayılarda İşlem

Aşağıda verilen işlemin sonucu kaçtır?

$$ \left( \frac{7}{11} + \frac{1}{2} \right) + \left( \frac{4}{11} – \frac{1}{2} \right) $$

Verilen işlemin en sade hali aşağıdakilerden hangisidir?

  • \( 0 \)
  • \( 1 \)
  • \( \displaystyle \frac{11}{13} \)
  • \( \displaystyle \frac{3}{2} \)

3. Sorunun Çözümü

Strateji: Hemen payda eşitlemeye çalışma! Sayıları incele; aynı paydaya sahip olanları kendi aralarında, zıt işaretli olanları ise birbirleriyle işleme alırsan sonucu zihinden bile bulabilirsin.

1. Adım: Parantezleri kaldırarak ifadeyi bir bütün olarak yazalım. Toplama işlemi olduğu için parantezleri doğrudan kaldırabiliriz.

$$ \frac{7}{11} + \frac{1}{2} + \frac{4}{11} – \frac{1}{2} $$

2. Adım: Paydası aynı olan terimleri yan yana getirelim (Gruplandırma). Dikkat edersen \( +\frac{1}{2} \) ve \( -\frac{1}{2} \) birbirini yok eder.

$$ \left( \frac{7}{11} + \frac{4}{11} \right) + \underbrace{\left( \frac{1}{2} – \frac{1}{2} \right)}_{0} $$

Sonuç: Kalan rasyonel sayıları toplayalım.

$$ \frac{7+4}{11} = \frac{11}{11} = 1 $$

Doğru cevap B seçeneğidir.

4
0 -3/7 -5/14 ?

Yukarıdaki sayı doğrusunda modellenen ve matematiksel karşılığı aşağıda verilen işlemin sonucu kaçtır?

$$ -\frac{3}{7} – \frac{5}{14} $$

Buna göre, işlemin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • \( -\frac{1}{14} \)
  • \( -\frac{4}{7} \)
  • \( -\frac{11}{14} \)
  • \( -\frac{13}{14} \)

4. Sorunun Çözümü

Strateji: Rasyonel sayılarla toplama veya çıkarma yaparken “altın kural” paydaları eşitlemektir. Paydalar eşitlenmeden paylar arasında işlem yapılamaz.

1. Adım: Paydaları inceleyelim. Biri 7, diğeri 14’tür. 7’yi 2 ile çarparak 14 yapabiliriz. $$ -\frac{3}{7} = -\frac{3 \cdot 2}{7 \cdot 2} = -\frac{6}{14} $$

2. Adım: İşlemi ortak paydada yeniden yazalım. İki sayı da negatif olduğu için sayı doğrusunda sola doğru ilerlemeye devam ederiz (toplama mantığı). $$ -\frac{6}{14} – \frac{5}{14} = \frac{-6 – 5}{14} $$

Sonuç: Paylar toplandığında (iki borcun toplanması gibi): $$ \frac{-11}{14} = -\frac{11}{14} $$ bulunur.

Doğru cevap C seçeneğidir.

5

Aşağıdaki toplama işleminin sonucu kaçtır?

$$ -\frac{11}{4} + 2 $$

Buna göre, işlemin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • \( -\dfrac{19}{4} \)
  • \( -\dfrac{9}{4} \)
  • \( -\dfrac{3}{4} \)
  • \( \dfrac{3}{4} \)

5. Sorunun Çözümü

Strateji: Bir tam sayı ile bir rasyonel sayıyı toplarken, tam sayının paydasına “gizli 1” yazarız ve paydaları eşitleriz.

1. Adım: İşlemdeki tam sayı olan 2’yi rasyonel sayıya çevirelim. Her tam sayının paydası 1’dir.

$$ 2 = \frac{2}{1} $$

2. Adım: İşlem yapabilmek için paydaları eşitlemeliyiz. Diğer kesrin paydası 4 olduğu için, bu kesri 4 ile genişletiriz.

$$ \frac{2}{1} = \frac{2 \cdot 4}{1 \cdot 4} = \frac{8}{4} $$

3. Adım: Şimdi paydaları eşit olan kesirleri toplayabiliriz. Biri negatif, diğeri pozitif olduğu için mutlak değeri büyük olandan küçük olan çıkarılır ve büyüğün işareti verilir.

$$ -\frac{11}{4} + \frac{8}{4} = \frac{-11 + 8}{4} = -\frac{3}{4} $$

Sonuç: İşlemin sonucu \( -\dfrac{3}{4} \)’tür.

Doğru cevap C seçeneğidir.

6

1 3 + 1 6 + -7 12 = ? İpucu: Paydaları 12’de buluştur! Yukarıdaki işlem şemasında verilen toplama işleminin sonucu kaçtır?

Buna göre, \(\displaystyle \frac{1}{3} + \frac{1}{6} + \left(-\frac{7}{12}\right)\) işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • \(-\displaystyle \frac{1}{12}\)
  • \(\displaystyle \frac{1}{12}\)
  • \(-\displaystyle \frac{5}{12}\)
  • \(\displaystyle \frac{1}{4}\)

6. Sorunun Çözümü

Strateji: Rasyonel sayılarda toplama veya çıkarma yapabilmek için paydaların (alt kısımların) mutlaka eşit olması gerekir. Paydalar eşitlenmeden paylar arasında işlem yapılamaz.

1. Adım: Paydaları inceleyelim: \(3\), \(6\) ve \(12\). Bu sayıların en küçük ortak katı \(12\)’dir. Kesirleri genişleterek paydaları eşitleyelim: \(\displaystyle \frac{1}{3}\) kesrini \(4\) ile, \(\displaystyle \frac{1}{6}\) kesrini \(2\) ile genişletiriz; \(\displaystyle -\frac{7}{12}\) aynen kalır.

2. Adım: Şimdi paydaları eşitlenmiş kesirleri ortak paydada yazıp işlemi yapalım: $$ \frac{4}{12} + \frac{2}{12} + \left(-\frac{7}{12}\right) = \frac{4 + 2 – 7}{12} $$

3. Adım: Paydaki tam sayı işlemini yapalım: \( 4 + 2 = 6 \) ve \( 6 – 7 = -1 \). Sonuç olarak pay kısmı \(-1\), payda kısmı \(12\) bulunur.

Sonuç: İşlemin sonucu: $$ -\frac{1}{12} $$

Doğru cevap A seçeneğidir.

7
RASYONEL İŞLEM ROBOTU Giriş 3/4 Ekle +1/2 Çıkar -5/6 Azalt -1

Yukarıdaki işlem robotuna giren sayılar soldan sağa doğru sırasıyla işleme alınmaktadır.

Buna göre, robotun yapacağı işlemin matematiksel ifadesi aşağıdakilerden hangisidir ve sonucu kaçtır?

Verilen işlemin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • \( -\frac{1}{2} \)
  • \( -\frac{5}{12} \)
  • \( -\frac{7}{12} \)
  • \( -\frac{11}{12} \)

7. Sorunun Çözümü

Strateji: Robotun adımlarını matematiksel bir cümleye dökerken işlem sırasına ve özellikle tam sayı olan “1” sayısının paydasına dikkat etmelisin. Her tam sayının altında gizli bir “1” vardır!

1. Adım: Görseldeki adımları matematiksel işlem olarak yazalım:

$$ \frac{3}{4} + \frac{1}{2} – \frac{5}{6} – 1 $$

2. Adım: Toplama ve çıkarma yapabilmek için paydaları eşitlemeliyiz. 4, 2, 6 ve (gizli payda) 1 sayılarının en küçük ortak katı (EKOK) 12’dir.

$$ \frac{3}{4} = \frac{3 \cdot 3}{12} = \frac{9}{12} $$

$$ \frac{1}{2} = \frac{1 \cdot 6}{12} = \frac{6}{12} $$

$$ \frac{5}{6} = \frac{5 \cdot 2}{12} = \frac{10}{12} $$

$$ 1 = \frac{1 \cdot 12}{12} = \frac{12}{12} $$

3. Adım: Paydalar eşitlendiğine göre, payları işleme alalım:

$$ \frac{9}{12} + \frac{6}{12} – \frac{10}{12} – \frac{12}{12} = \frac{9 + 6 – 10 – 12}{12} $$

Sonuç: Pozitifleri kendi arasında, negatifleri kendi arasında toplayıp farkı bulalım:

$$ 9 + 6 = 15 \quad \text{(Pozitifler)} $$

$$ -10 – 12 = -22 \quad \text{(Negatifler)} $$

$$ 15 – 22 = -7 $$

$$ \text{Sonuç: } -\frac{7}{12} $$

Doğru cevap C seçeneğidir.

8
BÖL ÇIKAR TERS ÇEVİR SONUÇ

Yukarıdaki işlem şemasını takip ederek çözülmesi gereken işlem aşağıda verilmiştir:

$$ \frac{1}{2 – \left( \displaystyle \frac{3}{\displaystyle \frac{1}{4}} \right)} $$

Buna göre, işlemin sonucu kaçtır?

  • \( -10 \)
  • \( -\frac{1}{2} \)
  • \( \frac{1}{10} \)
  • \( -\frac{1}{10} \)

8. Sorunun Çözümü

Strateji: Çok adımlı işlemlerde kural “ana kesir çizgisini” belirlemek ve en içteki işlemden dışa doğru gitmektir. Burada küçük kesir çizgisinden başlayıp, büyük kesir çizgisine doğru ilerleyeceğiz.

1. Adım: Parantez içindeki bölme işlemini yapalım. Bir tam sayıyı bir kesre bölerken, kesri ters çevirip çarparız. $$ \frac{3}{\displaystyle \frac{1}{4}} = 3 \cdot \frac{4}{1} = 12 $$

2. Adım: Şimdi paydadaki çıkarma işlemini yapalım. Yerine koyarsak: $$ 2 – 12 = -10 $$

3. Adım: Son olarak ana kesir işlemini tamamlayalım. Payımız 1, paydamız -10 oldu. $$ \frac{1}{-10} = -\frac{1}{10} $$

Sonuç: İşaret hatası yapmamaya dikkat edildiğinde sonuç negatif çıkar.

Doğru cevap D seçeneğidir.

9

Aşağıdaki çarpma işleminin sonucu kaçtır?

$$ \frac{25}{15} \cdot \left( -\frac{9}{10} \right) $$

Buna göre, işlemin en sade hali aşağıdakilerden hangisidir?

  • \( -\dfrac{2}{3} \)
  • \( -\dfrac{3}{2} \)
  • \( \dfrac{3}{2} \)
  • \( -\dfrac{5}{2} \)

9. Sorunun Çözümü

Strateji: Rasyonel sayılarla çarpma işlemi yaparken, payları kendi aralarında, paydaları kendi aralarında çarparız. Ancak büyük sayılarla uğraşmamak için önce sadeleştirme yapmak altın kuraldır.

1. Adım: İlk kesri kendi içinde sadeleştirelim. 25 ve 15 sayıları 5’in katıdır.

$$ \frac{25}{15} = \frac{25 \div 5}{15 \div 5} = \frac{5}{3} $$

2. Adım: Şimdi sadeleşmiş haliyle işlemi tekrar yazalım ve çapraz sadeleştirme yapalım.

$$ \frac{5}{3} \cdot \left( -\frac{9}{10} \right) $$

Burada 5 ile 10 sadeleşir (her ikisi 5’e bölünür), 3 ile 9 sadeleşir (her ikisi 3’e bölünür).

  • \( 5 \rightarrow 1 \) ve \( 10 \rightarrow 2 \) olur.
  • \( 3 \rightarrow 1 \) ve \( 9 \rightarrow 3 \) olur.

3. Adım: Kalan sayıları çarpalım. İşaretlere dikkat edelim: (Pozitif) \(\cdot\) (Negatif) = Negatif.

$$ = – \frac{1 \cdot 3}{1 \cdot 2} = -\frac{3}{2} $$

Sonuç: İşlemin sonucu \( -\dfrac{3}{2} \)’dir.

Doğru cevap B seçeneğidir.

10

28 9 0._4 0,4 ÷ 0._3 = ? Önce Kesre Çevir! Yukarıdaki işlem tahtasında verilen rasyonel sayı işleminin sonucu kaçtır?

Buna göre, \(\displaystyle \left( \frac{28}{9} – \frac{0.\overline{4}}{0.4} \right) \div 0.\overline{3}\) işleminin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • \( 2 \)
  • \( 4 \)
  • \( 6 \)
  • \( 9 \)

10. Sorunun Çözümü

Strateji: Devirli ondalık sayıları \((0.\overline{a})\) ve ondalık sayıları \((0,a)\) işlem yapmadan önce mutlaka rasyonel sayıya (kesre) çevir. “Virgüllü” veya “çizgili” sayılarla doğrudan bölme yapmak işlem hatası riskini artırır.

1. Adım: İşlemdeki ondalık ve devirli sayıları kesre dönüştürelim: \( 0.\overline{4} = \frac{4}{9} \), \( 0.4 = \frac{4}{10} = \frac{2}{5} \) ve \( 0.\overline{3} = \frac{3}{9} = \frac{1}{3} \).

2. Adım: Parantez içindeki bölme işlemini (karmaşık kesri) yapalım: $$ \frac{0.\overline{4}}{0.4} = \frac{\frac{4}{9}}{\frac{2}{5}} = \frac{4}{9} \cdot \frac{5}{2} = \frac{20}{18} = \frac{10}{9} $$

3. Adım: Parantez içindeki çıkarma işlemini yapalım: $$ \frac{28}{9} – \frac{10}{9} = \frac{18}{9} = 2 $$

4. Adım: Son olarak parantez dışındaki bölme işlemini gerçekleştirelim: $$ 2 \div 0.\overline{3} \Rightarrow 2 \div \frac{1}{3} = 2 \cdot \frac{3}{1} = 6 $$

Sonuç: İşlemin sonucu \(6\)’dır.

Doğru cevap C seçeneğidir.

11
İŞLEM ÖNCELİĞİ ( ) × + İşlemi Tamamla

Tahtada işlem önceliği kuralları hatırlatılmıştır. Buna göre aşağıdaki işlemin sonucu kaçtır?

$$ \frac{2}{5} + \frac{15}{4} \cdot \left( \frac{1}{3} – \frac{1}{5} \right) $$

Verilen işlemin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • \( \displaystyle \frac{13}{20} \)
  • \( \displaystyle \frac{9}{10} \)
  • \( \displaystyle \frac{12}{5} \)
  • \( 1 \)

11. Sorunun Çözümü

Strateji: Matematiksel işlemlerde trafik kuralları gibidir; önce parantez içini halletmeli, sonra çarpma işlemini yapmalı ve en son toplama işlemine geçmelisin.

1. Adım (Parantez İçi): Önce parantez içindeki çıkarma işlemini yapalım. Paydaları 15’te eşitlemeliyiz.

$$ \frac{1}{3} – \frac{1}{5} = \frac{5}{15} – \frac{3}{15} = \frac{2}{15} $$

2. Adım (Çarpma): Bulduğumuz sonucu, parantezin önündeki sayı ile çarpalım. Burada sadeleştirme yapmak işimizi çok kolaylaştırır.

$$ \frac{15}{4} \cdot \frac{2}{15} $$

Çapraz sadeleştirme yapalım: 15’ler birbirini götürür (1 kalır). 2 ve 4 sadeleşir (yukarıda 1, aşağıda 2 kalır).

$$ \frac{1}{2} \cdot \frac{1}{1} = \frac{1}{2} $$

3. Adım (Toplama): Son olarak en baştaki sayı ile bulduğumuz sonucu toplayalım.

$$ \frac{2}{5} + \frac{1}{2} $$

Paydaları 10’da eşitleyelim:

$$ \frac{4}{10} + \frac{5}{10} = \frac{9}{10} $$

Doğru cevap B seçeneğidir.

12
1. ADIM Karesini Al 2. ADIM 1’den Çıkar 3. ADIM 7’ye Böl ?

Yukarıdaki işlem akışına uygun olarak verilen aşağıdaki işlemin sonucu kaçtır?

$$ \frac{1 – \left(-\displaystyle \frac{3}{4}\right)^2}{7} $$

Buna göre, işlemin sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  • \( \frac{1}{16} \)
  • \( \frac{7}{16} \)
  • \( -\frac{1}{16} \)
  • \( \frac{1}{28} \)

12. Sorunun Çözümü

Strateji: Bu tip sorularda “İşlem Önceliği” hayati önem taşır. Üslü ifadeler her zaman önce hesaplanır. Ayrıca negatif sayıların çift kuvvetlerinin (\( x^2 \) gibi) sonucunun daima pozitif olduğunu unutmamalısın.

1. Adım: Önce üslü ifadeyi hesaplayalım. $$ \left(-\frac{3}{4}\right)^2 = \left(-\frac{3}{4}\right) \cdot \left(-\frac{3}{4}\right) = \frac{9}{16} $$

2. Adım: Şimdi pay kısmındaki çıkarma işlemini yapalım. $$ 1 – \frac{9}{16} = \frac{16}{16} – \frac{9}{16} = \frac{7}{16} $$

3. Adım: Son olarak bulduğumuz sonucu paydaya (7’ye) bölelim. Bölme işleminde birinci sayı aynen kalır, ikinci sayı ters çevrilip çarpılır. $$ \frac{\displaystyle \frac{7}{16}}{7} = \frac{7}{16} \cdot \frac{1}{7} $$ Burada 7’ler sadeleşir: $$ \frac{1}{16} $$

Sonuç: İşlemin sonucu pozitif \( \frac{1}{16} \)’dır.

Doğru cevap A seçeneğidir.


İşlemler

Geçmiş Sonuçlar

    Uzman Denetim & Müfredat Uyumu
    (Eğitim Teknolojileri Girişimcisi & İK Bilim Uzmanı)
    Denetim: 2026 Müfredatı (Kazanım: M.7.1.2.)
    Kaynak: YÖK Ulusal Tez Merkezi Onaylı Uzmanlık
    7. Sınıf Matematik Rasyonel Sayılarla İşlemler Hakkında Sıkça Sorulanlar
    Rasyonel sayılarda toplama ve çıkarma yaparken en sık hangi hataya düşülüyor?
    İşin sırrı payda eşitlemekte gibi görünse de asıl tuzak tam sayılı kesirlerde yatıyor. İşlem yaparken tam sayılı kısmı bileşik kesre çevirmeden ilerlememelisin. Özellikle çıkarma işleminde eksi işaretini parantez içindeki tüm terimlere dağıtmayı unutmak klasik bir hatadır. Aslında işaretlere ve işlem önceliğine dikkat ettiğinde sorunun kendiliğinden çözüldüğünü göreceksin.
    Çarpma ve bölme işlemlerinde de payda eşitlemeli miyim?
    Kesinlikle hayır, burada çok ciddi vakit kaybediliyor. Rasyonel sayılarda çarpma veya bölme yaparken payda eşitlemek sadece hata riskini artırır. Çarpmada doğrudan payı payla, paydayı paydayla çarpmalısın. Bölmede ise kritik nokta şu: Birinci kesri aynen yazıp, ikinci kesri ters çevirerek çarpma işlemine geçmelisin. İşleme başlamadan önce sadeleştirmeleri yaparsan yükünü inanılmaz hafifletirsin.
    Çok adımlı merdivenli işlemlerde nereden başlamak gerekiyor?
    Burada ana kesir çizgisini sağlam bir duvar gibi düşünmelisin. En alttan veya en üstten başlayarak, adım adım o ana kesir çizgisine doğru ilerlemek işin püf noktası. Aynı anda hem payda hem de pay kısmında birden fazla işlem yapmaya çalışma. Sırayla gitmek ve bulduğun her yeni değeri üşenmeden yazmak, işlem hatası yapma ihtimalini ortadan kaldırır.
    Bu konunun LGS yeni nesil sorularıyla nasıl bir bağlantısı var?
    LGS’de karşına doğrudan düz bir rasyonel sayı işlemi çıkmayacak. Ancak 8. sınıfta göreceğin kareköklü ifadeler, üslü sayılar ve denklem kurma problemlerinin tamamı bu konunun mantığı üzerine inşa ediliyor. Yeni nesil bir problemi kurgulayıp çözüme giderken son adım hep rasyonel işlemlere dayanır. Bu yüzden temeli şimdiden sağlam atarsan, seneye ciddi anlamda hız kazanırsın.
    Sisteminizdeki rasyonel sayılar testlerinin zorluk derecesi nedir?
    Testlerimizi MEB kazanımlarına birebir uyumlu, kademeli bir yapıda kurguluyoruz. Önce işlem becerini oturtan temel düzey sorularla ısınıyorsun. Ardından doğrudan beceri temelli ve günlük hayat senaryolarına dayanan sorulara geçiş yapıyorsun. Bu sayede hem okul yazılılarına eksiksiz hazırlanıyor hem de yeni nesil mantığına adım adım alışıyorsun.
    Testleri kağıt üzerinde çözmek yerine neden online sisteminizi kullanmalıyım?
    Yeni nesil sınavlarda sadece doğru cevabı bulmak yetmez, süreyi de verimli kullanmalısın. Platformumuz tam olarak bu refleksini geliştiriyor. Testi doğrudan telefonundan veya tabletinden interaktif olarak çözdüğünde, anında süre tutabiliyor ve analiz raporunu saniyesinde ekranda görüyorsun. Sürekli kağıtla, silgiyle veya cevap anahtarı aramakla vakit kaybetmek yerine, doğrudan nerede hata yaptığına odaklanıp hızını artırıyorsun.

    Bir Yorum Yaz